ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΣΟΛΔΑΤΟΣ

2012-01-30T11:05:00.001+02:00

O Δημήτρης Ε. Σολδάτος γεννήθηκε στην Λευκάδα το 1969.
Από το 2000 και μετά συνεργάστηκε με την εφημερίδα «τα Νέα της Λευκάδας» γράφοντας για αρκετά χρόνια την στήλη «το Ποίημα της Εβδομάδας» καθώς και πλήθος άρθρων πολιτιστικού αλλά και κοινωνικοπολιτικού περιεχομένου.

Πρωτοστάτησε στην διοργάνωση των πρώτων Σαπφείων στο ακρωτήριο Λευκάτας το 2009 και, με μακρόχρονη μαχητική αρθρογραφία, στην διάσωση της Οικίας Σικελιανού για την μετατροπή της σε Μουσείο. Βρήκε, συντήρησε και παρέδωσε στην Δημόσια Βιβλιοθήκη Λευκάδας το τραπέζι που έγραψε ο Κώστας Καρυωτάκης τα τελευταία του ποιήματα στην Πρέβεζα.

Έχει εκδώσει τις συλλογές:
Ανύπαρκτος – πρωτόλεια – 1988.
Ζωντανοί Νεκροί, 1989.
Εγχειρίδιο για Ερωτευμένους – εκτός εμπορίου – 2003.
Καφέ Ρετρό, 2004.

(βραβείο «Λάμπρου Πορφύρα» της Ακαδημίας Αθηνών).

Nobel λόγω ατεχνίας, 2008.
Nobel because of artlessness, 2009

(μετάφραση ορισμένων ποιημάτων στην αγγλική γλώσσα).

Χ(ε)ίλια δίστιχα, 2010.

ΣΑΝ-ΤΑ ΜΑΥΡΑ ή Μούσα Λευκα(η)δία, 2010

Ο Δημήτρης Ε. Σολδάτος είναι μαραθωνοδρόμος.
_______________________________________

Dimitris E. Soldatos was born in Lefkada in 1969.
Beginning in 2000 and for many years thereafter he worked in the local newspaper “ta Nea tis Lefkadas” writing the column “the Poem of the Week” as well as many political and social-content articles. He pioneered in the maintenance of Sikelianos house and its conversion into a museum and found, maintained and gave to the public library of Lefkada the table on which Kostas Kariotakis wrote his last poems in Preveza.
He has published four poetical collections so far: Non-Existent, 1988.
Living Dead, 1989. Manual for the Ones in Love – out of trade – 2003.
The following year he published the collection “Cafe Retro” for which he was honoured in 2007 with the award “Lambros Porfiras” from the Athens Academy. Nobel because of artlessness, 2009. 1000 disticha, 2010. SAN-TA MAVRA, 2010.

Dimitris E. Soldatos is a marathon runner.

_______________________________________

λήγω απ' όλα

Open publication - Free publishing - More dimitris

Δημήτρη Ε. Σολδάτου: "λήγω απ' όλα".
Διαθέσιμη η εφαρμογή για συσκευές
με λειτουργικό σύστημα Android.
Την εφαρμογή μπορεί κανείς να την αποκτήσει
από το Android market ΔΩΡΕΑΝ
κάνοντας αναζήτηση με την λέξη soldatos
ή κάνοντας κλικ εδώ:

https://market.android.com/details?id=com.appmk.magazine.AOTOCALCBCGEEHLMY

01α. ΛΗΓΩ ΑΠ' ΟΛΑ

2012-01-16T15:19:00.019+02:00

Οι ποιητές όπως τ’ αστέρια
λάμπουν περισσότερο όταν πέφτουν…

ΑΝ ΘΕΛΕΙΣ
ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ

Κοίτα αυτό το χέρι που έγινε κλαδί
Κοίτα αυτό το χάδι που έγινε φύλλο
Κοίτα αυτήν την αγκαλιά που έγινε κρεμάλα
Κοίτα αυτά τα συναισθήματα που έγιναν μυρμήγκια
Κοίτα αυτόν τον άνθρωπο που έγινε δέντρο
Κοίτα αυτές τις κεραίες που έγιναν δάσος…

Δεν ωφελεί να γράφουμε πια ποιήματα
Κραυγές άναρθρες πρέπει να βγάζουμε
Γιατί η ζούγκλα έχει την δική της διάλεκτο.

Αν θέλεις να γράψουμε ένα ποίημα
Φέρε το πριόνι
Αν θέλεις να γράψουμε ένα ποίημα
Άναψε το σπίρτο
Αν θέλεις να γράψουμε ένα ποίημα
Κατέβασε την μαϊμού απ’ το δέντρο
Και δώσ’ της και πάλι εγκέφαλο
Αν θέλεις να γράψουμε ένα ποίημα
Πρέπει να ψάξουμε για λίγο μέλι
Στην κουφάλα ετούτη που λέγεται καρδιά.

Αν θέλεις να γράψουμε ένα ποίημα
Μην παραδοθείς
Μα σήκωσε τα χέρια ψηλά
Σαν ένδειξη αθωότητας
Μήπως κι έρθουν
Λίγο κοντύτερα τ’ αστέρια –
Κι ας έρθει ο κεραυνός!

ΕΚΡΗΞΗ

Όταν γράφω
Είμαι εκτός εαυτού
Για να ζω μέσα σας.

Όταν με διαβάζετε
Να είστε ο εαυτός σας
Για να είμαι εγώ.

Αν το ποίημα σκάσει στα χέρια σας
Να θυμάστε πως τ’ ακρωτηριασμένα αγάλματα
Έχουν πολεμήσει με την φθορά.

Αν σκάσει στα φτερά σας
Θεωρήστε την ήττα σας άπτερο νίκη.

Κι αν σκάσει στην καρδιά σας
Μην ξεχάσετε
Πως η μέγιστη έκρηξη αδυναμίας
Είναι η διάσπαση του ατόμου απ’ το θάρρος του.

ΤΟ ΙΔΕΩΔΕΣ

Το ιδεώδες γραπτό
Μοιάζει με το ιδανικό σπίτι:
Σχεδιάζεται από μέσα προς τα έξω
Αν και χτίζεται από έξω προς τα μέσα.

Τα λόγια όπως τα έπιπλα:
Λίγα και προσεγμένα –
Ίσα να μην σε πνίξει ο κενός χώρος.

Και το θεμελιώδες:
Στην δια-
Φθορά
Ή δούλα ή ψηλομύτα –
Δεν έχεις πολλές επιλογές
Όταν διαλέγεις
Την πένα της ζωής σου.

ΚΡΥΦΤΗΚΑ

Κρύφτηκα μέσα στην μήτρα.
Με ξετρύπωσαν χέρια γαντοφορεμένα –
Οι διαρρήκτες του παραδείσου μου.

Κρύφτηκα στα παιδικά μου χρόνια.
Με ξετρύπωσε η βέργα του δασκάλου
Και με πέταξε στην εφηβεία.

Κρύφτηκα στα μαλλιά της Ευτυχίας.
Με ξετρύπωσε η παλάμη που τα χάιδεψε.

Κρύφτηκα στην σκοπιά.
Και με το όπλο κάτω απ’ το σαγόνι
Χάζευα τ’ αστέρια –
Να χαζεύεις τ’ αστέρια
Είναι η πρώτη απόπειρα αυτοκτονίας.
Κάποτε με ξετρύπωσαν κι από δω.
Κάποιος είπε πως απολύθηκα
Και πως αυτό ήταν καλό…

Κρύφτηκα στην δουλειά.
Ένα ελλειψοειδές γραφείο
Μου επαναλάμβανε εκνευριστικά
Πως η Γη είναι στρογγυλή.
Ψέματα!
Αν είναι στρογγυλή γιατί δεν πέφτουν οι άνθρωποι
Που βρίσκονται από κάτω
Όπως έπεσα κι εγώ – στα τέσσερα –
Την μέρα που με πέταξαν στον δρόμο
Κουλουριασμένο σαν μπάλα;
Κάποιος είπε πως απολύθηκα
Και πως αυτό ήταν κακό…

Κρύφτηκα σε μια σπηλιά με νυχτερίδες.
Οι σταλακτίτες έμπηγαν κυνόδοντες πάγου
Στην καρδιά μου.
Τότε κατάλαβα:
Ήμουν κρυμμένος μέσα στους φόβους μου.

Ξάφνου, απ’ το βάθος του σπηλαίου
Μελωδίες ακούστηκαν
Κι ένα φως που διαρκώς μεγάλωνε
Σαν μανιτάρι, με πλησίασε.
Το κρατούσε μια ωραία κοπέλα
Ντυμένη στα λευκά.

Έλα, μου είπε. Έφτασε η ώρα…
Ποια είσαι; Ψέλλισα…
Είμαι ο Θάνατος, απάντησε.
Μα, ο Θάνατος είναι άντρας,
Κοκαλιάρης, με δρεπάνι
Κι έρχεται στο σκοτάδι, είπα.
Χαμογέλασε με κατανόηση.
Έπιασε το χέρι μου
Και σε αντίστροφη πορεία
Διαβήκαμε απ’ το στόμιο της σπηλιάς
Προς τα έξω.

Περάσαμε απ’ το γραφείο,
Που είχε κλείσει,
Γιατί δεν υπήρχαν πια εργαζόμενοι.
Απ’ την σκοπιά,
Που είχε ερημώσει,
Γιατί δεν υπήρχε πλέον στρατός.
Απ’ τα μαλλιά της Ευτυχίας,
Που δεν είχαν πια χέρι να τα χαϊδέψει,
Γιατί κανείς δεν θέλει ν’ αγγίξει ένα κρανίο.

Απ’ το σχολείο,
Που το γκρέμισε η βέργα του δασκάλου
Και μπήκαμε στο απόλυτο σκοτάδι.

Θόρυβοι ακούγονταν απ’ έξω.
Τρεχαλητά, σαν κάποιους να κυνηγούσαν,
Ουρλιαχτά και κάτι σαν νύχια που σκίζουν σάρκες…

Ευτυχώς που έχω πεθάνει, ψέλλισα…
Τώρα όμως ήρθε η ώρα να ξαναγεννηθείς, είπε.
Μα, μην φοβάσαι!
Όλα πλέον ελαχιστοποιήθηκαν τρομακτικά
Κι οι άνθρωποι, για συρρίκνωση πόνου,
Γεννιούνται κατευθείαν στο φέρετρο!

Τότε κατάλαβα, επιτέλους,
Γιατί κι ο Θάνατος είχε γίνει τόσο όμορφος!

ΤΙ ΝΑ ΠΩ ΣΕ ΚΑΠΟΙΟΝ ΠΟΥ ΚΑΙΓΕΤΑΙ;

Πώς να γίνει περισσότερο καπνός
Και λιγότερο στάχτη;

ΦΙΛΟΙ

Όπως μετά την βροχή τα σαλιγκάρια
Ήρθαν οι φίλοι…
Σαν ψευτοχαρλεάδες
Με τις αγρατζούνιστες μηχανές τους.
Κι άστραφταν τα χαμόγελα
Σαν ζάντες νικελωμένες.
Τα λόγια τους εκκωφαντικά
Κομμένες εξατμίσεις
Όπως όταν μαρσάρει μια «μαϊμού» αγάπη
Που είναι απάτη «απ’ την μάνα της».

Όπως μετά την βροχή τα σαλιγκάρια
Με τα σαλιαρίσματά τους
Ήρθαν οι φίλοι…
Λες και μπορεί να συμβαδίσει
Το «μετά» και το «φίλος»
Επειδή κι οι δύο είναι λέξεις.

Επειδή κι οι δύο είναι λέξεις
Κοίταξα στο λεξικό:
Φίλος = προσφιλής, αγαπητός…
Έκλεισα το βιβλίο
Κι ανοίγοντας το συρτάρι
Έβαλα μετά λύπης και το «φίλος»
Με τις λοιπές άνοστες λέξεις μου.

ΣΥΝΤΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

Μαζί μ’ εκείνους που πολέμησαν τον κατακτητή
Συνταξιοδοτήθηκαν και οι άλλοι
Που πολέμησαν για το κόμμα.
Ποιος θα τους κατηγορήσει
Επειδή δεν έκαναν αντίσταση
Στον φασισμό της ανάγκης;

Τους κουκουλοφόρους καταδότες όμως
Που συνταξιοδοτήθηκαν
Γιατί δήλωσαν αντιστασιακοί
Ποιος θα τους καταδώσει;

* * *

Στο ταμείο δίπλα - δίπλα θα σταθούν
Ο καταδότης κι ο πατριώτης.
Και όταν ο ένας θ’ απλώσει την παλάμη
Να πάρει την ψωροσύνταξη,
Ο άλλος θα τον χτυπήσει
Φιλικά στον ώμο
Με το χέρι που θα λείπει…

Αν η εκδίκηση είναι ένα πιάτο που τρώγεται κρύο,
Ένα άδειο πιάτο δεν τρώγεται με τίποτα.

ΣΑΦΑΡΙ

Τι λιοντάρια και τίγρεις
Και κυνήγι άγριων ζώων.
Την καρδιά σου μπορείς να σκοτώσεις
Και να την κρεμάσεις τρόπαιο
Πάνω απ’ την πλάνη σου;

Τι λεοπαρδάλεις και πάνθηρες
Και κυνήγι άγριων ζώων.
Την καρδιά σου μπορείς να σκοτώσεις;

Δεν υπάρχει τίποτα πιο άγριο
Από μια καρδιά που δεν την στόχευσε η αγάπη.

ARS MORIENDI

Ο άνθρωπος
Γεννιέται σε μια αγκαλιά
Και «ψοφάει» (σε εισαγωγικά) για μια αγκαλιά.

Ο ποιητής
Για μια «αγκαλιά» (σε εισαγωγικά)
Ψοφάει χωρίς εισαγωγικά.

ΓΛΩΣΣΕΣ

Τι να μου πεις για την ζωή;
Τα παραμύθια που διάβαζες μικρή
Εγώ τα ᾿χω γράψει.
Αν θέλεις να μου μιλήσεις, αγκάλιασέ με.
Τις γλώσσες που δεν ξέρω να μιλάω
Τις καταλαβαίνω καλύτερα.

ΠΟΙΗΣΕΩΣ[ΑΠΟΣΠ]ΑΣΜΑΤΑ

ΟΙΓΑΜΠΕΣΤΗΣ
ΕΞΕΧΟΥΣΕΣ[ΛΙΓΑΚΙ]ΑΠ
ΤΑ[ΣΚΕΠ]ΑΣΜΑΤΑ

ΜΙΚΡΟΤΗΣ

Μικρός βιαζόσουν να μεγαλώσεις
Μεγαλώνοντας, βιάστηκες να ξαναμικρύνεις.
Εντέλει μίκρυνες τόσο,
Που ένας μεγάλος έγινες Μαλάκας!

ΝΑ ΦΟΒΑΣΑΙ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ

Όταν σου δίνουν απλόχερα την αγάπη τους.
Ποιος θα σε τάιζε αν δεν ήθελε να σε φάει;

ΔΥΣΠΝΟΙΑ

Με τον αέρα πλέον ανασαίνω
Που κατά καιρούς
Έχουνε πάρει τα μυαλά μου.

ΚΑΝΕΝΑΣ ΔΕΝ ΕΖΗΣΕ ΣΤ’ ΑΛΗΘΕΙΑ

Μόνον όσοι δεν έζησαν
Έζησαν την αλήθεια.

ΜΑΡΑΘΩΝΟΔΡΟΜΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

(Μετά το 39ο χλμ. σκέφτομαι το Σαραντάρη)

Η ποίηση είναι ο Μαραθώνιος που αγωνίζεσαι με τα χέρια.
Ο Μαραθώνιος είναι η ποίηση που γράφεται με τα πόδια.
Χέρια και πόδια μελανιάζουν σε τέτοιες ακραίες συνθήκες.
Η ποίηση κι ο Μαραθώνιος είναι αθλήματα των άκρων.

Ο ποιητής έχει μπροστά του 24 γράμματα.
Ο Μαραθωνοδρόμος 42 χιλιόμετρα –
Απλώς αντιστρέφεις τον αριθμό.

Ρυθμό κι αίσθηση του μέτρου
Κι οι δύο χρειάζονται
Ως τον τελευταίο στίχο
Κι ως το τελευταίο μέτρο του Σταδίου
Στις γραμμές του δρόμου και του τετραδίου.
Παροιμιώδης είναι η μοναξιά
Του ποιητή μες στον λαβύρινθο των φράσεων
Και του δρομέα μεγάλων αποστάσεων…

Η παράδοση θέλει τον αγγελιοφόρο ανώνυμο
Στο άστυ λέγοντας το Νενικήκαμεν να εκπνέει…
Υπονοώντας πως το μήνυμα
Είναι σημαντικότερο απ’ τον αγγελιοφόρο
Όπως το ποίημα πρέπει να είναι
Σημαντικότερο απ’ τον ποιητή.

Ο Μαραθώνιος οφείλει να εμπεριέχει ποίηση
Καθώς και η ποίηση οφείλει να είναι μαραθώνια
Ειδάλλως ηττηθήκαμεν ομαδικώς.

ΤΡΕΧΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΘΕΟΥΣ

(OLYMPUS MARATHON 2006)

Στην κορυφή του Ολύμπου σαν ανέβηκα
Στ’ αληθινά κι όχι όπως λένε οι ποιητές στα ψεύτικα
Έριχνε χιόνι μες στον Ιούνιο κι είπα:
Έτσι κι εγώ θέλω τα λόγια μου να αψηφούν τις Εποχές.

Το μονοπάτι ήταν στενό στου Δία τον Θρόνο
Να μην χωράει πλάι σου το ψέμα να βαδίσει
Κι ήταν εύκολο να πέσεις
Και δύσκολο ν’ ανεβείς –
Όπως σε κάθε θρόνο.

Το Οροπέδιο των Μουσών μες στην ομίχλη τύλιγε
Των νεκρών ορειβατών τα ονόματα
Που «ήθελαν να ζουν αιώνια»
Και «πέθαναν στον Όλυμπο»
Κι έγιναν χιόνι που έλιωσε
Στον Ενιπέα και τρέχει…
Κι όταν διψάς σκύβεις να πιεις
Νερό μέσα στις χούφτες την καρδιά τους.

Με την πρώτη αχτίδα κινήσαμε απ’ το Δίον
Με πόδια ελαφριά
Και βαριά φορτωμένοι την Ιστορία…

Έτσι την άνοδο διηγούμαι αντίστροφα γιατί
Την Κορυφή και στο χαρτί ήθελα να διατηρήσω
Μα και γιατί το ύψος του ποιήματος
Έρχεται πάντα πρώτο
Αν και κατακτάται
Τελευταίο.

ΔΡΟΜΟΣ ΚΛΕΙΣΤΟΣ
ΓΙΑ ΟΛΑ ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

(δεύτερο μέρος)

Μ 802738

Αρέσουν στους ανθρώπους οι αριθμοί.
Νούμερο έχουν κάνει την Τιμή:
Τόσο κοστίζει εκείνο, τόσο ετούτο!
Οι Αξίες πληρωτέες μετρητοίς.
Το βάρος του χρυσού διαφεντευτής –
βάρος ελάχιστο ένας ποιητής
που έχει ελαφριά καρδιά για πλούτο.

Γεννήθηκα το ’69
στις 20 Ιουνίου, την παρθενιά
η NASA πριν να πάρει απ’ την Σελήνη,
γι’ αυτό είμ’ ο μισός ρομαντικός.
Κι ο άλλος μισός πεζός και κυνικός,
που όλα ξεπέφτουν, πέφτουν γενικώς,
και μόνο ο πούτσος μου όρθιος έχει μείνει!

Γεννήθηκα το ’69,
σαν την ερωτική στάση χρονιά,
και πόθησα τον πάγο ν’ αναφλέξω.
Ταυτότητά μου 6 αριθμοί,
τυχαία ακολουθούν το γράμμα μι;
Γεμάτη είν’ η ζωή μου από «Μη!»
και μία η αλφάβητος να εμπαίξω

το άπειρο των μαθηματικών,
στρατιές ανάπηρων μηδενικών,
την αριθμολαγνεία του κοσμάκη,
την Κρίση, σαν το κραχ του ’29,
που του Μεσοπολέμου την γενιά
έφερε στο 2009
κι έκανε σίριαλ τον Καρυωτάκη.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΝίΑ

Το λεβεντόπαιδο που υπήρξα, το ’χει πάρει
εδώ και χρόνια ο κατήφορος, και πάει…
Στην κοινωνία ώρα μηδέν, κάθε τομάρι
κλέβει μια Στέλλα που ένας άλλος αγαπάει.

Οι πόθοι στον καταραμένο βάλτο, πάντα
γεμίζουν λάσπη την ψυχή κι ακολασία.
Πάω στα κόκκινα φανάρια – στα σαράντα –
όμως ποτέ την Κυριακή στην εκκλησία.

Ποιον ουρανό τάχα παντρεύτηκε η Αστέρω
κι έμεινα σαν νυμφίος ανύμφευτος στην λάβρα;
Καμιά Μαρία Πενταγιώτισσα δεν ξέρω
κι είναι η ζωή σαν το κορίτσι με τα μαύρα.

Την Γερακίνα πήραν σκλάβα οι λεφτάδες.
Κυριαρχούν σαπίλα κι αριστοκρατία.
Επανακάμπτει ο νόμος 4.000
και την διαπόμπευση την λεν δημοκρατία.

Ταινία παίζει στης Ομόνοιας το σεντόνι
η Οδύσσεια ενός ξεριζωμένου – και φοβίζει!
Ψάχνω ρωμαίικη καρδιά σε μια οθόνη,
ενώ το έθνος σαν κωθώνι μαϊμουδίζει.

Αν γίνεις τώρα πρώτος μες στους τελευταίους
βρίσκεις δουλειά, γιατί παντού ζητείται ψεύτης.
Με πιάνει ο ίλιγγος – αλίμονο στους νέους…
Όταν οι τίμιοι σιωπούν, φωνάζει ο κλέφτης.

Σαν τον Ξανθόπουλο αντιπάλεψα την μοίρα,
μα σαν τον Βέγγο έχω πεθάνει στις σκουντούφλες.
Κι αφού κατάντησε η ζωή κάλπικη λίρα,
έγινα πλέον ένας ήρωας με παντούφλες.

ΧΟΙΡΩΝ ΕΓΚΩΜΙΟΝ

(Η1 Ν1)

Πως απ’ του χοίρους μεταδίδεται στον άνθρωπο
ένας ιός θανατηφόρος, δεν είν’ άτοπο.
Όμως «γουρούνι» ο άνθρωπος, μέχρι τα μπούνια,
την γουρουνιά του δ ε ν οφείλει στα γουρούνια.

Λιγάκι χιούμορ να διέθετε η φύση!
Κι αντί ο κάθε αθώος χοίρος ν’ αρρωστήσει,
να ’ταν μια νόσος – σαν ετούτη κοσμογύριστη –
που θα ψοφούσαν όχι οι χοίροι, μα οι χείριστοι!

_________

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Το Βήμα" στις 21 /5 /2009

PRINCE PALACE

Στον Βαγγέλη Σολδάτο
και στις: Ήρα, Βαλέρια, Λούνα, Μερσέντες…

Η στριπτιζέζ βγάζει τα ρούχα ένα- ένα
προκλητικά και τελετουργικά.
Αποκαλύπτει, λες, αρχαία μυστικά:
της Πυραμίδας τα ιερογλυφικά,
την Γραμμική Βήτα στα μέλη τα ιδρωμένα.

Σατέν εσώρουχα, κολόνια ποτισμένα,
βλέμματα ηλεκτρισμένα, θηλυκά
χείλη αφρώδη, απ’ την σαμπάνια πιο γλυκά,
στήθη στητά, σφιχτοί γλουτοί, κι ονειρικά
πόδια πανύψηλα, μαλλιά μακριά, λυμένα…

Χέρια απαλά, κόκκινα νύχια ακονισμένα.
Καπνοί και φώτα υποτονικά.
Της μουσικής τα χτυποκάρδια ρυθμικά,
πόθου λαχάνιασμα, σπασμοί στα σωθικά
και μες στα σκέλια της ρουμπίνια πυρωμένα.

Με τι ευκολία σαγηνεύει τον καθένα!
Μ’ αν έβγαζε τα ρούχα ξαφνικά,
όλα θα ήταν τότε τόσο φυσικά,
αλλά πολύ-πολύ πιο λίγο ερωτικά –
η κορυφαία ηδονή είναι στα κρυμμένα!

Και η ζωή μια στριπτιζέζ ήταν για μένα,
που την λαχτάρισα μαρτυρικά
μέχρι γυμνή μπρος μου να μείνει, τελικά,
και γύρω ατάκτως ερριμμένα ιδανικά
σαν ρούχα κείτονται στην πίστα πεταμένα…

ΜΑΥΡΟΦΟΡΕΣ

Στην Ε.

Στις κηδείες γυναίκες μαυροφόρες
με δυο κουμπιά στο στήθος ανοιγμένα,
μασχάλες ιδρωμένες, μυροφόρες,
μάτια στεγνά, υποκριτικά κλαμένα,

χείλη με δίχως πόνο δαγκωμένα
κι ανάμεσα στα σκέλια υγραμένες…
Αχ! του Μπωντλαίρ αρχοντολυπημένες
που πάντα με καυλώνατε κι εμένα!

Πάνω στο φέρετρο του μακαρίτη
να σας γαμούσα θα ’θελα σκυλίσια
ξεστήθωτες και ξεμαντηλωμένες

και να μυξορουφούσατε την μύτη
κλαίγοντας, απ’ την καύλα ξαναμμένες,
καθώς θα σας πασάλειβα με χύσια…

ΠΑΡΑ-ΜΟΡΦΩΣΗ

Σχολειά χτίστε…

Κωστής Παλαμάς

Γκρεμίστε τα σχολειά που βγάζουν κάλους,
πλίνθους και πλήθη – ω, ήθη ! – αγελαία
και φτιάξτε φυλακές, κάγκελα ωραία
για τους καθηγητές και τους δασκάλους!

Και βάλτε «στην στενή» κι όλους τους άλλους
που δεν έχουν στο ανείδωτο μια θέα
μα θεά κάθε χυδαία είδαν ιδέα –
τις διάνοιες και τους μεγαλοεγκεφάλους!

Ας έρθουν οι μουγκοί για να διδάξουν
την γλώσσα! Κι οι στραβοί ας δώσουν φώτα!
Ας έρθουν οι κουλοί για να τα αρπάξουν!

Κι εκείνοι που μυαλό έχουν όσο η κότα,
οι αμόρφωτοι, την μόρφωση ας φτιάξουν –
δεν θα ’ναι, δα, χειρότερη από πρώτα!

ΣΥΡΡΙΚΝΩΣΗ

Άλλοι την λένε μοναξιά
κι εγώ μόνη αξία.

Τόσο πολύ έχω τον κόσμο συρρικνώσει
που πια χωράει σ’ ένα φύλλο από χαρτί.
Κι έχω σε λέξεις τους ανθρώπους συμπυκνώσει
ώστε να νιώθω πως μου είναι αγαπητοί.

Ύστερα παίρνω και τις λέξεις ζευγαρώνω
σε κάτι αταίριαστους, τρελούς συνδυασμούς,
που ίσως αντέξουν περισσότερο στον χρόνο
απ’ τους κοινότυπους ανθρώπινους δεσμούς.

Οι λέξεις φίλοι με καλές πάντα προθέσεις
κι οι ανωμαλίες τους θαρρώ δεν ενοχλούν
ούτε κι οι σύνδεσμοι λαμβάνουν λάθος θέσεις.
Κι αν δίχως πνεύματα, το πνεύμα όμως κρατούν.

Τόσο πολύ έχω την γλώσσα μεγεθύνει,
που η σιωπή από δω και πέρα είναι χρυσός.
Ένας μισάνθρωπος στ’ αλήθεια έχω γίνει –
όχι από μίσος, μα ένας άνθρωπος μι-s.o.s.

ΔΥΣΜΕΝΗΣ

Αλλοίμονον, είν’ υψηλή το βλέπω,
πολύ υψηλή της Ποιήσεως η σκάλα.
Θεόκριτε, σκαμνί για την κρεμάλα
οι στίχοι μου που στοίχειωσαν. Δεν ρέπω

προς τέχνη σοβαρά. Μα όπως προβλέπω,
ψάχνοντας για νοήματα μεγάλα
– στην πένα μου βρισκόμενος καβάλα –
δάφνες για το στιφάδο μου θα δρέπω.

Τώρα δυο χρόνια πέρασαν που γράφω.
Ποτέ δεν θ’ ανεβώ ο δυστυχισμένος.
Πρώτο σκαλί, μαρμάρινο, τον τάφο

από την Μούσα να ’χω είμαι ορισμένος.
Θεόκριτε, η ζωή μου πήγε στράφι.
Δεν είμ’ ούτ’ ο Ευμένης του Καβάφη!

ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΟΣ

Αντί αντιπροσωπευτικός
για την απρόσωπη γενιά σου
να θες να γίνεις ποιητής,
κάνε μια αρχή και τελικώς
λίγο για σένα νοιάσου:
μπες σ’ εταιρεία πωλητής.
Κι ίσως αν έχεις πελατεία,
πάρεις την αντιπροσωπεία!

ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ

Στα Ποιητικά Εργαστήρια

Σαράντα πέντε μάστοροι κι εξήντα μαθητάδες
Με λέξεις εγεφύρωναν ποτάμι από μελάνι.
Ολημερίς ό,τι έχτιζαν, το βράδυ εγκρεμιζόταν –
Αν δεν στοιχειώσει ο άνθρωπος, ο στίχος δεν στεριώνει.

ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ

Δεκαπενταύγουστου γιορτή
και ο μικρός βοριάς φυσάει
μες σε μια θύμηση γλαυκή,
σε μπλε Ιουλίτας ξεψυχάει…

Όλα του έρωτα τα ρω
πετάξαν δυτικά της λύπης
κι όλο ξενέρωτα θω-ρώ.
Ήλιε, που χάθηκες, μου λείπεις…

Πορεύτηκες στην μακρινή
και αρυτίδωτή σου χώρα
κι εδώ μιαν Άνοιξη ακριβή
πάμφθηνη την πουλάνε τώρα.

Χτενίζεται η τρελή ροδιά
με του αχινού τα μαύρα χτένια.
Μες στην αφρούρητη νυχτιά
κλαίει η μικρή Πορτοκαλένια.

Στα πέλαγα της συννεφιάς
ο κήπος με τις αυταπάτες.
Φωτόδεντρο της ομορφιάς
πού να ’βρω σε καιρούς σακάτες;

Πένθιμο άσμα ηρωικό
οι ετεροθαλείς μας χρόνοι.
Στην ιδιωτική οδό
δεν έχει ούτ’ ένα χελιδόνι.

Κόσμος με δίχως όραμα,
πού να ’βρεις έναν ποιητή;
Όνειρο ανάξιον εστί
κι ο θάνατος μονόγραμμα.

Έλυσε ο Αίολος ασκούς!
Τι ν’ αγαπήσω, τι, μ’ ακούς;
Τα δήθεν και τ’ ασήμαντα
σκοτείνιασαν τα σύμπαντα.

Μες στο Αιγαίο της ψυχής
σε ψάχνω, εξαίσιε δύτη,
και στα ρηχά της αντοχής.
Πού ’σαι, Οδυσσέα Ελύτη;

Ο ΣΠΑΘΑΡΗΣ ΣΤΟΝ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟ

–Χάρε, ποια χάρη ζήτησε στερνή του ο Σπαθάρης;
– Είπε: «Απ’ τις Φιγούρες μου καμιά μαζί μη ν πάρεις».
Τ’ άσπρο του νεκροσέντονο μπερντέ έκανε χθες βράδυ
κι έφτιαξε Θέατρο Σκιών με τις Σκιές του Άδη!

________

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Το Βήμα" στις 14 / 5 / 2009

ΠΡΟ ΜΕΛΕΤΗ ΘΑΝΑΤΟΥ

Κι η ποίηση τι άλλο μπορεί να είναι
παρά ο τρόπος να μελετούμε τις στάχτες μας
πριν ακόμα καούμε;

Ι. Ν. Κυριαζής

Από την κόλαση γυρνάς που άνθρωπο την λένε
μ’ ένα σακί ποιήματα και ξεσκισμένες σάρκες.
Τα μουσκεμένα της μαλλιά σαν δάκρυα σε καίνε –
γέμισε η μνήμη μνήματα κι η σκέψη σου με νάρκες.

Τ’ άσπιλα πέπλα των θεών τα είδες στο παζάρι,
των πρωτογόνων τις σπηλιές στις σύγχρονες οικίες.
Σε πρωτεΐνες πάμφτωχο το βρήκες το φεγγάρι
σαν θρυμματίστηκε το φως στις πολυκατοικίες.

Τα λόγια μας, από σιωπή παιδιά ορφανεμένα
και πικραντίο φιλύδρηλο. Ζωή: σπυρί της άμμου,
κούραση του αδοκίμαστου – και τα δοκιμασμένα
ένα φυρόμυαλο κερί, κυρτό, σβησμένο χάμου…

Σιωπή, κλειδί της πόρτας σου, κι ολολυγμός πλοκάμι.
Ποια έρημος σε ξεδιψά, ποια λίμνη σε στερεύει;
Ποια λέξη-ασημόφυλλο την πήρε το ποτάμι;
Πού στέκει ένας ποιητής που για έρωτα θνητεύει;

Πώς μαρτυριέται απ’ το πολύ σκοτάδι της η αλήθεια!
Αστέρες καρκινώματα φέγγουν απ’ τους αιθέρες.
Κι αν έζησες εξόριστος μέσα στα παραμύθια,
σε μια στροφή αλλάξανε απότομα οι μέρες…

Τίποτα πια για να γνοιαστείς, τίποτα ν’ αγαπήσεις,
ούτε να ζήσεις τίποτα, ούτε να νιώσεις κάτι…
Τίποτα πια για να πιαστείς, τίποτα για να φτύσεις,
και το μαστίγιο του Θεού στου ονείρου σου την πλάτη.

Σίγησε το Αρχιπέλαγος που απάγγελνε Ελύτη,
ξέβαψε το ανεξίτηλο το τρίτο σου το χέρι
και διάλεξε της μοναξιάς τα τρίσβαθα για σκήτη
ν’ αναπαυθεί, σαν βούλιαξε, η Κίχλη του Σεφέρη.

Την θάλασσα του πόνου μας ποιος θα την εξαντλήσει;
Πυρπολημένος ο καιρός! Ατμοί! Σκόνη απ’ την Τροία…
Σαν χώμα που το φέρετρο παιδιού πάει να διαλύσει,
πέφτει βαριά - βαριά η βροχή πάνω στην πολιτεία…

Κυλά απαλά, πολύ απαλά του Αχέροντα το ρέμα
και πνίγεσαι γαλήνια σ’ ονειροκαταρράκτες…
Ο κόσμος Δυσαγγέλιο κι Ερωτοκτόνο ψέμα,
δίχως φιληδονοφωλιές και Ηλιοφεγγαράτες.

Η ποίηση για να σε πιει, σ’ είχε η ζωή σου στείψει.
Γεννιέσαι από σύμπτωση, πεθαίνεις από τύχη.
Σαν μακρινοί σου συγγενείς, χωρίς να νιώθουν θλίψη,
μες στην βροχή σκορπίσανε κι οι τελευταίοι στίχοι…

___________

Συντέθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου ( 2000 – 2009 )
από αποσυντεθειμένους στίχους του Ι. Ν. Κυριαζή.
Για την ιστορία της γνωριμίας με τον ποιητή, βλέπε:
«τα Νέα της Λευκάδας» 9 / 10 / 2003 ,
αριθμ. φύλλου 373 , σελ. 4.

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ Ε. ΣΟΛΔΑΤΟΥ
ΛΗΓΩ ΑΠ’ ΟΛΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ ΣΕ ΠΕΡΙ
ΟΡΙΣΜΕΝΑ ΣΥΛΛΕΚΤΙΚΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ ΑΠ’
ΤΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ - ΗΛΙΑΣ ΚΟΝΤΟΓΕΩΡΓ
ΗΣ (26450 93293 ΝΥΔΡΙ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΚΑΙ
ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ (PDF) ΜΕΣΩ
ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΤΟΝ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟ ΤΟΥ 2012

Αριθμός αντιτύπου : ____

ΑΑ. ΣΑΝ-ΤΑ ΜΑΥΡΑ ή Μούσα Λευκα(η)δία

2011-01-20T17:27:00.027+02:00

Τίτλος: ΣΑΝ-ΤΑ ΜΑΥΡΑ ή Μούσα Λευκα(η)δία
Συγγραφέας: Δημήτρης Ε. Σολδάτος
Έκδοση: Λευκάδα, 2010
Διαστάσεις: 17x25
Σελίδες: 56
Τιμή: 8.90 €
Αποκλειστική διάθεση:
Βιβλιοπωλείον Τσιρίμπαση, Λευκάδα
Σκίτσα: Νίκος Γαζής

Επιλογές από τα σατιρικά ποιήματα που δημοσιεύτηκαν
στην στήλη των Νέων της Λευκάδας: To Ποίημα της Εβδομάδας
κατά την περίοδο 2003-2005, λίγα καινούργια ποιήματα
και κάποια απ’ τα χαρακτηριστικότερα άρθρα του Δ. Ε. Σολδάτου,
σε γλώσσα αιχμηρή και σαρκαστική.
Όλο το βιβλίο, όπως και απ’ τον τίτλο διαφαίνεται, είναι αφιερωμένο
στην Λευκάδα του σκότους και της παρακμής: στην μιζέρια
της μικρής επαρχίας, στους αδαείς, υπερφίαλους πολιτικούς,
στους μικρόψυχους πνευματικούς ταγούς, στα φτηνά θεάματα
του καλοκαιριού, στην νάρκη του χειμώνα, στις κουτσομπολίστικες
στήλες των εφημερίδων, στις γυναίκες «με τα ξινισμένα μούτρα,
που ονειρεύονται δυο μέρες στην Αθήνα», στα κακόφημα μπαρ
των δρόμων... Απ’ την σάτιρα δεν γλιτώνει κανείς, αλλά ούτε
κι ο ίδιος, που αυτοσαρκάζεται μέχρις εσχάτων.

ΔΙΠΛΗ ΠΑΤΡΙΔΑ

Άλλα μου έφερε ο καιρός, κι άλλα μου πήρε ο Χρόνος.
Διπλά, πατρίδα, σ’ αγαπώ και σε μισώ συγχρόνως!

Υπάρχουν, Λευκαδίτη, δυο Λευκάδες:
η μια στον χάρτη κι η άλλη στην ψυχή σου.
Η μια που δημαρχαίοι και βουλευτάδες
την σύρανε ως το χείλος της αβύσσου

κι η άλλη όλο ποίηση και καντάδες –
μια απόμακρη φωνή που λέει: «Θυμήσου!»
Μα εσύ ξεχνάς! Και γλείφεις τους χαλκάδες
που οι «ξύπνιοι» σου περάσανε. Κοιμήσου...

Του Ονείρου η Λευκάδα αντιχτυπιέται
βαθιά μέσα στο αίμα μου μ’ εκείνη
που για πραγματικότητα περνιέται.

Ο φάρος των καιρών σκοτάδι χύνει...
Μα πίσω απ’ την μαυρίλα η Σελήνη
με την Σαπφώ, κρυφά, γλυκοφιλιέται.

SANTA MAURA

Άγιος του Παπαδιαμάντη
μοιάζω σ’ αυτό το χωριουδάκι,
που ᾿ναι σαν Κόλαση του Δάντη
και Πρέβεζα του Καρυωτάκη!

Πλήξη τρομερή της επαρχίας!
Άδειες κουβέντες, τσακωμοί στα καφενεία
και τ’ αποτσίγαρα σαν μέρες τελειωμένες
που πατηθήκαν με το πόδι στην γωνία.

Πλήξη τρομερή της επαρχίας!
Σαββατοκύριακα μ’ ανώφελα ξενύχτια.
Κι από Δευτέρα οι ελιές αν θα λαδίσουν
κι απ’ την αρχή αν θα ψαρίσουνε τα δίχτυα.

Πλήξη τρομερή της επαρχίας!
Οι κουτσομπόλες σαν φρουροί στα παραθύρια.
Γλέντια «νησιώτικα» με βλάχικα κλαρίνα –
φάλτσοι σκοποί και μια ζωή για πανηγύρια.

Πλήξη τρομερή της επαρχίας!
Η Βούλα, η Σούλα, η Κούλα, η Ρούλα και η Ρήνα –
στρυφνές γυναίκες με τα μούτρα ξινισμένα,
που ονειρεύονται δυο μέρες στην Αθήνα.

Πλήξη τρομερή της επαρχίας!
Λευκάδα-Πρέβεζα: μισή ώρα με τ’ αμάξι…
Ακριβοπούτανα σε μπαρ «φτηνά» του δρόμου,
νύχτες ξυράφια και ο πόθος μου μετάξι.

Πλήξη τρομερή της επαρχίας!
Σαν κωμωδία που θυμίζει έντονα δράμα
μόνο σε μένα, για τους άλλους όλα ωραία:
Πλήξη, τους λέω. Κι απαντούν σιγά το πράμα!

Πλήξη τρομερή της επαρχίας!
Επάνω κάτω έχω οργώσει το Παζάρι
και κάποιο αδέσποτο σκυλί με συνοδεύει,
ενώ διαγράφει τις σκιές μας το φεγγάρι.

Πλήξη τρομερή της επαρχίας!
Όλα όπως τ’ άφησα πριν φύγω τα ξανάβρα.
Παραλλαγμένη, SANTA MAURA, σου ταιριάζει
των Ενετών η ονομασία: ΣΑΝ-ΤΑ ΜΑΥΡΑ!

___________

Κατόπιν της δημοσιεύσεως του «SANTA MAURA»,
έλαβα ένα γράμμα με το παρακάτω ποίημα,
το οποίο συνεχίζει το ταξίδι του στίχου
«Λευκάδα-Πρέβεζα: μισή ώρα με τ’ αμάξι»
ως «την έσχατη πικρία».
Υπογράφεται από την «κυρία Νοντιέ»
(βλέπε «Γαλλική Ανθολογία» Γιώργη Σημηριώτη,
έκδοση «Χρυσής Δάφνης», Αθήνα 1954, σελ. 70).

ΚΟΥΑΡΤΕΤΟ ΕΓΧΟΡΔΩΝ

Λευκάδα-Πρέβεζα: μισή ώρα με τ’ αμάξι.
Τις Κυριακές συνήθειο το ’χει να πηγαίνει
σ’ ένα μπαράκι, όπου γυναίκα αγορασμένη
για συντροφιά λίγων ωρών πάλι θα ψάξει.

Στα μαύρα πάντα – η μακριά του καμπαρντίνα
ξεδιπλωμένη σαν φτερό στο πέρασμά του.
Του έρωτα θέλει παρτενέρ ή του θανάτου;
Κι είν’ η προσέγγιση μια γνώριμη ρουτίνα.

Εκείνη θα ’ρθει, θα 'χει έκφραση μοιραία:
"Ένα ποτό θα με κεράσεις;" θα ρωτήσει,
όμως το δεύτερο, διπλό θα το απαιτήσει –
ενώ αυτός θα επαιτεί λίγη παρέα.

Αλλά στην τρίτη βότκα πλέον θα ’χει λιώσει
κάθε συναίσθημα, σαν πάγος στο ποτήρι.
Κι όπως εκείνη έχει τώρα μισογείρει,
με τα βυζιά της έχει αυτός απλά καυλώσει.

Λέει «πάμε τώρα, τώρα πάμε» ενώ πληρώνει.
Στ’ αμάξι, στα όρθια, στο δωμάτιο εκεί δίπλα –
ένα εικοσάλεπτο, ένα πήδημα σαν ντρίμπλα
μ’ αδιάφορο ένα τέρμα, έτσι όπως τελειώνει.

Ένα εικοσάλεπτο, που νιώθει κυριαρχία,
καθώς η φύση η αρσενική του τον προστάζει –
αντί να πείθει, εδώ και τώρα τ’ αγοράζει:
πιο τίμια μοιάζει τούτη δω η δοσοληψία.

Κι ύστερα, στα στενά σοκάκια της Πρεβέζης
μ’ ένα συναίσθημα άδειο τριγυρνάει.
Άλλο ένα βράδυ, π’ ολοκάθαρα πονάει:
σαν Κουαρτέτο Εγχόρδων, έργο που το παίζεις

μ’ απελπισμένους κάποιους ήρωες δωματίου:
(η Πρέβεζα πίσω διαγράφεται στο φόντο) –
κι είν’ η εκδιδόμενη γυναίκα θύμα πρώτο,
με θύτες δυο, καθώς ταινία μυστηρίου:

Του πρώτου, όλοι σχεδόν γνωρίζουν τ’ όνομά του:
Καρυωτάκη τον ελέγανε – κι ακόμη
τον αναγράφουν οι ασήμαντοί του δρόμοι,
όπως κι εγώ τ’ όνομα τ’ άλλου: του Σολδάτου.

ΚΡΙΤΙΚΕΣ:

Δεν γράφω κριτικές για βιβλία που συχνά μου χαρίζουν
οι δημιουργοί ή οι εκδότες τους.
Μπορεί να κάνω λάθος αλλά δεν μπόρεσα να μην γράψω
έτσι αυθόρμητα για το νέο πόνημα του Δημήτρη Σολδάτου
«ΣΑΝ-ΤΑ ΜΑΥΡΑ».
Σατιρικός, ανατρεπτικός όπως πάντα, σκωπτικός και ειρωνικός
ο λόγος του, φωνάζει «αν αξίζουμε μια καλύτερη Λευκάδα»...
Ποίηση ή πεζή σάτιρα, επιθεώρηση ή παράφραση της
επικαιρότητας,
όλα μαζί κάνουν αυτό το 56 σέλιδο μαύρο Α4 έντυπο,
να το διαβάσεις με μια ανάσα... Να δεις τα γεγονότα...
απ’ την ανάποδη ή απ’ την ορθή (αναλόγως…),
να σκεφτείς και να αναρωτηθείς για πρόσωπα
και καταστάσεις, για σκοπιμότητες και...
κραυγές δημοσιότητας, για χρόνους που έφυγαν
και ευκαιρίες που χάθηκαν...
Στο τολμηρό αυτό βιβλίου του Δημήτρη Σολδάτου
συνυπάρχουν οι ανάγκες του τόπου μας,
η στυγνή πραγματικότητα, η ελπίδα, το μνημόσυνο
των αποτυχιών αλλά και το θάρρος της απόλυτης ανατροπής,
της ελεύθερης σκέψης και έκφρασης.
Για άλλη μια φορά, αγαπητέ Δημήτρη
έτρεξες το μαραθώνιό σου και... τερμάτισες.
Αξία έχει η ελευθερία στο χρόνο και ο τερματισμός
κι όχι -σώνει και καλά- η πρωτιά…
Αρκετοί πρωτεύουν με δεκανίκια και αναβολικά ψυχής,
εσύ με απλές ελβιέλες...

Παναγιώτης Σκληρός
Πρώην δήμαρχος Λευκαδίων

Ρ. ΠΡΩΤΑ ΣΑΠΦΕΙΑ

2010-10-01T13:26:00.017+03:00

ΣE DVD ΤΑ ΠΡώΤΑ ΣάΠΦΕΙΑ

Μνάσεσθαί τινά φαιμι και άψερον αμμέων
(στο μέλλον κάποιος θα βρεθεί να με θυμάται εμένα)

Σαπφώ

Το 2009, στις 6 Αυγούστου, στις 9:30 το βράδυ,
υπό το φως της πανσελήνου,
στο νοτιότερο άκρο της Λευκάδας,
στ’ απόκρημνα βράχια του ακρωτηρίου Λευκάτας,
ύστερα από αιώνων σιγή
ξανακούστηκε ο ήχος της αρχαιοελληνικής λύρας,
του διαύλου και της σύριγγας του Πανός.
Ανατρίχιασαν τ’ αρχαία μάρμαρα
που κείτονται ενταφιασμένα κάτω απ’ τον ιερόσυλο φάρο.
Και τ’ άλλα που ατάκτως εριμμένα, ανάμεσα στα σκίνα και στα πουρνάρια,
μαρτυρούν έστω και διαμελισμένα την ιερότητα του μυστηριακού αυτού χώρου
που βρισκόταν ο ναός του Λευκάτα Απόλλωνα.
Από δω θέλει ο θρύλος την αρχαιοελληνίδα ποιήτρια Σαπφώ ν’ αυτοκτονεί
πέφτοντας στην θάλασσα.
Εδώ, επαληθεύοντας την ίδια,
που έγραψε πως στο μέλλον κάποιος θα βρεθεί να την θυμάται,
μια ομάδα φίλων (Παναγιώτης Τσατσούλας, Δημήτρης Ε. Σολδάτος, Κατερίνα Σταματάκη, Αφροδίτη Γολεγού - Κόγκα, Σπύρος Κόγκας) με την βοήθεια του δήμου Απολλωνίων,
αφιλοκερδώς αλλά με περίσσευμα ψυχής
πραγματοποίησε στον βράχο του Λευκάτα τα ΠΡώΤΑ ΣάΠΦΕΙΑ.

Η εκδήλωση μαγνητοσκοπήθηκε από τον Γιώργο Λογοθέτη με μια μόνο κάμερα,
χωρίς επιπλέον φωτισμό, για να διατηρηθεί κατά το δυνατό η φυσική αίσθηση,
κι επιλεγμένα αποσπάσματα μονταρίστηκαν και κυκλοφορούν σε DVD
με κανονικό μενού κι αρκετά έξτρα,
όπως: κινηματογραφικού τύπου εισαγωγή
με την Σαπφώ «ολοζώντανη» στον Λευκάτα
(Σαπφώ: Κατερίνα Σταματάκη, κάμερα, σκηνοθεσία: Δ. Ε. Σολδάτος),
το κονσέρτο της αρπίστα Phil Holland που ακολούθησε

(Λευκαδία Σαπφώ: Στίχοι: Δ. Ε. Σολδάτος)

και τον εμπνευσμένο λόγο του δημάρχου Γιώργου Λογοθέτη,
ο οποίος σε μια στιγμή ενθουσιασμού
υποσχέθηκε να κάνει τ’ αδύνατα δυνατά
ώστε ν’ αποκαταστήσει τον ναό του Λευκάτα Απόλλωνα,
που τόσο βάναυσα καταστράφηκε
για να χτιστεί ο φάρος που υπάρχει σήμερα
(φέτος ο δήμαρχος έβγαλε επιδότηση… για την συντήρηση του φάρου!).

Το DVD ΔΕΝ ΠΩΛΕΙΤΑΙ,
αλλά όποιος θα ήθελε ν’ αποκτήσει ένα ακριβές αντίγραφο,
μπορεί ν’ απευθυνθεί στο φωτογραφείο του Μιχάλη Κρητικού
(Ιωάννου Μελά 120 Λευκάδα, τηλ.: 26450 22646)
και να το παραγγείλει, σε τιμή κόστους.

Η εισαγωγή του DVD
χρησιμοποιήθηκε στην εκπομπή του ΣΚΑΙ
«I LOVE GR» για την Λευκάδα

http://ilovegr.gr/destination/331/leukada
και το βιντεάκι υπάρχει στην ιστοσελίδα του σταθμού.
Επίσης στο internet
μπορείτε να δείτε αρκετά αποσπάσματα του DVD.

[ΣΕ ΚΟΙΝΗ ΓΥΝΑΙΚΑ]

Πεθαίνοντας, το σώμα σου στο χώμα θα σαπίσει.
Νεκρή κι εσύ θα κείτεσαι με τους νεκρούς κει κάτου.
Κανείς δεν θα σε θυμηθεί και δεν θα σε ποθήσει.
Θα είσαι μια άσημη σκιά στην νύχτα του θανάτου.

Μία γυναίκα ήσουν κοινή, όπως η κάθε άλλη.
Οι Μούσες δεν σου πλέξανε τα μοσχοβολημένα
της έμπνευσης τριαντάφυλλα στεφάνι στο κεφάλι –
μα σε μελλούμενους καιρούς, θα με θυμούνται εμένα…

Σαπφώ

(Διασκευή: Δ. Ε. Σολδάτος)

2010-01-29T11:57:00.022+02:00

Το δίστιχο:
«η διαμαντόπετρα στης ποίησης το δαχτυλίδι»

Δίστιχο λέγεται κάθε ποίημα αποτελούμενο από δύο μόνο στίχους.
Ο ομοιοκατάληκτος ιαμβικός ή τροχαϊκός δεκαπεντασύλλαβος
είναι η συνηθέστερη μετρική φόρμα που χρησιμοποιήθηκε
και αναδείχτηκε ιδεωδώς απ’ τους άγνωστους ποιητές
του δημοτικού τραγουδιού.
Το δίστιχο, δίκην επιγράμματος, "διακρίνεται για την πυκνότητα,
το συγκινησιακό του υπόβαθρο, την εξαιρετική του εικονοποιία,
τους λεκτικούς του ιριδισμούς, τον στοχευμένο εντυπωσιασμό,
και αποτελεί ένα παιχνίδι του πνεύματος:

Πάγκαλον εστ’ επίγραμμα το δίστιχον• ην δε παρέλθης
τους τρεις, ραψωδείς κουκ επίγραμμα λέγεις.

Το δίστιχο επίγραμμα, του κάλλους η ευλογία.
Τρεις στίχοι, επίγραμμα; Όχι δα – μάλλον, μια ραψωδία…"

(ΠΑΛΑΤΙΝΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ. ΙΧ 369. ΚΥΡΙΛΛΟΥ.
Μετάφραση: Ι. Ν. Κυριαζής, Ενδυμίων, 2009)

Το αρχαιότερο δίστιχο που γνωρίζουμε είναι το ελεγειακό,
που αποτελείται από έναν δακτυλικό εξάμετρο και έναν δεύτερο
στίχο που λανθασμένα ονομάζεται, ακόμη και σε αρχαίες
πηγές, «πεντάμετρος», αφού στην πραγματικότητα
συγκροτείται από την διπλή επανάληψη του τμήματος εκείνου
του εξαμέτρου που ορίζεται από την πενθημιμερή τομή
(–υυ –υυ –) και αποκαλείται «ημιεπές».

(Ν. Χ. Χουρμουζιάδης, Παλατινή Ανθολογία, στιγμή, 1989)

Γνωστότερα δίστιχα σε αρχαία επιγράμματα
είναι εκείνα του Σιμωνίδη του Κείου (556 - 468 π.Χ.),
έξοχα δείγματα εύστοχης βραχυλογίας και μεγαλείου,
που αφιερώθηκαν στους Μαραθωνομάχους
και στους πεσόντες των Θερμοπυλών:

Ελλήνων προμαχούντες Αθηναίοι Μαραθώνι
χρυσοφόρων Μήδων εστόρεσαν δύναμιν.

Τον υπέρ πάντων δίνοντας οι Αθηναίοι αγώνα,
τους χρυσοφόρους νίκησαν Μήδους στον Μαραθώνα.

(Απόδοση: Δ. Ε. Σολδάτος)

Ω ξειν αγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ότι τήδε
κείμεθα τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι.

Ξένε διαβάτη που περνάς, σαν πας στην Σπάρτη πες τους
πως είμαστε πεσμένοι εδώ, πιστοί στις διαταγές τους.

(Απόδοση: Δ. Ε. Σολδάτος)

Υποθέτουμε όμως πως η παράδοση είναι πολύ πιο παλιά
και οι απαρχές του είδους αυτού χάνονται στα βάθη των αιώνων.
Ευρύτερα διαδεδομένο στην Ελλάδα, το δίστιχο καλλιεργήθηκε
και από Λατίνους ποιητές, όπως ο Έννιος, ο Κάτουλλος,
ο Τίβουλλος, ο Προπέρτιος και ο Οβίδιος.
Επίσης ο Αθήναιος διασώζει κάποια καθαρά λαϊκά δίστιχα
στους «Δειπνοσοφιστές» του (695 c), ενώ απ’ τα Βυζαντινά,
τα οποία έχουν καταφανή επίδραση στα έργα λογίων
(και στις Κατανυκτικές Αλφαβήτους), τίποτα δεν διασώθηκε.
Από γραπτές πηγές του ΙΕ΄– ΙΘ΄ αιώνα έχουμε περισσότερες
καταγραφές διστίχων, μεταξύ των οποίων ιδιάζουσα θέση
κατέχουν τα «Καταλόγια».
Από τις αρχές του ΙΘ΄ αιώνα εκδόθηκε πληθώρα συστηματικών
συλλογών διστίχων, καταταγμένων αλφαβητικώς.

Η σημερινή τυπική μορφή των δύο δεκαπεντασύλλαβων
που ομοιοκαταληκτούν έχει την αρχή της στον 15ο αιώνα
(τον 16ο αιώνα επικράτησε πλήρως).
Στην αρχή τα ομοιοκατάληκτα δίστιχα αποτελούσαν
τμήματα μικρότερων έντεχνων ποιημάτων, που κάποιες
όμως φορές διατηρούσαν την αρτιότητα του περιεχομένου,
πράγμα που αποτέλεσε το υπόδειγμα για την εξαρχής
δημιουργία αυτοτελών διστίχων. Η συντομία και η γοητεία της
ομοιοκαταληξίας βοηθούσε άριστα στην δημιουργία τους.
Και ιδιαίτερα συνέτεινε σ’ αυτό η συνήθεια να τραγουδιούνται
«κατ’ αντιλαβή», δηλαδή κάποιος να τραγουδά ένα αυτοσχέδιο
δίστιχο και κάποιος άλλος να του απαντά πάλι με δίστιχο –
κατά την συνήθεια των αρχαίων βουκολιαστών – ή να τραγουδά
ένας τον πρώτο στίχο και να συμπληρώνει κάποιος
τον δεύτερο. Αυτά τα δίστιχα συνηθίζονται και σήμερα σε
πολλά μέρη, ιδιαίτερα στην Κύπρο και στην Κρήτη από τους
λεγόμενους «ποιητάρηδες».

Ο λαός προτιμά το δίστιχο, κυρίως για την επιγραμματική
του βραχυλογία. Η γλώσσα διακρίνεται για την φραστική της
δύναμη και ενάργεια, η φράση είναι απλή,
νευρώδης και απερίστροφος (Fauriel).
Κι επειδή ο δεκαπεντασύλλαβος, ο πιο συνηθισμένος δημοτικός
στίχος, χωρίζεται σε δύο ημιστίχια (8-7 συλλαβές), η αρχή της
ισομετρίας καθορίζει και την σχέση ανάμεσα στα δύο αυτά μέρη.
Έχουμε μία ταλάντευση, ένα ισοζύγισμα του ενός προς το άλλο:

Θέλετε δέντρα ανθίσετε, θέλετε μαραθείτε.

Σε πολλούς στίχους μάλιστα μπορούμε να έχουμε
και μια παραπέρα διαίρεση του πρώτου ημιστίχιου,
ώστε ο στίχος να μοιράζεται στα τρία:

Μάνα λωλή, μάνα τρελή, μάνα ξεμυαλισμένη.

Συνήθως την ταλάντευση αυτή ανάμεσα στα δύο ημιστίχια
έρχεται να συμπληρώσει μια τρίτη ενότητα
(ο γνωστός «νόμος των τριών») που απλώνεται σ’ έναν
ολόκληρο στίχο, αποκαθιστώντας έτσι την μετρική
και νοηματική ισορροπία:

Βάλε τον ήλιο πρόσωπο και το φεγγάρι στήθος
και του κοράκου το φτερό βάλε γαϊτανοφρύδι.

Υπάρχουν ποικίλες ακόμα τεχνικές,
με συχνότερη εκείνης της εναλλαγής του χρόνου
του ρήματος από αόριστο σε ενεστώτα:

Μοιρολογούσαν κι έλεγαν, μοιρολογούν και λέγουν.

Τα πολιτικά και προσωπικά σκώμματα,
τα γνωμικά και οι παροιμίες εκφράζονται συχνά με δίστιχα.
Και κανονικά δεν παρατηρείται σχεδόν ποτέ
ο λεγόμενος διασκελισμός, η συνέχεια δηλαδή του νοήματος
σε άλλο στίχο, όπως συμβαίνει στα κυκλαδίτικα κοτσάκια:

Για νηστεύεις, μωρέ, για νυ-
χτογυρίζεις, μωρέ Γιάννη!

Ο παραδοσιακός τρόπος σύνθεσης του δημοτικού
δίστιχου είναι ο λεγόμενος «παραλληλισμός των μελών»,
όπου το αναφερόμενο στο δεύτερο στίχο υποκειμενικό
γεγονός παραβάλλεται με γνωστό αντικείμενο του φυσικού κόσμου:

Ως τρέμουν τ’ άστρα τ’ ουρανού όντε θα ξημερώσει,
τρέμει κι εμέ η καρδούλα μου όντε θα σ’ ανταμώσει.

Κι όταν ο ανώνυμος ποιητής βρίσκει μικρές τις λέξεις
για να εκφραστεί, δημιουργεί εκτενέστερες, για να χωρούν
το μεγαλείο των συναισθημάτων του:

Ε, χρυσολαμπαδόκορμη, φεγγαρολαμπυρούσα,
χρυσοδαχτυλιδόστομη κι ανθοδροσομιλούσα!

Στρογγυλομηλοπρόσωπη, λακουδοπηγουνάτη,
την πέτρα σκίζεις, κάνεις δυο, με το δεξί σου μάτι.

Και κάποτε, η δωρική λιτότητα του δίστιχου
αγγίζει τον Ιερό Βράχο της υψηλής σύλληψης:

Δίχως χιονιά χιονίζομαι, δίχως βροχές βροχιούμαι,
δίχως μαχαίρια σφάζομαι, όταν σε συλλογιούμαι.

Κι αν μαχαιρώσεις την καρδιά, το αίμα που θα χύσει,
κάθε σταγόνα, θα γενεί καρδιά να σ’ αγαπήσει.

Όποτε σ’ έχω αγκαλιά, του χταποδιού ζηλεύω –
ας είχα τα πλοκάμια του χέρια να σε χαϊδεύω.

Χίλιες κι αν βάλω στην καρδιά, για σένα θέση θα ᾿χει,
μα ούτε καρφίτσα δεν χωρεί σαν μπεις εσύ μονάχη.

Τα δίστιχα
ονομάζονται ανάλογα με την περιοχή
λιανοτράγουδα, (α)μανέδες, ριμνίτσες, πατινάδες,
μαντινάδες (ορισμός που μάλλον προκύπτει απ’ την βενετική
λέξη «matinada», που σημαίνει ορθρινό ερωτικό τραγούδι.
Οι παλαιοί Κρητικοί ισχυρίζονται πως προκύπτει απ’ την
ελληνική λέξη «μαντάτα», που θα πει «ειδήσεις»,
μιας και με μαντινάδες αντάλλασσαν κωδικοποιημένα
μηνύματα τον καιρό της τουρκοκρατίας).

Τα δίστιχα του δημοτικού τραγουδιού είναι αντίστοιχα
προς τα τετράστιχα άλλων λαών, π.χ. τα τουρκικά μανί,
τα γερμανικά schnaderhüpfel και τα ιταλικά ritornelle,
μιας και κανένας άλλος λαός δεν χρησιμοποιεί στίχο
τόσο μακρύ όσος είναι ο δικός μας δεκαπεντασύλλαβος.
Το δίστιχο πέρασε κατόπιν στην νεοελληνική ποίηση:

Ο Απρίλης με τον Έρωτα χορεύουν και γελούνε,
κι όσ’ άνθια βγαίνουν και καρποί τόσ’ άρματα σε κλειούνε.

Δ. Σολωμός

Μακριά μαλλάκια θέλω εγώ και μάτια θέλω μαύρα,
που απ’ έξω είν’ κάρβουνα σβηστά και μέσα έχουν την λαύρα.

Κ. Κρυστάλλης

Γλυκοξημέρωσ’ η αυγή και νύχτα είν’ ακόμα,
την νύχτα έχεις στα μάτια σου και την αυγή στο στόμα.

Γ. Δροσίνης

Τι κι αν διαβαίνουν οι καιροί, τι κι αν περνούν οι χρόνοι,
παλιώνει ο λύχνος, μα ποτέ το φως του δεν παλιώνει.

Ι. Πολέμης

Εγώ τον πόνο τον βαστώ, την πίκρα την αντέχω,
κλαίω γιατί σε ξέχασα και όχι που δεν σ' έχω.

Μ. Γκανάς

Κατάρτια είναι τα κλαριά και το χορτάρι κύμα
και του ανθρώπου ο σκελετός η άγκυρα στο μνήμα.

Γ. Υφαντής

Λιγάκι απ' το πράσινο των δυο ματιών σου δως μου
να ντύσω το φθινόπωρο τα δέντρα όλου του κόσμου.

Ι. Ν. Κυριαζής

Για τα γραμμένα χείλια σου, τα χιλιοαγαπημένα,
αν γράψω χίλια δίστιχα, φιλί μού δίνεις ένα;

Δ. Ε. Σολδάτος

Οι πλείστες παραλλαγές των διστίχων, φανερώνουν την μακραίωνη
επεξεργασία τους από την λαϊκή συνείδηση έτσι ώστε να επιτευχθεί
σε μερικά απ’ αυτά η τελειότητα που μας παραδόθηκε.
Ο ανώνυμος τεχνίτης του στίχου ανά τους αιώνες γίνεται
συν-δημιουργός κι όχι λογοκλόπος. Στην περίπτωση του δημοτικού
δίστιχου και κατ’ επέκταση του δημοτικού τραγουδιού,
με χαρακτηριστικότερο δείγμα τις παραλογές, έχουμε την πλήρη
εξαφάνιση του προσώπου προς απο-θέωση της ίδιας της δημιουργίας.
Η τέχνη δεν γίνεται αντικείμενο προβολής, αλλά
η αέναη λατρεία προς δόξα των Μουσών.
Έτσι κι αλλιώς, για να θυμηθούμε τον Σεφέρη,
"είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας".

Το δίστιχο,
είδος πανάρχαιο, που έφτασε μέχρι τις μέρες μας
και που πλέον από πολλούς θεωρείται «στιχάκι ημερολογίου»
(ενδεικτική είναι η γενικευμένη αναφορά στο πολύκροτο λεξικό
Μπαμπινιώτη: «δίστιχος, -η, ο → δι-, στιχος»)
είναι το χαϊκού της Ελλάδας.
Κι όταν ένας ποιητής δοκιμάζεται σε μια τόσο ασφυκτική φόρμα,
μαθητεύει στην οικονομία του λόγου.
Παράλληλα, σπουδάζει την αρμονία και τον νόμο της αντί-θεσης,
ενώ στο σύντομο αλλά δυνατό καρδιοχτύπι του μέτρου,
ψυχανεμίζεται αυτό που έλεγε ο Κωστής Παλαμάς,
ότι ο ρυθμός στην ποίηση – το ρυθμικό περπάτημα – συμβολίζει
τον ρυθμό που κυβερνά το Σύμπαν.
Η ποίηση είναι η μουσική των λέξεων.

«Οι αρχαίοι Έλληνες, κυρίως οι Πυθαγόρειοι, θεωρούν ότι η αρμονία
των ουρανών ταυτίζεται με την αρμονία της μουσικής.
Άρα η Αρμονία στη Μουσική αντιστοιχεί στην Αρμονική συνύπαρξη
των άστρων και των Γαλαξιών, ενώ η Δυσαρμονία στο Χάος.
Η διαλεκτική σχέση «Θέση - Αντίθεση = Σύνθεση», όπως και το αντίθετο,
«Θέση χωρίς Αντίθεση = Αποσύνθεση», μπορούμε να πούμε ότι αποτελεί
τον πυρήνα του κάθε υπαρκτού. Τον πυρήνα της ζωής και την αιτία του θανάτου.»

(Μίκης Θεοδωράκης, Η Συμπαντική Αρμονία, 2006).

Αν στην συμμετρία αποκρυσταλλώνεται η έννοια του αισθητικά Ωραίου,
με τον ίδιο σκεπτικό που ο Γκαίτε αποκάλεσε τον Παρθενώνα
«παγωμένη μουσική», θεωρώ το δίστιχο, παραφράζοντας τον Παλαμά,
διαμαντόπετρα στης ποίησης το δαχτυλίδι.

Δημήτρης Ε. Σολδάτος

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Αρχαία Ελληνική Γραμματολογία, Αλέξανδρου Α. Μπαλτά,
Εκδόσεις Δ. Ν. Παπαδήμα, Αθήνα 1970.

Αρχαία Ελληνική Λυρική Ποίηση, G. M. BOWRA
Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1983.

Παλατινή Ανθολογία, Ερωτικά Επιγράμματα,
Νίκου Χ. Χουρμουζιάδη, στιγμή, Αθήνα 1999.
.
Παλατινή Ανθολογία, σαν ρόδο υποπόρφυρο,
Ι. Ν. Κυριαζή, Ενδυμίων, Αθήνα 2009.

Εκλογαί από τα Τραγούδια του Ελληνικού Λαού,
Ν. Γ. Πολίτη, Εκδόσεις Ε. Γ. Βαγιονάκη, Αθήνα 1978.

Για μια Ποιητική του Ελληνικού Δημοτικού Τραγουδιού,
Γ. Μ. Σηφάκη, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης,
Ηράκλειο 1988.

Δημοτικό Τραγούδι, μια διαφορετική προσέγγιση,
Ερατοσθένη Κ. Καψωμένου, Εκδόσεις Αρσενίδης,
Αθήνα 1990.

Η γένεσις του διστίχου και η αρχή της ισομετρίας,
Σ. Π. Κυριακίδου, Θεσσαλονίκη 1947.

Ελληνική Λαογραφία, Μέρος Α. Μνημεία του λόγου,
Σ. Π. Κυριακίδου, Εν Αθήναις 1965 (α΄ έκδοση 1922).

Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Λίνου Πολίτη,
Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1985.

Έρεισμα, περιοδική έκδοση λόγου και τέχνης,
τεύχος 5-6, Χανιά 1996.

Εγκυκλοπαίδεια Δομή.

Σύγχρονη Εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη.

Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, Έκδοση 1986.

Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, Παύλου Δρανδάκη.

_____________

Δημοσιεύτηκε στα "Νέα της Λευκάδας"
4/2/2011, αριθμ. φύλλου 1.120

20β. YΜΝΟΣ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ

2009-11-02T10:10:00.015+02:00

ΥΜΝΟΣ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ

Μουσική: Διονύσης Γράψας
Στίχοι: Δημήτρης Ε. Σολδάτος
Ερμηνεία: Βαλεντίνος Σταματέλος

Στο κορυφαίο αγώνισμα ψυχής,
από τον Μαραθώνα στην Αθήνα,
στα χνάρια της αρχαίας διαδρομής
να πεις το «Νενικήκαμεν» ξεκίνα.

Στο κορυφαίο αγώνισμα ψυχής
ξεπέρασε ξανά τον εαυτό σου.
Κι ο τελευταίος είναι νικητής
και του Λαμπράκη τ' Όνειρο δικό σου.

THE MARATHON ANTHEM

Music: Dionysis Grapsas
Lyrics: Dimitris E. Soldatos
Song: Valentinos Stamatelos

IN THE TOP RACE OF THE SOUL
FROM MARATHON TO ATHENS
IN THE TRACKS OF THE ANCIENT ROUTE
YOU RUN TO SAY " WE HAVE WON".

IN THE TOP RACE OF THE SOUL
GO PAST YOURSELF ONCE MORE
AND THE LAST ONE IS A WINNER
AND LAMBRAKIS' DREAM IS YOURS.

( Translation: Mirka Zakinthinou - Kerrin Mc Leod )

Κάθε τετράστιχο αποτελείται από 42 μετρικές συλλαβές,
όσα και τα χλμ. του Μαραθωνίου.

Κυκλοφορεί ΔΩΡΕΑΝ με το περιοδικό RUNNER.
Χορηγός: Red Design Consultants.

Copyright: 2011

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ (HOME PAGE)

ΕΠΙΛΕΚΤΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ

2009-02-26T17:30:00.050+02:00

ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ

Κολάζ: Οδυσσέα Ελύτη

Δεκαπενταύγουστου γιορτή
και ο μικρός βοριάς φυσάει
μες σε μια θύμηση γλαυκή,
σε μπλε Ιουλίτας ξεψυχάει...

Όλα του έρωτα τα ρω
πετάξαν δυτικά της λύπης
κι όλο ξενέρωτα θω-ρώ.
Ήλιε, που χάθηκες, μου λείπεις...

Πορεύτηκες στην μακρινή
και αρυτίδωτή σου χώρα
κι εδώ μιαν Άνοιξη ακριβή
πάμφθηνη την πουλάνε τώρα.

Χτενίζεται η τρελή ροδιά
με του αχινού τα μαύρα χτένια.
Μες στην αφρούρητη νυχτιά
κλαίει η μικρή Πορτοκαλένια.

Στα πέλαγα της συννεφιάς
ο κήπος με τις αυταπάτες.
Φωτόδεντρο της ομορφιάς
πού να 'βρω σε καιρούς σακάτες;

Πένθιμο άσμα, ηρωικό,
οι ετεροθαλείς μας χρόνοι.
Στην ιδιωτική οδό
δεν έχει ούτ' ένα χελιδόνι.

Κόσμος με δίχως όραμα
πού να ’βρεις έναν ποιητή;
Όνειρο ανάξιον εστί
κι ο θάνατος μονόγραμμα.

Έλυσε ο Αίολος ασκούς -
τι ν’ αγαπήσω, τι, μ’ ακούς;
Τα δήθεν και τ’ ασήμαντα
σκοτείνιασαν τα σύμπαντα.

Μες στο Αιγαίο της ψυχής
σε ψάχνω εξαίσιε δύτη
και στα ρηχά της αντοχής.
Πού ’σαι Οδυσσέα Ελύτη;

Φωτογραφία: Νίκος Δήμου

Ακούσατε, ακούσατε...
Aξιότιμοι κύριοι, κυρίες μου και παιδιά.
Την Τετάρτη (13 Μαΐου 2009)
στις τέσσερις το απόγευμα στο Μαρούσι
ο Μέγας Καραγκιοζοπαίχτης Ευγένιος Σπαθάρης
παρουσίασε το τελευταίο του έργο:

Ο ΣΠΑΘΑΡΗΣ ΣΤΟΝ ΚΑΤΩ ΚΟΣΜΟ

– Χάρε, ποια χάρη ζήτησε στερνή του ο Σπαθάρης;
– Είπε: «Απ’ τις Φιγούρες μου καμιά μαζί μην πάρεις».
Τ’ άσπρο του νεκροσέντονο μπερντέ έκανε χθες βράδυ
κι έφτιαξε Θέατρο Σκιών με τις Σκιές του Άδη!

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Το Βήμα" στις 14/5/2009
www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=6&artid=268043&dt=14/05/2009

ΖΕΥΓΑΡΙΑ

Μην ζηλεύεις τα ζευγάρια που γεράσανε μαζί
και κρατιούνται σαν βαδίζουν τρυφερά χέρι με χέρι.
Όταν ο έρωτας περάσει και το πάθος πια δεν ζει
μοιάζει απόγευμα η αγάπη, που μετά το μεσημέρι

έχει αρχίσει να ψηλώνει σαν των δέντρων τις σκιές
που σιγά σιγά αναλιώνουν καθώς πέφτει το σκοτάδι,
και διαδέχεται η γαλήνη την φουρτούνα στις καρδιές –
η γαλήνη της συνήθειας, που στοργής λέγεται χάδι.

Μην ζηλεύεις τα ζευγάρια που γεράσανε μαζί
από φόβο, από μιζέρια κι από μιαν αδυναμία
να χαθούν μες στα πελάγη του αγνώστου, που επιζεί
το ταξίδι ενός ονείρου που μισεί την νηνεμία.

Μην ζηλεύεις τα ζευγάρια που γεράσανε μαζί
σε ξεδοντιασμένες σχέσεις, σε ρυτιδιασμένες μέρες,
που κατάντησε η ζωή τους κούφια, ανόητη και πεζή,
με όση λάμψη τής προσδίνουν κάτι «σκουριασμένες» βέρες.

Να ζηλεύεις τα ζευγάρια που χωρίσανε νωρίς,
άρρηκτο έχοντας δεσμό τους του ανεκπλήρωτου το νήμα.
Να ζηλεύεις τα ζευγάρια που αυτοκτόνησαν, χωρίς
να χωρίσουν, που δεν κάναν στη ζωή πίσω ένα βήμα –

και φιλιούνται οι σκελετοί τους μέχρι ακόμα και στο μνήμα!

Από "το Ποίημα της Εβδομάδας"

ΣΕΛΗΝΙΑΣΜΟΣ

Απόψε το βιολί του Παγκανίνι
ζωντάνεψαν του κήπου μου οι γρύλοι.
Τα τριαντάφυλλα αιδοίου χείλη
κι οι μάγισσες βυζαίνουν την σελήνη.

Στα νύχια των δαιμόνων πλαστελίνη
οι αισθήσεις μου κι η θέλησή τους σμίλη.
Δύσκαμπτο υλικό του κόσμου η ύλη
κι οι ιδέες μου μυρίζουν ναφθαλίνη.

Χωρίς αέρα η πόρτα ανοιγοκλείνει
και βγαίνουν τα χαρτιά μου απ’ το συρτάρι
την φώτιση να πάρουν που τους δίνει

η σκοτεινή πλευρά από το φεγγάρι.
Η πένα ένας φαλλός ορθός εγίνη
κι αντί μελάνι μαύρο σπέρμα χύνει…

Από "το Ποίημα της Εβδομάδας"

ΘΕΛΩ Ν’ ΑΛΛΑΞΩ ΤΗΝ ΖΩΗ ΜΟΥ

Θέλω ν’ αλλάξω την ζωή μου
Σημαίνει πως η ζωή που ζω πια δεν μου κάνει

Αλλά πιο εύκολα αλλάζεις νούμερο
Αν τα παπούτσια σε στενεύουν
Παρά την ζωή σου ακόμα κι όταν έχει γίνει νούμερο
Μάλλον την εκτιμάς λιγότερο απ’ τα πόδια σου
Τα πόδια τα χρειάζεσαι για να τρέχεις
Όταν κυνηγάς τον επιούσιο
Για να φας ή για να μην σε φάνε
Όταν τρέχεις τρέχεις τρέχεις
Σαν σε προδώσουν ή για να προδώσεις
Όταν τρέχεις τρέχεις τρέχεις
Για να σκοπεύσεις εν κινήσει το άσκοπο
Τα πόδια τα χρειάζεσαι για να τ’ ανοίγεις
Και για να τα σηκώσεις ψηλά
Κάθε που ξεπέφτεις
Και τα χέρια για να μουντζώνεις τον καθρέφτη
Όταν προβάρεις ένα χαμόγελο σαν βγαίνεις έξω
Σαν βγαίνεις έξω απ’ το πρόσωπό σου
Για ν’ αρέσεις σε όσους δεν σου αρέσουν
Παρά μονάχα για να τους φυτέψεις μια σφαίρα στο κρανίο
Κι επειδή δεν μπορείς, τους εκδικείσαι
Αγαπώντας τους όπως τον εαυτό σου

Θέλω ν’ αλλάξω την ζωή μου
Σημαίνει πως οι πράξεις έχουν ακόμα αντίκρισμα σε λέξεις
Αν δεν έχουν
Θέλω ν’ αλλάξω την ζωή μου δεν σημαίνει τίποτα

ΑΝΗΛΙΚΙΩΣΗ

Φτάνεις σε μια ηλικία
Που νομίζεις πως έχεις κατασταλάξει –
Την πιο επικίνδυνη
Στην ηλικία της βεβαιότητας –
Την πιο αβέβαιη
Στην ηλικία των ανυπολόγιστων υπολογισμών –
Την πιο αλόγιστη
Αίφνης αγαπάς τα μαθηματικά και μισείς την φιλολογία
Περνάς στην τάξη με τον μέσο όρο
Κι αγνοείς ότι γνωρίζεις μέσες άκρες
Διαβάζεις σε πηχυαίους τίτλους το εφήμερο
Και στα ψιλά τα υψηλά
Καθηλωμένος στην πολυθρόνα με τις πιτζάμες
Ενήμερος ύπνου αιώνιου
Ωρίμασες λες
Δηλαδή βρίσκεσαι ένα στάδιο πριν την σήψη
Φτάνεις σε μια ηλικία
Που νομίζεις πως έχεις κατασταλάξει
Στις ιδέες στα θέλω και στα πιστεύω σου

Δεν έχω ιδέα τι θέλω και τι πιστεύω
Αν είχα
Θα ήμουν σε μια ηλικία
Που θα έπρεπε ν’ αναθεωρήσω

Από το "Nοbel λόγω ατεχνίας"

ΧΟΙΡΩΝ ΕΓΚΩΜΙΟΝ (Η1Ν1)

Πως απ' τους χοίρους μεταδίδεται στον άνθρωπο
ένας ιός θανατηφόρος δεν είν' άτοπο.
Όμως "γουρούνι" ο άνθρωπος, μέχρι τα μπούνια,
την γουρουνιά του δ ε ν οφείλει στα γουρούνια!

Λιγάκι χιούμορ να διέθετε η φύση!
Κι αντί ο κάθε αθώος χοίρος ν' αρρωστήσει,
να 'ταν μια νόσος - σαν ετούτη κοσμογύριστη-
που θα ψοφούσαν όχι οι χοίροι, μα οι χείριστοι!

Δημήτρης Ε. Σολδάτος
27/4/2009

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Το Βήμα" στις 21/5/2009 www.tovima.gr/default.asp?pid=46&ct=6&artId=258529&dt=21/05/2009
_______________________________

ΑΠΟ – ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ

Χαίρε ω χαίρε Ελευθεριά, ελευθερία!
Για του Σολωμού και μόνο το χατίρι
– ανδρειωμένη σαν και πρώτα, σαν κυρία –
στρέψ’ το ξίφος σου και κάνε χαρακίρι.

Δωδεκάλογος του γύφτου η Ιστορία,
Παλαμά. Κόμπρα πατρίδα, ποιου φακίρη
υπακούεις την φλογέρα; Άει σιχτίρι!
Χαίρε ω χαίρε αισχύνη, χαίρε αδιαφορία!

Ρίτσο, αλίμονο, ετούτη η ρωμιοσύνη
ένα ευρώ πουλάει το χώμα του Δροσίνη.
Η ζωή εν τάφω μπήκε, Μυριβήλη,

σκεπασμένη απ’ την λήθη του Μαβίλη.
Ψάπφα, όλα τώρα πια καθεύδουν μόνα.
Χαίρε ω χαίρε ηλιθιότης του αιώνα!

ΠΡΟ – ΑΙΩΝΙΑ ΑΓΑΠΗ

Τόσο πολύ, τόσο βαθιά – εγώ σ’ έχω λατρέψει
απ’ όταν ήσουν άπλαστη μες στου θεού την σκέψη!

Adalgisa Nery
(Διασκευή: Δ. Ε. Σολδάτος)

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Στην Ωραία Κοιμωμένη
που αν με ονειρευόταν
δεν θα την ξύπναγα ποτέ

Τι περιμένεις να διαβάσεις σ’ ένα ποίημα;
Πες μου κι εγώ θα το γράψω
Μαγειρεύω καλά τις λέξεις όταν πεινάνε οι πράξεις
Δοκίμασε και θα δεις πόσο τυφλή είσαι στις γεύσεις
Η λέξη ΘΑΛΑΣΣΑ παραδείγματος χάριν
Κοίτα πόσο αλάτι κουβαλάει μέσα της
Για να μην σαπίζει το γαλάζιο
Και να νοστιμίζουν τα ναυάγια
Η λέξη ΕΡΩΤΑΣ εμπεριέχει πάντοτε μιαν απορία
Την προτιμώ απ’ την βεβαιότητα πως δεν μ’ αγαπάς
Απορία όμως σημαίνει και φτώχεια
Ποτέ δεν την εμπλούτισα που σ’ αγαπώ
Είδες πόσα παιχνίδια μπορεί να παίξει η γλώσσα;

Θέλεις να παίξουμε;
Θέλεις να κάνω εγώ το ρήμα
Κι εσύ να με κλείνεις μέσα στην αγκαλιά σου;
Δεν πειράζει που το «κλίνεις» γράφεται αλλιώς
Έτσι κι αλλιώς αν θέλουμε ν’ αγκαλιαστούμε
Πρέπει να υποπέσουμε σε λάθη
Έλα άνοιξε τα χέρια σου (σαν παρένθεση)
Κι εγώ θα κάνω σύμπτυξη στην λογική μου για να χωρέσω
«Για να χωρέσω»
Σαν να λέμε «για να ’χω» μια θέση «έσω»
Δηλαδή μέσα σου
Κι εκείνο το «ρ» που παρεμβάλλεται
Ανάμεσα στο «για να ’χω» και στο «έσω» τι θα το κάνουμε;
Αχ! Είδες;
Πάντα κάτι παρεμβάλλεται ανάμεσα σε σένα και σε μένα
Και δεν ξέρουμε τι να κάνουμε

Γι’ αυτό σου λέω
Άσε μ’ ανάμεσα στην ποίηση και στην ζωή
«Άσε μ’ ανάμεσα»
Για κοίτα!
Αυτή η φράση διαβάζεται κι ανάποδα
Σαν να υπονοεί πως καμιά φορά δεν ξέρουμε
Ποια είν’ η αρχή και ποιο το τέλος
Ούτε πού τελειώνει η ποίηση
Και πού αρχινά η ζωή

Ποίηση
Ζωή
Για δες!
Μόνο ένα γράμμα έχουνε κοινό
Αν το βρεις
Ίσως να καταλάβεις γιατί και στα δύο γνώρισα την ήττα

Για κοίτα πόσο άδειες είναι οι λέξεις όταν γεμίζουν από έρωτα!

Από το "Nobel λόγω ατεχνίας"

ΤΟ ΑΠΟΛΙΘΩΜΕΝΟ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟ
(Τσέχικο παραμύθι)

O νέος πλάι στην πηγή να φτάσει καρτερούσε
εκείνη π’ αγαπούσε
και κόκκινο τριαντάφυλλο στο χέρι του κρατούσε.

Έγειρε ο ήλιος, έσβησε, και βγήκε το φεγγάρι…
Κλαίει το παλικάρι
κι είναι το κάθε δάκρυ του ίδιο μαργαριτάρι.

Φεύγει… Απ' την λύπη του η καρδιά χίλια κομμάτια σπάει –
ποιος την ξανακολλάει;
Το τριαντάφυλλο στης πηγής απόμεινε το πλάι.

Η λάσπη το λυπήθηκε, τα φύλλα του σκεπάζει,
φέρετρο τώρα μοιάζει,
που στοργικά έναν έρωτα νεκρό ενταφιάζει.

Και του χωριού οι κάτοικοι, τέτοια απολιθωμένα
τριαντάφυλλα θλιμμένα
φτιάχνουν, κι εσύ ένα διάλεξες και το ’φερες σ’ εμένα.

Ποτέ, μου ’πες, δεν θα ’θελα η Αγάπη μου η τόση
για σένα που ’χω νιώσει
όπως το τριαντάφυλλο ετούτο να πετρώσει.

Το παραμύθι αντέστρεψες κι ήρθες με το φεγγάρι.
Κι ήμουν το παλικάρι
κι εσύ η αγαπημένη μου, που στο Καρλοβιβάρι

της μοναξιάς δεν μ’ άφησες μάταια να περιμένω.
Και τ’ απολιθωμένο
μου ’φερες τριαντάφυλλο ξαναζωντανεμένο!

Από "το Ποίημα της Εβδομάδας"

Το μπλογκ ενημερώνεται τακτικά

Β. Χ(Ε)ΙΛΙΑ ΔΙΣΤΙΧΑ

2009-02-06T00:49:00.045+02:00

Τίτλος: Χ(ε)ίλια δίστιχα
Συγγραφέας: Δημήτρης Ε. Σολδάτος
Εκδότης: Βιβλιοπωλείον Τσιρίμπαση
(Ι. Μελά 134 Λευκάδα
Τ.Κ. 31 100 Τηλ. Fax: 26450 22329)
Διαστάσεις: 12x17
Σελίδες: 112
Τιμή: 11 €
ISBN: 978-960-99166-0-8

1000 δίστιχα
με θέμα τα χείλια
(σε χίλια αντίτυπα)

Περιέχεται cd
Απαγγελία: Δημήτρης Βερύκιος
Πρωτότυπη μουσική αντιμετώπιση:
Βαγγέλης Φάμπας
Πιάνο: Γιώργος Ψυχογιός

Διατίθεται στα κεντρικά βιβλιοπωλεία
και δισκοπωλεία της Αθήνας
και σ’ επιλεγμένα της υπόλοιπης Ελλάδας

Ιστοχώρος για το βιβλίο:
http://www.1000dis.blogspot.com/

Τα 1000 Δίστιχα στο youtube

Επιλογή 41/1000

Ένα ωραίο ποίημα
δεν πρέπει να έχει περισσότερους από δύο στίχους.

Όσκαρ Ουάιλντ

Για τα γραμμένα χείλια σου, τα χιλιoαγαπημένα,
αν γράψω χίλια δίστιχα, φιλί μού δίνεις ένα;

Για δύο δευτερόλεπτα να ᾽μπαινα στην ζωή σου:
να μ’ άναβαν τα χείλη σου, να μ’ έσβην’ η πνοή σου.

Χαμογελούν τα χείλη σου κι έχω στον ήλιο θέα,
σμίγουν ξανά, και η ζωή στ’ όνειρο ρίχνει αυλαία.

Αν δεν είχα τα μάτια μου να βλέπω την μορφή σου,
θα λάτρευα τα χείλη σου και μόνο απ’ την φωνή σου.

Όταν στο πλάι κοιμηθείς, τα χείλη σου ανοιγμένα
σαν παρενθέσεις (του φιλιού) που αφήνουν έξω εμένα.

Όλα τα χείλη που φιλώ ψυχραίνουν το φιλί μου
και δύο που δεν φίλησα φλογίζουν την ψυχή μου.

Απόψε η πανσέληνος βγήκε για να χιλιάσει
την μοναξιά που νιώθω εγώ για δυο χειλιών την χάση.

Χείλη, σαν στρείδι του βυθού, για κάντε μου την χάρη:
αν μου φυλάτε ένα φιλί, να ᾽ναι μαργαριτάρι.

Δεν ζητιανεύω, άπλωσα στα χείλη σου το χέρι
γιατί ένα σου χαμόγελο πήρα για πεφταστέρι.

Όλα τα χείλη ασπρόμαυρα τα βλέπω, και σε μια σου
φωτογραφία ασπρόμαυρη, έγχρωμα τα δικά σου.

Το κοκκινάδι άραγε τα χείλη σου να βάφει
ή βάφεται απ’ τα χείλη σου όταν τα υπογράφει;

Στην παπαρούνα δυο χειλιών δεν θέλω όποιο κι όποιο
φιλί να πιω, μα να γευτώ το πιο γλυκόπιοτο όπιο.

Στην παραλία λείων χειλιών, λίγη απαλή αλισάχνη
από μια θάλασσα φιλιά, γλυκιά σαν ζάχαρη άχνη.

Δεν επαιτώ τα χείλη σου, ούτε θα τ’ απαιτήσω.
Κι ένα φιλί δεν το πετώ, πετάω αν τ’ αποκτήσω.

Τα εικονίσματα φιλάς και σκίζεται η καρδιά μου,
που δεν φιλώ τα χείλη σου κι ας τα ’χω εικόνισμά μου.

Σε είδα στον παράδεισο μες στ’ όνειρο χθες βράδυ –
ποιος φίλησε τα χείλη σου και ξύπνησα στον Άδη;

Πυγολαμπίδες του φιλιού τα χείλη σου αντικρίζω,
να τα ᾽τριβες επάνω μου, όλος να φωσφορίζω.

Γόνδολα μοιάζει το φιλί σε δυο χειλιών κανάλι –
η Βενετία του έρωτα καλύτερη απ’ την άλλη.

Όταν τα χείλη σου μιλούν, τα χείλη μου σιωπούνε:
αν είναι ο έρωτας πολύς, λίγα τα λόγια που ’ναι.

Χιλιάδες χείλη φίλησα, μα τα ’χω λησμονήσει
και δυο θυμάμαι μοναχά, που δεν τα ’χω φιλήσει.

Καλύτερα τα χείλη σου να ᾽ταν φωτογραφία:
θα είχαν ένα αρνητικό και άρνηση καμία.

Το φιλικό το φίλημα, λύχνος χωρίς φυτίλι:
χίλια φιλιά στο μάγουλο, ένα φιλί στα χείλη.

Χίλια χιλιόμετρα μακριά πιο εύκολο να πάω
παρά χιλιοστό κοντά στα χείλια π’ αγαπάω.

Τα χείλη σου την μυγδαλιά θέλω να μιμηθούνε:
στου κόσμου αυτού την παγωνιά, πάντα ν’ ανθοβολούνε.

Εγώ για τα δυο χείλη σου μία ζωή δεν έχω,
παρά μισή μόνο καρδιά χίλιους καημούς ν’ αντέχω.

Αν πέσω μέσα στην φωτιά, μπορεί και να γλιτώσω,
μ’ αν δεν καώ στα χείλη σου, απ’ τον καημό θα λιώσω.

Σαν δω ψυχρά τα χείλη σου, ο πόθος με τυφλώνει –
ο ήλιος περισσότερο λάμπει πάνω στο χιόνι.

Μοιάζουν τα χείλη σου δροσιά σ’ ουράνιο περιβόλι,
γι’ αυτό και τόσο απαλή σαν σύννεφο είσαι όλη;

Στην Ρόδο ήταν τα χείλη σου σαν ρόδο ανοιγμένα,
στην Πάτμο ατμός, στην Κίμωλο με κιμωλία γραμμένα.

Στην Μήλο ήταν τα χείλη σου σαν μελωμένο μήλο,
τα δάγκωσε ο Απόλλωνας δειλά δειλά στην Δήλο.

Στην Έδεσσα τα χείλη σου στον πόθο ήταν δεμένα
κι ήταν στην Θάσο ατίθασα, στην Μάνη μανιασμένα.

Ήταν στ’ Αγρίνιο άγρια τα χείλη σου ποτάμια,
στο Θέρμο ήταν εν θερμώ και στην Λαμία σαν Λάμια.

Τα χείλη σου ήταν στο Τολό αμαρτωλό ταξίδι,
σαν μέλι στον Μελιγαλά, γάλα στο Γαλαξίδι.

Τα χείλη σου ήταν άρτια στην Άρτα σαν αλήθεια
κι έγιναν στην Παραμυθιά ωραία παραμύθια.

Δώσ’ μου τα χείλη σου να πιω μ’ οργή και τρυφεράδα
για να φιλήσω μια φορά στο στόμα την Ελλάδα.

Τι κρίμα, που τα χείλη σου δεν μου ᾽χες δώσει τότε…
Μακάρι εκείνο το «ποτέ» που είπες να ᾽ταν «πότε;».

Δυο χείλη ερωτ(ημα)τικά, μ’ έχουνε καταπλήξει –
για κοίτα πόσο ερωτικά στον πόθο βάζουν στίξη.

Τα χείλη της, Οβίδιε, ποιος θα μεταμορφώσει
σε ρόδο που την ευωδιά ενός φιλιού θα δώσει;

Βγήκε μια φλούδα φεγγαριού σαν έπεσε το δείλι –
ποιος ξεφλουδίζει το φιλί για να σου φάει τα χείλη;

Μέσα σε χίλια δίστιχα θαυμαστικό ούτ’ ένα,
χίλια μαζί θαυμαστικά δυο χείλη θαυμασμένα.

Η λέξη «χείλια» βρίσκεται σ’ όλα τα δίστιχά μου,
έστω για να ’ναι στο χαρτί χίλιες φορές δικά μου.

Χ(ε)ίλια δίστιχα

Πάγκαλον εστ’ επίγραμμα τό δίστιχον, ήν δέ παρέλθης
τούς τρείς, ραψωδείς, κουκ επίγραμμα λέγεις.

Το δίστιχο επίγραμμα, του κάλλους η ευλογία.
Τρεις στίχοι, επίγραμμα; Όχι δα – μάλλον, μια ραψωδία…

Παλατινή Ανθολογία, Κύριλλος, IX 369
(μετάφραση: Ι. Ν. Κυριαζής)

Όταν ο ποιητής της Παλατινής Ανθολογίας απέρριπτε τα τρίστιχα
ποιήματα χαρακτηρίζοντάς τα «ραψωδίες», σύστηνε, με μια ποιητική
υπερβολή, το «χρυσό κανόνα» του επιγραμματικού λόγου, τη «βασική
μονάδα» της ποιητικής λειτουργίας: το δίστιχο.
Με ιστορία πλούσια λοιπόν (βλ. Παλατινή Ανθολογία,
Κρητική λογοτεχνική σχολή, δημοτική ποίηση, μαντινάδες κτλ.)
το δίστιχο κατάφερε να επιβιώσει ως τις μέρες μας
χάρη στα ακαριαία και καίρια πλήγματα που κατάφερε
στο μυαλό του αναγνώστη-ακροατή του, στην περιεκτική του δυναμική,
στην ποιητική του αυτονομία, στο τέλειο κλειστό σύμπαν που περιείχε
μέσα στην απειροελάχιστή του φόρμα και αποκάλυπτε στον αποδέκτη του.

Με το βιβλίο του «1000 – ή χ(ε)ίλια – δίστιχα», ο Δημήτρης Σολδάτος
επιχειρεί μιαν αναμόχλευση αυτής της ποιητικής παράδοσης, σε μια
προσπάθεια συνέχειας αλλά και ρήξης μαζί της, θέτοντάς την στην
υπηρεσία της ανωτάτης αρχής του κόσμου: του Έρωτα.

Η πρώτη ερωτική Πύλη εισόδου στον Άλλον, τα χείλη, μετατρέπονται
σε πύλη εισόδου στο χώρο της δικής του ποίησης.
Τα χείλη μετασχηματίζονται στο νοητό άξονα γύρω από τον οποίον
γυρνούν τα πάντα. Ένας ολόκληρος κόσμος επιστρατεύεται για να
υπηρετήσει εκείνο που τον νοηματοδοτεί… Η θάλασσα, τα δέντρα,
η γη, ο ουρανός, τ’ άψυχα και τα έμψυχα, μα προπαντός ο άνθρωπος
με τα έργα τέχνης του, το σύμπαν όλο γίνεται το υλικό που χειρίζεται
ο ποιητής για να φτάσει στον ακατόρθωτο στόχο: να σαρκώσει με το
λόγο δυο χείλη, για να τα φιλήσει…

Η εξ-άντληση τόσων φυσικών και πνευματικών πόρων
και η μεταμόσχευσή τους στα "σπλάχνα" των διστίχων,
παρατείνει την ερωτική διέγερση
και διεγείρει την ποιητική φαντασία...

Αξιοσημείωτο είναι πως απ’ το εξώφυλλο του βιβλίου ακόμη,
φανερώνεται η τριπλή παιγνιώδης φύση του τίτλου:
Γιατί ο τίτλος λειτουργεί πολλαπλά, ως:
α) οπτικό ποίημα (τα τρία μηδενικά του αριθμού 1000 ως χείλια)
β) ακουστικό λογοπαίγνιο (χ(ε)ίλια δίστιχα)
γ) σύνθεση δύο αντιθέτων – συνύπαρξη του ποιητικού
μινιμαλισμού (δίστιχα) με τον ποσοτικό μαξιμαλισμό (χίλια).
Όσο κι αν το υλικό που συγκεντρώθηκε στο βιβλίο αυτό φαντάζει
άναρχο και χαώδες, ο προσεχτικός αναγνώστης θα μπορέσει
να διακρίνει ένα βασικό σκελετό, με πρόλογο,
επιμέρους θεματικές ενότητες κι επίλογο.

Η ανάγνωση του βιβλίου οδηγεί ασυναίσθητα τον υποψιασμένο
αναγνώστη στο εγχείρημα να «γράψει» κι εκείνος το δικό του δίστιχο
για τα χείλη…, να δοκιμάσει τη δική του "ποιητική", επηρεασμένος
από τη φαινομενική ευκολία των διστίχων του βιβλίου.
Και στο αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειάς του,
είναι που θα συναισθανθεί το δύσκολο εγχείρημα του
Δημήτρη Σολδάτου.

Γιατί τα «Χ(ε)ίλια δίστιχα», ένα ποσοτικό στοίχημα –
ποιητικός άθλος, δεν κερδίζεται διεκπεραιωτικά,
αλλά με υψηλό ποιητικό γούστο και απαράμιλλη καλαισθησία.
Ένα τυχαίο άνοιγμα του βιβλίου σε οποιαδήποτε σελίδα του
θα σας πείσει περί αυτού.

Το βιβλίο, έτσι μικρό και κομψό που είναι,
μα και σε συνάρτηση με το "λυτρωτικό" περιεχόμενό του,
αποκτά τα χαρακτηριστικά μιας κιβωτού του Έρωτα,
που διασώζει το νόημα του κόσμου ακόμη κι όταν εκείνος βουλιάζει…

Ιωάννης Ν. Κυριαζής
www.gianniskyriazis.blogspot.com

ΔΕΙΤΕ ΑΛΛΑ ΑΡΘΡΑ:

Σοφία Κολοτούρου
"Τα δίστιχα μιας Χειλιάδας"
Εφημερίδα "Δρόμος της Αριστεράς"

http://e-dromos.gr/index.php?option=com_k2&view=item&id=1815:%CF%84%CE%B1-%CE%B4%CE%AF%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%87%CE%B1-%CE%BC%CE%B9%CE%B1%CF%82-%CF%87%CE%B5%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%AC%CE%B4%CE%B1%CF%82&Itemid=52

ΒΙΝΤΕΟ

2009-02-06T00:49:00.042+02:00

ΣΑΝ-ΤΑ ΜΑΥΡΑ - ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ Α'
(SANTA MAURA)
2000

ΜΑΡΑΘΩΝΟΔΡΟΜΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

2009-02-06T00:48:00.028+02:00

Μετά το τριακοστό ένατο χιλιόμετρο
σκέφτομαι το Σαραντάρη.

Η ποίηση είναι ο μαραθώνιος που αγωνίζεσαι με τα χέρια.
Ο μαραθώνιος είναι η ποίηση που γράφεται με τα πόδια.
Χέρια και πόδια μελανιάζουν σε τέτοιες ακραίες συνθήκες.
Η ποίηση κι ο μαραθώνιος είναι αθλήματα των άκρων.

Ο ποιητής έχει μπροστά του 24 γράμματα.
Ο μαραθωνοδρόμος 42 χιλιόμετρα –
απλώς αντιστρέφεις τον αριθμό.

Ρυθμό κι αίσθηση του μέτρου
κι οι δύο χρειάζονται
ως τον τελευταίο στίχο
κι ως το τελευταίο μέτρο του Σταδίου
στις γραμμές του δρόμου και του τετραδίου.
Παροιμιώδης είναι η μοναξιά
του ποιητή μες στον λαβύρινθο των φράσεων
και του δρομέα μεγάλων αποστάσεων...

Η παράδοση θέλει τον αγγελιοφόρο ανώνυμο
στο άστυ λέγοντας το «Νενικήκαμεν» να εκπνέει
υπονοώντας πως το μήνυμα
είναι σημαντικότερο απ’ τον αγγελιοφόρο
όπως το ποίημα πρέπει να είναι
σημαντικότερο απ’ τον ποιητή.

Ο μαραθώνιος οφείλει να εμπεριέχει ποίηση
καθώς και η ποίηση οφείλει να είναι μαραθώνια
ειδάλλως ηττηθήκαμεν ομαδικώς.

6/11/2005 - Ο ΠΡΩΤΟΣ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟΣ
Κλασικός Μαραθώνιος Αθηνών

ΜΕ ΦΙΛΟΥΣ ΔΡΟΜΕΙΣ ΣΤΟ ΚΑΛΛΙΜΑΡΜΑΡΟ (2006)

OLYMPUS MARATHON 2006
Στον Θρόνο του Δία

OLYMPUS MARATHON 2006
Στο Οροπέδιο των Μουσών

OLYMPUS MARATHON

Στον Λάζαρο Ρήγο

Στην κορυφή του Ολύμπου σαν ανέβηκα
Στ’ αληθινά κι όχι όπως λένε οι ποιητές στα ψεύτικα
Έριχνε χιόνι μες στον Ιούνιο κι είπα:
Έτσι κι εγώ θέλω τα λόγια μου ν’ αψηφούν τις εποχές.

Το μονοπάτι ήταν στενό στου Δία τον Θρόνο
Να μην χωράει πλάι σου το ψέμα να βαδίσει
Κι ήταν εύκολο να πέσεις και δύσκολο ν’ ανεβείς
Όπως σε κάθε θρόνο.

Το Οροπέδιο των Μουσών μες στην ομίχλη τύλιγε
Των νεκρών ορειβατών τα ονόματα
Που «ήθελαν να ζουν αιώνια» και «πέθαναν στον Όλυμπο»
Κι έγιναν χιόνι που έλιωσε στον Ενιπέα και τρέχει…
Κι όταν διψάς, σκύβεις να πιεις
Νερό μέσα στις χούφτες την καρδιά τους.

Την ανατολή κινήσαμε απ’ το Δίον
Με πόδια ελαφριά
Και βαριά φορτωμένοι την Ιστορία…

Έτσι την άνοδο διηγούμαι αντίστροφα γιατί
Την Κορυφή και στο χαρτί ήθελα να διατηρήσω
Μα και γιατί το ύψος του ποιήματος
Έρχεται πάντα πρώτο
Αν και κατακτάται
Τελευταίο.

Δημήτρης Ε. Σολδάτος
1996

ΒΡΑΒΕΙΟ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ

2009-02-06T00:47:00.032+02:00

Ζητιάνευε παραπλεύρως του Πολυτεχνείου
Σέρβα μαυροντυμένη γύρω στα εβδομήντα
Κρατούσε μια πινακίδα με ανορθογραφίες
Κι από πίσω κρύβοντας το πρόσωπό της
Από ντροπή ίσως που ζητιάνευε
Κι από απελπισία ενδεχομένως
Που κανείς δεν την ελεούσε
Έκλαιγε σιωπηλά
Ήταν την ίδια εκείνη μέρα
Που το βράδυ θα βραβευόμουν
Για τα ποιήματά μου απ’ την Ακαδημία
Χαρούμενος λοιπόν εγώ
Ενέδωσα στην λύπη της
Δίνοντάς της 2 ευρώ
Θα έδινα κάτι παραπάνω
Αν δεν σκεφτόμουν την τελευταία στιγμή
Πως ίσως πρόκειται για αγυρτεία
Εκείνη πήρε το νόμισμα δακρυσμένη
Το φίλησε κι έκανε τον σταυρό της
Σαν να ευχαριστούσε τον Θεό
Για τον άρτον τον επιούσιον
Τότε επέστρεψα και της χάιδεψα τα μαλλιά
Όπως ενδεχομένως θα έπραττε Σέρβος ποιητής
Στην δική μου μάνα που θα ζητιάνευε στον τόπο του
Το βράδυ στην Ακαδημία
Όταν με συγκίνηση πήρα το βραβείο
Από τα χέρια του προέδρου
Και φίλησα την περγαμηνή
Κάνοντας τον σταυρό μου
Που ο Θεός – ή ΤΥΧΗΙ ΑΓΑΘΗΙ – βοήθησε
Θυμήθηκα την μαυροντυμένη Σέρβα
Και σκέφτηκα πως κάποιες φορές
Όταν η ανάγκη το επιτάσσει
Ένα νόμισμα στην παλάμη του πεινασμένου
Ισοδυναμεί μ’ ένα βραβείο Ακαδημίας
Στα χέρια ποιητή αγνοημένου

Η ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΤΟΥ ΒΡΑΒΕΙΟΥ
(Από τον πρόεδρο κύριο Π. Βοκοτόπουλο)

ΡΕΤΡΟ ΧΕΙΡΑΨΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΟΙΗΣΗ
"έμαθα να δίνω χέρια και να χάνω χέρια..."

ΜΕ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑ ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ
Φωτογραφίες: Γιάννης Φαλκώνης

ΠΕΡΙ ΠΟΡΝΕΙΑΣ

2009-02-06T00:47:00.030+02:00

(για νυχτερινή ανάγνωση)

Βρωμιά! Τόση, που να μην τινάζεις το τσιγάρο σου στο τασάκι γιατί λυπάσαι την στάχτη. Έπιπλα λίγα και φθαρμένα – πρόγευση του θαλάμου αναμονής στην κόλαση!
Κάποιοι καθρέφτες, που σε δείχνουν πιο άσχημο απ’ όσο νόμιζες πως ήσουν. Και τραγούδια εμετικά, που το κασετόφωνο αν μπορούσε θα ξέρναγε από αηδία πάνω στην ταινία!
Συγχαρητήρια, κύριε, το βρήκατε! Πρόκειται φυσικά για ένα μπουρδέλο!
Αν δεν ήμουν κάποτε θαμώνας του, αυτό το κείμενο τώρα δεν θα υπήρχε για να σκοτώνετε την ώρα σας. Κι αν κάποτε δεν το είχατε κι εσείς επισκεφτεί, δεν θα το αναγνωρίζατε τώρα στα γραφτά μου.
Ξέρω, ξέρω, μην ανησυχείτε! Μόνο μια φορά πέσατε τόσο χαμηλά: στο στρατό, όταν κάτι Πειραιώτες, παλιοσειρούλες, σας παρέσυραν μισομεθυσμένο ως εκεί. Αλλά, αν και λιώμα, θυμόσαστε καλά ότι ΔΕΝ το κάνατε…
Ηρεμήστε, κύριε! Δεν υπάρχει λόγος να εξάπτεστε, σας πιστεύω!
Κι αν κάποιος πει το αντίθετο, μην φοβάστε, η γυναίκα σας κοιμάται…
Κι η πεθερά σας, φαντάζομαι…

Είπα «η πεθερά σας» και θυμήθηκα την τσατσά!
Αυτή η μεσόκοπη κυρία, που λέτε, με την βραχνή από το κάπνισμα φωνή και με τ’ αποδεκατισμένα απ’ το χασίσι δόντια, είχε έναν φοβερό τρόπο να διαλαλεί την πραμάτεια της. Κι εγώ, άπειρες φορές προσέφερα τον οβολό μου υπέρ πίστεως (ότι θα περάσω καλά) και πατρίδος (όταν το εμπόρευμα ήταν εγχώριο, πριν γίνει η κάθοδος των μυρίων Ρωσίδων). Συνήθως πήγαινα με την ιέρεια γιατί συμπαθούσα την τσατσά και ουδέποτε το αντίθετο – όπως, ίσως, κάνετε εσείς με την πεθερά σας, αγαπητέ μου κύριε! Ίσως, λέω, γιατί σας είδα πάλι έτοιμο να ξεσπαθώσετε.
Τι; Ήταν για να χασμουρηθείτε; Συγχωρέστε με! Κι επιτρέψτε μου να παραλείψω ένα κάρο ασήμαντες λεπτομέρειες, λόγω προχωρημένης ώρας, σεβόμενος το πρωινό σας ξύπνημα. Επί της (συν)ουσίας, λοιπόν! Ας υποθέσουμε πως υπάρχει κάτι τέτοιο εκεί μέσα, για να έχω κι εγώ κάτι να διηγηθώ…

Ο έρωτας με μία πόρνη, φίλε μου, χρειάζεται μιας πρώτης τάξεως αυτοσυγκέντρωση στο πρόσωπο ή στην πλάτη της γυναίκας που… αυταπατάστε ότι μαζί της συνευρίσκεστε! Κοινώς, θα βάζετε στη θέση της επί πληρωμής προσωρινής ερωμένης σας την χυμώδη γειτονοπούλα των εφηβικών σας απωθημένων. Αυτά, βέβαια, ίσχυαν πριν την κάθοδο των μυρίων Ρωσίδων, τότε που η αγορά έσφυζε από ξεπεσμένες Ελληνίδες με πρόσωπα σαν του δράκουλα των Καρπαθίων, έντονα βαμμένα, και που ακόνιζαν τα αξύριστα πόδια τους στη μέση σου.

Αν η ιερόδουλος (γυναίκες που στην αρχαιότητα υπηρετούσαν στον ναό της Αφροδίτης και εκδίδονταν αντί αμοιβής) σας παροτρύνει να επιταχύνετε, μην τα χάσετε. Φανταστείτε ότι βρίσκεστε στην Άγρια Δύση και διαγωνίζεστε για το ποιος είναι το πιο γρήγορο πιστόλι! Αν, πάλι, δεν έχετε καλπάζουσα φαντασία, σεβαστείτε τους υπόλοιπους που περιμένουν να πάρουν σειρά και τελειώνετε, επιτέλους! Φανταστείτε, έστω, εσάς όταν βρισκόσασταν στην αναμονή και επισπεύστε, κατά το δυνατόν. Δεν μπορεί, όλο και κάποια ψίχουλα ιπποτισμού θα σας έχουν απομείνει…

Αν, τέλος, δεν τελειώνετε με τίποτα, σκεφτείτε πως το κάνετε με την καλύτερη φίλη της γυναίκας σας (σιγά που δεν το ’χετε σκεφτεί!) στον γκαράζ, ενώ η γυναίκα σας επιστρέφει απ’ την «δουλειά» (που έκανε με τον άντρα της φίλης της) σε δέκα λεπτά. Τι; Ακόοοοομα; Για σκεφτείτε, λοιπόν, πόσο δύσκολο είναι να τελειώσει και ο συγγραφέας ένα κείμενο, αγαπητέ μου κύριε – και ειδικά αν αυτός ο συγγραφέας είμαι εγώ, που είμαι και της καθυστέρησης!
Καιρός ν’ αρχίσουμε να εκτιμάμε ορισμένα πράγματα, δεν νομίζετε;
Λοιπόν, ας… τελειώνουμε!

Εγώ που με βλέπετε ή πιο σωστά με διαβάζετε (αν δεν μ’ έχετε γραμμένο ήδη) έχω σκεφτεί πολλές φορές στα σοβαρά (μην παρασυρθείτε απ’ το αστείο της γραφής) ακόμα και να παντρευτώ μία πόρνη, προκειμένου να την σώσω απ’ την λάσπη – όχι πως κι αυτή δεν θα με ξελασπώσει, βέβαια!
Αυτές οι κυρίες, όμως, πέφτουν πολύ πιο δύσκολα απ’ ότι εσείς ρίξατε την γυναίκα σας, αγαπητέ μου κύριε! Άσε που δεν την διεκδικείς από κάνα Μήτσο ή κάνα Λάκη, αλλά από έναν νταβραντισμένο νταβατζή με εξαιρετικά… λεφτά αισθήματα!

Οι πόρνες, επί το πλείστον, είναι ευαίσθητα πλάσματα και τίμιες στις συναλλαγές τους. Αυτά που βλέπεις στις ταινίες είναι, τα περισσότερα, μυθοπλασίες από αδελφές σεναριογράφους. Οι πόρνες είναι όπως η γη, που την σκάβουν, την οργώνουν, της ξεσκίζουν τα σπλάχνα κι αυτή ούτ’ ένα «αχ» δεν βγάζει. Κατάλαβες τώρα γιατί υπομένουν σιωπηλά τη φτέρνα σου; Κι εσύ, όταν τις πηδάς, είναι σαν να πηδάς την ψυχή σου! Την ψυχή σου, που την μισείς γιατί κατάντησε ένα φορτίο σάρκα.
Κι εκείνος ο ήχος του κρεβατιού που τρίζει, ξέρω ότι σ’ ανατριχιάζει και σε ηδονίζει βαθιά συνάμα. Σου θυμίζει τον κόσμο, που είναι έτοιμος να σωριαστεί – και φοβάσαι μήπως σωριαστείς κι εσύ μαζί του! Και συγχρόνως χαίρεσαι, γιατί του αξίζει να γκρεμιστεί και θα ήθελες πολύ να είσαι εκείνος που τον γκρέμισε! Έτσι, για το γαμώτο, για μια απεγνωσμένη πράξη ηρωισμού, που δεν μπορείς να κάνεις, που δεν σου επιτρέπει να κάνεις εκείνος ο σπαστικός γυαλάκιας στο γραφείο κάθε πρωί, όταν του λες υποκλινόμενος δουλικά: «Καλημέρα σας, κύριε διευθυντά!», σαν να έλεγες: «Ελάτε να μου πηδήξετε την γυναίκα!»

Θύμωσε, ηλίθιε! Γιατί δεν θυμώνεις; Πες μου ότι σε θίγω! Τόλμησε να το πεις!
Σκίσε με σε μικρά κομματάκια και πέταξέ με απ’ το παράθυρο! Ένα χαρτί είμαι μόνο! Πώς καταδέχεσαι να σε βρίζω; Πες μου ότι κι εγώ φίλησα κατουρημένες ποδιές για να φτάσω μέχρι εδώ, πως ικέτεψα γονυκλινής για να δημοσιευτούν οι αρλούμπες μου.
Πες μου ότι στα χώνω εκ του ασφαλούς, γιατί δεν είμαι εκεί, γιατί δεν τολμώ να είμαι εκεί μπροστά σου, για να μου σπάσεις τα μούτρα. Πες μου πως όλα αυτά τα γράφω για λίγη σκατοφήμη κι ότι πεντάρα δεν δίνω για την μιζέρια σου και για τις πόρνες του κερατά! Ξέσπασε, ηλίθιε! Γι’ αυτό γράφω! Για να φαντάζομαι ότι κάπου μες στ’ άγρια χαράματα υπάρχει κάποιος που βρίζει… Που τρελαίνεται… Που ουρλιάζει σαν σειρήνα ασθενοφόρου, γιατί κάτω απ’ την πέτσα του κουβαλάει έναν άρρωστο!
Κοίταξέ με, φίλε! Σκύψε πάνω απ’ το χαρτί – δες κάτω απ’ τις λέξεις! Με βλέπεις;
Μ’ ακούς; Κι εγώ ουρλιάζω! Κι εγώ είμαι άρρωστος!…
Βγες στο μπαλκόνι, αδερφέ!
Κοίταξε! Τι βλέπεις;
– Πολυκατοικίες!
Δεν είναι πολυκατοικίες, αδερφέ! Κρεβάτια είναι! Το ένα πάνω απ’ τ’ άλλο!
Και στο καθένα ένας άρρωστος που ουρλιάζει κι αυτός, τον ακούς;
Και του διευθυντή σου, φίλε, κι αυτού κάποιος άλλος του πηδάει την γυναίκα! Και τ’ αλλουνού κάποιος άλλος! Να το ξέρεις, φίλε, κι η γυναίκα του καθενός για τον άντρα της ίσως το κάνει: για να κερδίσει μια θέση πιο πάνω, μια θέση πιο πάνω – στην κόλαση!

Μπες μέσα, αναγνώστη! Ξάπλωσε στο κρεβάτι, αγκάλιασε την γυναίκα σου,
ξύπνησέ την και πες της πόσο την αγαπάς.
Δεν θα θυμώσει, ηλίθιε, που την ξύπνησες!
Αυτό περιμένει τόσα χρόνια που κοιμάται δίπλα σου: να της πεις πόσο την αγαπάς!
Γι’ αυτό δεν κοιμάται στο σαλόνι, ηλίθιε!
Γι’ αυτό ανέχεται τα παγωμένα πόδια σου και το βουβαλίσιο ροχαλητό σου,
γιατί έχει την ανάγκη να την αγαπάς.
Ξύπνα την, ηλίθιε! Ξύπνα την!

Επειδή κάποτε ένας άντρας δεν την ξύπνησε, μια γυναίκα έγινε πόρνη!
Βέβαια, κι επειδή κάποιος άλλος ξύπνησε την δική του στ’ άγρια χαράματα,
έγινε… συγγραφέας!

________________________

Δημήτρης Ε. Σολδάτος
Αθήνα, 1994
Πριήνης 27, Αμπελόκηποι
Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Η ΖΕΥΞΗ» της Πρέβεζας
(Τεύχος 1, Απρίλης 2005)

ΑΣΠΡΟΜΑΥΡΕΣ ΕΡΩΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

2009-02-06T00:46:00.016+02:00

«Κοίταξε μην την πάθεις
σαν τον Σπύρο τον Γαλάνη!»

–Άντε, καλά Χριστούγεννα, μπαρμπα-Χρήστο και χρόνια πολλά!
–Να ‘σαι καλά! Στ’ς χαρές σου!
–Μπα, αν περιμένουμε το γάμο μάλλον θ’ αργήσουμε να χαρούμε.
–Α, να μην το λες αυτό. Η οικογένεια είναι ο προορισμός του ανθρώπου.
–Μωρέ το ξέρω, αλλά… έλα που δεν με παίρνει καμία!
–Έλα, τώρα, π’ δεν σε παίρν’ καμία… Αν είχα τ’ν ηλικία σου…
–Αλλάξανε τα πράγματα, μπαρμπα-Χρήστο! O άντρας σήμερα πρέπει να ‘χει… προίκα!
–Αυτά π’ ξέρ’ς να τ’ αφήκεις. Αποφάσισέ το εσύ και θα βρεθεί κι η κατάλληλη, πού θα πάει!
–Αυτό μου το ‘πες και πέρσι τα Χριστούγεννα, όμως…
–Θα ‘ρτει η ώρα, θα ‘ρτει! Μόνο να κοιτάξεις να ‘ναι καλός άνθρωπος. Γιατί εσείς οι νέοι πιάνεστε απ’ το μάτι, με το π’ θα ιδείτε μία! Καλές είν’ οι ομορφιές, δε λέω…Αλλά, άμα δεν είναι ν’κοκυρά και καλόψ’χη δε φκιάνεται σπίτι. Τη γ’ναίκα σ’ να τ’νε διαλέξ’ς με το μυαλό, κι άσε στ’ν πάντα τ’ς έρωτες και τα κουραφέξαλα…
–Ωραία τα λες μπάρμπα! Άμα, όμως, δε λαλήσει κι η καρδιά…
–Αυτά π’ σ’ λέω ‘γώ ν’ ακούς! Κι άσ’ τ’ς καρδιές και τα λαλήματα, για να μην τ’νε πάθεις σαν το Σπύρο το Γαλάνη!

Νάτος, πάλι, ο Σπύρος ο Γαλάνης! Κάθε χρόνο η ίδια κουβέντα. Άλλο που δε θέλουν οι γερόντοι απ’ το να ρωτήσεις: «Ποιος ήταν αυτός;» και μετά θα σου πάρουνε τ’ αυτιά με τις ιστορίες τους!
Ο μπαρμπα-Χρήστος έσμιξε τα φρύδια του και με κοίταξε κατάματα σαν να στοιχημάτιζε με τον εαυτό του για το αν θα ρωτήσω. Έκανα μεγάλη προσπάθεια ν’ αντισταθώ. Μα, έξω η βροχή δυνάμωνε, το κρύο περόνιαζε… Κι η σόμπα, μέσα στο μικρό δωμάτιο, φλόγιζε τα ρούχα μου, θέρμαινε το κορμί μου, παρέλυε τις κλειδώσεις μου και πέρναγε τη ζεστή ανάσα της, που
μύριζε αγριλίδα και κυπαρισσόξυλο, ίσαμε το μελούδι…

Η περιέργεια επιστράτευσε όλα τα διαβολάκια της και τα ‘στειλε στ’ αυτιά μου!
«Ρώτα, ρώτα!» έλεγε το ένα.
«Άντε, μας έσκασες!» νευρίαζε το δεύτερο.
«Θ’ αντέξεις ως του χρόνου άμα δεν μάθεις;» φουρκιζότανε το τρίτο.
«Αποκλείεται!» απάνταγα εγώ. «Αν ρωτήσω θα μας βρούνε τα μεσάνυχτα! Κι έχω, διάολε, να πάω και σ’ άλλα σπίτια να πολυχρονίσω…»
Μα τώρα απ’ έξω το απαιτούσε και η βροχή που δυνάμωνε περισσότερο, χτυπώντας με τα νερένια δαχτυλάκια της το τζάμι για να την ακούσω…
«Ρώτα, ρώτα!» ούρλιαξε κι ο βοριάς, κλοτσώντας με μανία τα κεραμίδια…
Άνοιξα το στόμα, σίγουρος πως δεν θα ρωτήσω… Μα η γλώσσα, σαν γυναίκα που θέλει να γίνεται πάντα το δικό της, πρόδωσε την απόφασή μου και λιποτάκτησε!
«Και… ποιος ήταν αυτός ο… Σπύρος ο Γαλάνης;» ψέλλισα… νικημένος απ’ όλα τα στοιχειά που με πιλάτευαν.

Ο μπαρμπα-Χρήστος ο Μανής ανάσανε βαθιά, όπως ένας ψαράς που έριξε τ’ αγκίστρι του και τσίμπησε το ψάρι! Ύστερα, μισόκλεισε τα μάτια και ξεφυλλίζοντας το μνημονικό του, σαν
παλιό κιτρινισμένο βιβλίο, σταμάτησε στην σελίδα που αναζητούσε. Πάνω-πάνω, ένα όνομα
μισοσβησμένο άρχισε να ζωντανεύει, έτσι όπως ξεπλένεις την σκόνη σε κάποιον τάφο για να διαβάσεις τ’ όνομα ενός νεκρού λησμονημένου…

«Αυτήνη η ιστορία– άρχισε ο μπαρμπα-Χρήστος ο Μανής – σηνέβ'κε το 1947-1948. Τότενες, επη'αίναμε πολλοί Λευκαδίτες στο Λουτράκι τ'ς Αιτωλοακαρνανίας και δ’λεύαμε στ’ς Στουπαίους, στ’ς Μαγκλαραίους και στ’ς Κουτρουμπαίους, απ’ το Μάη ως το Θερ’στή, στο σκάλο για τα καλαμπόκια και στο θέρο.
Εκεί πέρα τόνε βλέπαμ' αυτόνε, σε αθλία κατάστασ’, π’ γύρ’ζε μ’σοπάλαβος. Πότε τόνε βάνανε από κ’βέντα, πότε τ’ δίνανε κάνα κομάτ’ ψωμί, κι άμα τόνε χρειαζόντανε, τόνε παίρνανε κι έκανε διάφορες αγγαρείες….
Μια βολά που εκάτσαμε να φάμε, τ’ φωνάξαμε κι ήρτε πέρα κει κι έφα’ε. Κι όταν απόφα’ε είπε:
“Γε, παιδιά τυχερό, μωρέ! Έχω δυο μέρες να ιδώ ψωμί! Έχω δυο μέρες να ιδώ ψωμί! Τυχερό, μωρέ, τυχερό…» Ήταν αξιολύπητος δηλαδή. Ήταν εν τω μεταξύ κι εμφανίσ'μος άνθρωπος. Ήτανε λεβέντ'ς σ’ λέω! Καμιά 40αριά χρονώνε απάν’ κατ’, ψ'λός, με κρασάτα μαλλιά, αλλά βασανισμένος… μετά απ’ αυτά π’ τράβ’ξε…Δεν καταλαβαίνεις τώρα;
Η ιστορία τ’ Σπύρ’ Γαλάνη εσυζ’τιόντανε απ’ ολουνούς. (Πότε σοβαρά, πότε τόνε χλευάζανε,
και πότε τόνε ψ’χοπονιόντανε…) Κληρωτός τ’ν έπαθ’ αυτήν’ τη δ’λειά! Όταν επή’ε στρατιώτ'ς στ’ν Πρέβεζα, που ‘τανε η στρατολογία τα χρόνια εκειά… Εκεί πέρα, π’ λες, εγνώρσ’ε μια Εβραιοπούλα, ποιος ξέρ’ τι μάρκα να ‘τανε κι αυτήνη, και τ'ν ερωτεύτ’κε…

Αφού έμπλεξε με τον έρωτα ο Γαλάνης και μέθυσε απ’ τ’ν ομορφάδα τ’ς Εβραίας, ελέ'ανε πως του ‘πε: να π'λήσ’ τα χωράφια, να πάρ’νε τα λεφτά… ξέρω ‘γω μάιδε, πού να πάνε και πού να ζήσ’νε! Επή’ε στο χωριό ο Γαλάνης, επούλησε ό,τι παλιοχώραφα είχε, επούλησε και το σπίτ’, και… τα φά’ανε μαζί τα λεφτά, τ’ς τ’ ακούμπ’σ’ αυτηνής, δεν ξέρω! Η Εβραιοπούλα, πάντως, μετά εξαφανίστ’κε, και τ’ Γαλάνη τ’ σάλεψε το μυαλό! Από τότενες, εγύρ’ζε από δω κι από κει… Πότε στο Λουτράκι, πότε στ’ν Κατούνα, πότε στ’ν Πρέβεζα, και τόνε κάνανε γέλιο…
Όταν ερχόντανε καμιά φορά στα συγκαλά τ’, παρόλη τ’ χαμάρα που ‘χε, μας έλε’ε: “Α, μωρέ παιδιά! Το σπίτι… το σπίτι…νάθε μην πουλήσω… κι όλα τ’ άλλα… δε βαριέσαι… το σπίτι, μόνο,
νάθε μην πουλήσω!”.
Εκεί πέρα στο Λουτράκι, π’ λες, τόνε γνωρίσαμ’ εμείς κι εκεί πέρα τον αφήκαμε…

Τόνε ξανάειδα στ'ν Πρέβεζα, όταν είχα πάει τη γ’ναίκα μ’ στ’ν κλινική τ’ Βερυκοκάκη, για να γεννήσ’. Ή το 1968 π’ γεννέθ’κε η Μαρία θα ‘τανε ή το 1970 π’ γεννέθ’κε ο Γεράσ’μος.
Επή’αινα να πάω στ'ν κλινική, κι όπως βγήκα στ’ν παραλία βλέπω μια κονσολαρία, πέντε-έξι άτομα, π’ φέρναν’ ένανε, σ'νοδεία, με μια ψ’χαστήρα στ’ν πλάτη και τόνε χλευάζανε…
Κάνω έτσι, και τι να ιδώ, ήτανε ο… Σπύρος ο Γαλάνης! Έκαμα εκεί και τόνε χαιρέτησα, μα δεν με γνώρ’σε…Του ‘πα μετά για τότενες στο Λουτράκι και με θ’μήθ’κε. “Tι κάν’ς εδώ, μωρέ Σπύρο; του ‘πα. Έφυγες απ’ το Ξηρόμερο;” Και μου ‘πε: “Α, τ’ς απαράτ’σα, μωρέ τ’ς ρουφιάνους κι ήρτα δω πέρα σ’ ετουτνούς εδώ…”
Μετά οι κονσόλοι τόνε βάλανε μπροστά και χαθήκανε πέρα…»

O μπάρμπα-Χρήστος ο Μανής αναστέναξε βαθιά, κλείνοντας το παλιό κιτρινισμένο βιβλίο της μνήμης του. Στο εξώφυλλο άρχιζε να πέφτει σιγά σιγά το χιόνι της λησμονιάς, κρύβοντας ένα ένα τα γράμματα του τίτλου: «ΑΣΠΡΟΜΑΥΡΕΣ ΕΡΩΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ».

Η ΕΡΕΥΝΑ

Είχα μισή ώρα που ταξίδευα με το αυτοκίνητο. Πέρασα την πλωτή γέφυρα της Λευκάδας και σκέφτηκα: «Πού να ‘ξεραν οι Κορίνθιοι τον 6ο αι. π.Χ., κι οι Άγγλοι τον 18ο αι. μ.Χ., όταν έσκαβαν τον ισθμό, ότι εμείς σήμερα θα γεφυρώναμε το… λάθος τους!»

Άφησα πίσω μου το κάστρο της Περατιάς (ή του Γρίβα ή Τεκέ), και για μια στιγμή σαν να μου φάνηκε πως είδα το κόκκινο μπαϊράκι του Αλή Πασά ν’ ανεμίζει στις επάλξεις! Τότε που το ‘χε για ορμητήριο αυτό το κτίσμα στην προσπάθειά του να καταλάβει τη Λευκάδα.

Πριν απ’ τον Άγιο Νικόλαο, εκεί, στην διώρυγα της Κλεοπάτρας, φαντάστηκα τα ιδρωμένα κορμιά των σκλάβων να γυαλίζουνε στον ήλιο. Ο ήχος του βούρδουλα μάτωσε τ’ αυτιά μου! Κατακόκκινες αυλακιές ξεσκίζανε τις πλάτες των δύστυχων εργατών κάθε που απ’ την κούραση ατονούσαν και καθυστερούσε η αποπεράτωση του έργου. Η βασίλισσα της Αιγύπτου βιαζότανε να σμίξει ο στόλος της με τα καράβια του γοητευτικού Ρωμαίου, που την περίμενε στο Άκτιο. Τώρα δα, άλειφαν οι σκλάβες με δαφνόλαδο τα μαλλιά της, που ήταν κατάμαυρα σαν του κοράκου, τρόχιζαν τα νύχια της, να γίνουν κοφτερά όπως της τίγρης, ράντιζαν μ’ ανθόνερο το στήθος της και μύρα πανάκριβα το κορμί της – και μοσκοβολούσε το κέδρινο δωμάτιο του αυτοκρατορικού πλοίου σαν κήπος ανθισμένος του παραδείσου, κι όλοι της Αιγύπτου οι θεοί δάγκωναν απ’ τη ζήλια τους τα χείλια.

Ο Αντώνιος, αντίπερα, ρούφαγε μες απ’ το χρυσοσκάλιστο ποτήρι του, ηδονικά, γλυκό κρασί της Καμπανίας και την περίμενε, μαζί να κατακτήσουν τον κόσμο….
Ήταν το 31 π.Χ. Ο Αντώνιος ηττήθηκε απ’ τον Οκτάβιο. Η Κλεοπάτρα, νομίζοντας πως σκοτώθηκε ή μη θέλοντας για εραστή της έναν ηττημένο, εγκατέλειψε το Άκτιο και γύρισε στην πατρίδα της. Ο Αντώνιος, πιστεύοντας πως η Κλεοπάτρα τον πρόδωσε, παράτησε τους συμπολεμιστές του στη μέση της ναυμαχίας κι έτρεξε ξωπίσω της. Αργότερα, αυτοκτόνησε στην Αίγυπτο με το σπαθί του, τρεις φορές προδότης εξαιτίας μιας γυναίκας. Μία που πρόδωσε τη Ρώμη, δεύτερη που πρόδωσε τους συμπολεμιστές του, και την τρίτη που πρόδωσε τη ζωή, αφαιρώντας την με το ίδιο του το χέρι. Η Κλεοπάτρα, για να μην πέσει στα χέρια του Οκτάβιου, έβαλε μια κόμπρα να την δαγκώσει και πέθανε. Έτσι ο έρωτας αυτός πέρασε στον θρύλο…

Σήμερα, μια πινακίδα κι ένα αυλάκι γεμάτο πράσινα βρομόνερα και κουνούπια μου θύμισαν αυτήν την παλιά ιστορία, καθώς αναζητούσα τα ξεχασμένα ίχνη του Σπύρου του Γαλάνη πηγαίνοντας προς το άγνωστο, ενώ στις «αποσκευές μου» δεν είχα τίποτ’ άλλο για βοήθεια από ένα όνομα…

Μπροστά μου ο Άγιος Νικόλαος. Ένα μικρό παραδοσιακό καφενείο, σαν ζωγραφιά του Θεόφιλου, δεξιά του έρημου δρόμου. Δυο γέροντες που πίναν τον καφέ τους, κι ο ήλιος που ράντιζε με φως την κληματαριά. Ύστερα, τ’ ατέλειωτα καπνοχώραφα, η μυρωδιά του χόρτου και της κοπριάς, και πριν τη Βόνιτσα, η λίμνη του «Κομήτη». Μάλλον, κάποιο ουράνιο σώμα πέφτοντας εδώ, σε πολύ μακρινούς καιρούς, θα σχημάτισε τη βαθούλωμα αυτό που αργότερα γέμισε νερά κι έγινε λίμνη.

Λένε πως σε κάποιο σημείο είν’ άπατα. Και πως κάποτε ρίξαν’ οργιές κι οργιές σχοινί κι άκρη δεν βρήκανε! Λένε πολλά οι παλιοί… Κι αναρωτήθηκα μήπως κι ο Σπύρος ο Γαλάνης δεν ήταν τίποτ’ άλλο από ένα Χριστουγεννιάτικο παραμύθι. Μήπως έψαχνα να βρω τον θησαυρό που κρύβεται στην άκρη του ουράνιου τόξου. Που δεν κρύβεται, μα έτσι λένε…

Πέρασα τη Βόνιτσα και κατευθύνθηκα προς το Λουτράκι. Κανείς δεν ήξερε τίποτα εκεί για τον Σπύρο τον Γαλάνη. Οι γυναίκες παρατούσαν τις δουλειές του σπιτιού και βγαίνανε στην αυλόπορτα ν’ ακούσουν τι ρώταγα τους άντρες τους. Τα παιδάκια σταματούσαν λίγο το παιχνίδι τους κι ακουρμαίνονταν. Οι περαστικοί κοντοστέκονταν. Μετά, οι γυναίκες ξαναμπαίνανε στην κουζίνα, οι άντρες ανέβαιναν στα τρακτέρ κινώντας για τα χωράφια, τα παιδιά ξανάρχιζαν το παιχνίδι, οι περαστικοί συνέχιζαν τον δρόμο τους, κι εγώ τον δικό μου…

Όσο προχωρούσα προς το βάθος της Ακαρνανίας το τοπίο αγρίευε. Τα δέντρα λιγόστευαν, τα βουνά πλήθαιναν, ο χρόνος χάνονταν…
Ένα κοπάδι πρόβατα μου έφραξε το δρόμο. Ο τσοπάνης με τα κατακόκκινα μάγουλα και την γκλίτσα στον ώμο ήταν, λες, ξεσηκωμένος από λαϊκή ζωγραφιά των παλιών αναγνωστικών του δημοτικού! Σαν «ο γεροβοσκός» στο ποίημα του Ζαχαρία Παπαντωνίου.
–Ε, πατριώτη! Καλημέρα! Του είπα.
–Καλώς τονε τον λεβέντη! Μου απάντησε.
–Είναι πολύ μακριά η Κατούνα ακόμα;
–Γλέπεις εκείνο το καμπαναριό π’ φαίνεται πίσ’ απ’ το β’νό; Εδεκεί είναι!

Απογοήτευση και στην Κατούνα!
«Δεν έχει Γαλάνηδες εδώ!» μου ‘πανε στα καφενεία οι γερόντοι.
«Οι Γαλανέοι ήτανε απ’ το Πέρσοβο!».

Στο δρόμο χάθηκα! Καμία πινακίδα δεν έγραφε «Πέρσοβο».
Σταμάτησα έναν αγρότη που περνούσε με το τρακτέρ και τον ρώτησα. Έτσι, έμαθα
πως το Πέρσοβο σήμερα λέγεται «Κομπωτή». Και συνέχισα…

Μια ανηφόρα, όπως ανέβαινα, ήταν η Κομπωτή με αριστερά και δεξιά του δρόμου σπίτια.
Ποιον να ρωτήσεις; Ψυχολαλιά δεν υπήρχε!
Έφτασα στην άκρη του χωριού κι άρχισα να ξαναγυρίζω πίσω, όταν είδα έναν γέρο που
άκουγε κλαρίνα στην αυλή του.
Του ‘πα για τον Γαλάνη…Τίποτα!
Του ‘πα για την Εβραία… Τίποτα!
Του ‘πα πως ήταν θεοπάλαβος ο άνθρωπος που ψάχνω… κι έφεξαν τα μάτια του!
«Α, για τον Πίπη τον Γαλάνη λες; Ούουου! Πού τόνε θυμήθηκες αυτόνε;
Η μάνα του ήτανε Κοκωτσέλαινα. Η Βασίλω η Κοκωτσέλου…
Τον πατέρα του τόνε λέγανε Γιώργο, νομίζω - πήγε σώγαμπρος στο Μοναστηράκι.
Απ’ το Πέρσοβο ήτανε… Καμιά ώρα από δω. Μα δεν υπάρχει τίποτα τώρα απ’ το χωριό.
Το κάψανε οι Γερμανοί στην κατοχή. Μονάχα δυο εκκλησούλες μείνανε… Ο Άγιος Ηλίας
κι η Αγία Παρασκευή… Ο Πίπης ερχόντανε στο χωριό καμιά φορά…. αξούριστος, ακούρευτος, γεμάτος ψείρες. Ήτανε παλαβός! Φόραγε περασμένα σε μια πετονιά τα δόντια που του πέφτανε, για βραχιόλι! Έπαιρνε πέτρες και κοιτώντας κατά τον ουρανό έλεγε: “ Ε, ρε και βαρέσω καμιά καρακάξα!”.
Δεν υπάρχουν πια Γαλάνηδες στο χωριό. Πεθάνανε όλοι! Ο τελευταίος έφυγε με τη γυναίκα του στην Γερμανία. Πρέπει να ‘ναι εκεί διορισμένος δάσκαλος…
Ακούς εκεί να ψάχνεις για τον Πίπη τον Γαλάνη! Τι να τόνε κάμεις αυτόνε; Χαμένο κορμί ήτανε… Ακούς εκεί… τον Πίπη τον Γαλάνη…»

Πού να ‘ξερε ο συμπαθητικός παππούλης πόσο χρήσιμες ήταν οι πληροφορίες του! Πού να ‘ξερε, ο Νίκος Ταμπανέλης, πως πιο πριν έψαχνα μια σκιά, που τώρα άρχιζε σιγά σιγά να παίρνει σάρκα και οστά…

Πριν φύγω, πέρασα απ’ το νεκροταφείο της Κομπωτής και φωτογράφισα τους τάφους των Γαλάνηδων. Ούτε τον πατέρα ούτε την μάνα του Γαλάνη εντόπισα θαμμένους εδώ.
Κάποιοι θείοι του μόνο και κάποιοι που είχαν το ίδιο επώνυμο. Κάποιοι σ’ εμένα άγνωστοι…
Μια σαύρα σύρθηκε ανάμεσα στα ξερά χορτάρια και χάθηκε στα μνήματα…
Κόντευε μεσημέρι. Ο ήλιος κι η μυρωδιά του νεκροταφείου – η ταγκίλα των λαδιών, τα λιωμένα κεριά και τα λιβάνια – μου ανακάτεψαν το στομάχι…

Πήρα τον δρόμο του γυρισμού…
Σ’ αντίστροφη πορεία ξαναφάνηκαν μπροστά μου τα ίδια χωριά.
Έφτασα στην Βόνιτσα και συνέχισα προς Μοναστηράκι...

Τον ίδιο δρόμο, χωματένιο τότε, πήρε κι ο Γιώργος ο Γαλάνης όταν έρχονταν σώγαμπρος
στα μέρη αυτά. Τον ίδιο δρόμο διάβηκε κι ο Σπύρος ο Γαλάνης, όταν πήγαινε να πουλήσει την περιουσία του πατέρα του. Κι αργότερα ξαναπέρασε ψειριασμένος και κουρελής, πεινασμένος
και μισοπάλαβος. Να, σ’ αυτήν την καλύβα μπορεί να χτύπησε την πόρτα, για να ζητιανέψει ψωμί. Σ’ αυτόν τον βράχο μπορεί να έγειρε ν’ απαγκιάσει, ενώ βράδιαζε κι έβρεχε και γύρω του βρυχιόνταν οι κεραυνοί… Στον κορμό του δέντρου αυτού μπορεί να έκλαψε για την Εβραία…
Όσο πλησίαζα στο χωριό, η καρδιά μου χτυπούσε δυνατά!
Οι καρδιές των ανθρώπων που αναζητούσα, θα ‘χαν πάψει να χτυπάνε από χρόνια…

Η πλατεία Μοναστηρακίου είναι πανέμορφη!
Όλη πλακόστρωτη. Με πλατάνια, γεφυράκια και νερά. Έχει πολλά καφενεία και φιλόξενους ανθρώπους. Εδώ συνομίλησα με πολλούς. Ιδιαίτερα, όμως, με τον Θωμά τον Σούτη και με τον
Γιώργη τον Λεπενό. Έμαθα πως η Εβραία ήταν κόρη ενός πλούσιου υφασματέμπορα απ’ την
Πρέβεζα που τον έλεγαν Μάτσα. Τ’ όνομά της παραλίγο και θα το μάθαινα, αλλά την τελευταία στιγμή ο κυρ-Γιώργης προδόθηκε απ’ την μνήμη του. «Να δεις πως τήνε λέγανε…» μου είπε. «Α…λιόζα; Αλιό…σα; Μπά, αλλιώς τήνε λέγανε! Πού να θυμάμαι…».
«Ο Γαλάνης, για να κατακτήσει την καρδιά της όμορφης και πλούσιας κοπέλας, πούλησε την
περιουσία του» είπαν κάποιοι. Άλλοι είπανε πως «αυτή τον έβαλε να την πουλήσει, κι αφού του έφαγε τα λεφτά, τον απαράτησε». Κάποιος, απ’ το διπλανό τραπέζι, είπε την σωστότερη εκδοχή: «Τρέχα γύρευε τι έγινε τότε…». Και στην συγκεκριμένη περίπτωση, ο μόνος που έτρεχε και γύρευε, ήμουν εγώ!

Το σπίτι του Γαλάνη το αγόρασε ο Φάνης ο Προδρομίτης, το 1935-1938. Πήγα και φωτογράφισα το χαλέπεδο. Δηλαδή… ό,τι είχε απομείνει. Ο Προδρομίτης έφτιαξε άλλο σπίτι, μπροστά απ’ το παλιό. Το πατρικό του Γαλάνη φιλοξενούσε στα ερείπιά του αγριοσυκιές και παλιοχόρταρα...

Ένας γέρος, συμμαθητής του Γαλάνη στο σχολαρχείο, μου έδωσε την ιδέα να ψάξω στα αρχεία του σημερινού δημοτικού σχολείου μήπως έβρισκα κάτι. Θα πρέπει να γεννήθηκε μεταξύ 1910-1915, όπως έδειχναν τα πράγματα. Ο διευθυντής του σχολείου, Κυραμάρης Θεόδωρος, με συγκινητική προθυμία (πράγμα σπάνιο για υπάλληλο του δημοσίου) έψαξε τα αρχεία και βρήκε τ’ όνομα «Γαλάνης Γ. Σπυρίδων», καθώς και τη βαθμολογία του σ’ ένα μαθητολόγιο. Ήταν μια ένθετη σελίδα σκισμένη από άλλο βιβλίο, χωρίς ημερομηνία. Αυτό αποτέλεσε και την μοναδική γραπτή μαρτυρία που αποδείκνυε πως ο Γαλάνης ήταν πρόσωπο υπαρκτό!

Τίποτ’ άλλο δε βρήκα!
Τα αρχεία της κοινότητας είναι μεταπολεμικά, κατά την διαβεβαίωση της ευγενικής κυρίας Νάρδη. Της εκκλησίας αρχίζουν απ’ το 1922, μου είπε ο εφημέριος Παναγιώτης Παλιογιάννης.
Ληξιαρχικό θανάτου δεν υπάρχει πουθενά. Ούτε στο δημαρχείο της Βόνιτσας, που τόσο καλά
ερεύνησε ο κύριος Αντώνης Κτενάς. Τα αρχεία του στρατού, ως γνωστόν, κάηκαν απ’ τους
Γερμανούς στην κατοχή. Για φωτογραφία, ούτε λόγος. Άρα η έρευνα τέλειωνε εδώ;
Μα, όχι! Η είδηση πως ο Γαλάνης πέθανε προ 15ετίας ήταν πασίγνωστη στο χωριό. Ας έβρισκα τουλάχιστον τον τάφο του! Έστω για ν’ ακουμπήσω πάνω του δυο λουλούδια…

Κάποιος είπε ότι τον έκλεισαν σε άσυλο, κι εκεί πέθανε.
Τηλεφώνησα στα νοσοκομεία της Πρέβεζας, της Άρτας, των Ιωαννίνων. Δεν υπάρχει άσυλο στους νομούς αυτούς. Τότε, σκέφτηκα το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Κέρκυρας. Αρνήθηκαν να μου απαντήσουν έστω κι αν νοσηλεύτηκε εκεί, επικαλούμενοι το απόρρητο προσωπικών δεδομένων... Μόνο σε συγγενείς πρώτου βαθμού θα απαντούσαν. Μα αφού δεν υπήρχαν; Παρ’ όλα αυτά συμπλήρωσα μία αίτηση και την απέστειλα. Μετά από αλλεπάλληλα τηλεφωνήματα, κι αφού η αίτηση πήγε «από τον Άννα στον Καϊάφα», μου έστειλαν ένα φαξ που έλεγε ό,τι χρειαζόμουν άδεια από τον εισαγγελέα για την παραχώρηση οποιουδήποτε στοιχείου. Τηλεφώνησα εκ νέου, και ο επτανήσιος διευθυντής κύριος Κωσταγιόλας μου έκλεισε το τηλέφωνο «στα μούτρα», κάτι που δεν έκανε ποτέ ούτε κι ο πλέον αγράμματος χωριάτης του νομού Αιτωλοακαρνανίας…

Όλα τέλειωναν εδώ! Οι τάφοι των γονιών του εξαφανισμένοι απ’ το νεκροταφείο. Οι συγγενείς της μάνας του δεν είχαν να προσθέσουν τίποτα παραπάνω απ’ όσα ήξερα. Στην Πρέβεζα κανένας Μάτσας δεν υπάρχει πια. Το σώμα του Γαλάνη, σ’ όποιο άσυλο κι αν νοσηλεύτηκε, ίσως δόθηκε για επιστημονικά πειράματα μετά το θάνατό του σε κάποιο πανεπιστήμιο. Έτσι, είναι και κυριολεκτικά ανύπαρκτος σ’ αυτόν τον κόσμο!

Στο Μοναστηράκι ακόμα λένε οι γέροντες στους νέους: «Κοίταξε, μην την πάθεις σαν το Σπύρο το Γαλάνη!» όπως μου είπε κι εμένα ο μπαρμπα-Χρήστος ο Μανής εκείνο το βράδυ…
Σ’ αυτήν την φράση συμπυκνώθηκε ολόκληρη η ζωή του.
Ό,τι πόθησε, ό,τι αγάπησε, ό,τι ονειρεύτηκε ένας καπνός!
Ένας καπνός σαν εκείνον που είδα ν’ ανεβαίνει προς τον ουρανό, σε κάποιο χωράφι που κάποιος έκαιγε κάθαρα, όταν ξεκίνησα την έρευνα…

Πλησιάζουν Χριστούγεννα…
Όταν αργά τα μεσάνυχτα χτυπήσουν οι καμπάνες στις εκκλησιές, εκεί, μπροστά στο εικονοστάσι, την ώρα που θ’ ανάψετε το κερί σας, θυμηθείτε τον κι ανάψτε ένα και για κείνον! Ένα κεράκι για το «απολλωλός πρόβατο», για έναν άνθρωπο που δεν είχε κανέναν στην ζωή, που αγάπησε πολύ, που περπάτησε πεινασμένος και ξυπόλητος, που κράτησε «κάλαμον επί χείρας» και χλευάστηκε, που «ραπίστηκε» άγρια απ’ τα στοιχεία της φύσης κι απ’ την κακία των ανθρώπων, που πέθανε μόνος κι έρημος σε κάποιο άσυλο και που το πτώμα του δεν βρήκε ούτε δυο μέτρα γης ν’ αναπαυτεί! Αν τον θυμηθείτε, ανάψτε κι ένα κεράκι για την ψυχούλα του Σπύρου του Γαλάνη…

ΣΠΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ

– Σπύρο Γαλάνη, για μια Εβραία
πούλησες σπίτι και περιουσία.
– Σαν Παναγία ήταν ωραία
απ’ του χωριού μου την εκκλησία!

– Σπύρο Γαλάνη, τα λογικά σου
παρανοήσαν’ απ’ τα φιλιά της.
– Θα ‘χαν σαλέψει και τα δικά σου,
αν σε κρατούσε στην αγκαλιά της!

– Άρχοντας ήσουν, Σπύρο Γαλάνη,
κι έγινες πένης και ψωμοζήτης.
– Όλη η ζωή μου δραχμή δεν πιάνει,
χρυσάφι κάθε στιγμή μαζί της!

– Σπύρο Γαλάνη, πες μου και τούτο:
δεν μετανιώνεις που σ’ έχει αφήσει;
– Τις αναμνήσεις έχω για πλούτο
και τον καημό της, που δεν θα σβήσει!

– Σπύρο Γαλάνη, ακόμα κάτι…
Πώς τήνε λέγαν’– ποιό τ’ όνομά της;
– Αν είχε όνομα η αυταπάτη,
θα ‘ταν το ίδιο με της αγάπης!

____________________________

Δημήτρης Ε. Σολδάτος
Από το περιοδικό «Νέα Λευκάδα»
Τεύχος 3, Δεκέμβρης 2003

"ΝΕΑ ΛΕΥΚΑΔΑ"

Τριμηνιαίο περιοδικό ποικίλης ύλης που εκδίδονταν στην Λευκάδα από τις «Εκδόσεις Ηλία Κοντογεώργη». Κυκλοφόρησε για πρώτη φορά την Άνοιξη του 2003 και με την συμπλήρωση τριών τευχών σταμάτησε, λόγω αδιαφορίας του αναγνωστικού κοινού για τέτοιου είδους τοπικά αναγνώσματα αλλά και λόγω του υψηλού κόστους, μιας και ήταν το πρώτο εξ’ ολοκλήρου έγχρωμο περιοδικό στην Λευκάδα.

Οι «Ασπρόμαυρες Ερωτικές Ιστορίες» ήταν μια σειρά ερευνών με αφορμή παλαιά γεγονότα τοπικού ενδιαφέροντος, με αφετηρία τον έρωτα, που παρουσιάζονταν με μια μικτή μορφή: λογοτεχνίας και δημοσιογραφίας.
Τρεις ιστορίες πρόλαβαν να δημοσιευθούν: α) Το Μυστικό των Κρίνων β) Η Κόρη του Καλόγερου και γ) «Κοίταξε μην την πάθεις σαν τον Σπύρο τον Γαλάνη», που διαβάσατε πιο πάνω.

ΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΤΟΥ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ

2009-02-06T00:45:00.082+02:00

«Γυρτός που βρέθηκα ξανά στο αχάριστο τραπέζι»

Κ.Γ. Καρυωτάκης

Ο ποιητής Κ.Γ. Καρυωτάκης (1896 –1928) πέρασε ένα διάστημα της παιδικής του ηλικίας στην Λευκάδα (ο πατέρας του ως νομομηχανικός εργάστηκε σε πολλά μέρη της Ελλάδας) κι έτσι στα στενά της πόλης που σήμερα περπατάμε, κάποτε περπάτησε κι εκείνος. Πολύ αργότερα ο Καρυωτάκης, σαν δημόσιος υπάλληλος, ύστερα από ανοιχτή ρήξη, λόγω της αδέκαστης συνείδησής του, με τον τότε υπουργό Μιχάλη Κύρκο, μετατέθηκε στην Πρέβεζα, απ’ όπου ξαναεπισκέφτηκε την Λευκάδα, γράφοντας μάλιστα στον αδερφό του: «Την περασμένη Κυριακή επήγα στην Λευκάδα και είδα τι διαφορά μπορεί να υπάρχει μεταξύ ανθρώπων που χωρίζονται με ταξίδι μισής ώρας. Εδώ δεν βλέπει κανείς παρά χωριάτες».
Είναι πράγματι αξιοπρόσεκτο πως λίγες μέρες πριν την αυτοκτονία
του ο Καρυωτάκης μπορούσε να διακρίνει την διαφορά πολιτισμού
ανάμεσα στα δύο αυτά μέρη - έτσι καταρρέει η άποψη κάποιων
που ιχυρίζονται ότι στην ψυχική κατάπτωση που βρισκόταν θα
έβλεπε "μαύρο" ακόμα και... το Παρίσι!
Χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει πως ένας τόσο ευφυής
άνθρωπος θα αυτοκτονούσε απλά και μόνο για μια δυσμενή
μετάθεση που δεν κράτησε ούτε ένα μήνα.

* * *

75 χρόνια αργότερα (2003) η Πρέβεζα πασπαλίζει με σκόνη το αίμα του Καρυωτάκη, αφήνοντας το σπίτι που διέμενε (Δαρδανελίων 12) στα νύχια της εγκατάλειψης. Το τραπεζάκι που έγραψε τα τελευταία του ποιήματα – κόσκινο απ’ το σαράκι κι απ’ την φθορά – μου το παραχώρησε η κυρία Πόπη, η τότε σπιτονοικοκυρά του ποιητή, που κοντά εκατό χρονών σήμερα θυμάται:

«Τα βράδια τον ακούγαμε που περπατούσε πάνω κάτω μέσα στην κάμαρη. Ύστερα άνοιγε το συρτάρι του τραπεζιού κι εκείνο έτριζε… Μετά ησυχία! Φαίνεται θα ’γραφε. Σε λίγο σηκωνόταν κι άρχισε πάλι να βηματίζει πάνω κάτω… Εγώ με την θεία μου κοιμόμαστε δίπλα… Μια πόρτα μάς χώριζε… Ήτανε το πάτωμα από σανίδες και τον ακούγαμε. Κι αυτό κάθε βράδυ… Πολλές φορές ως το πρωί…»

Η κυρία Πόπη καταγόταν απ’ την Καρυά Λευκάδας. Όταν της ζήτησα το τραπέζι για να το επισκευάσω και να το εκθέσω στην Δημόσια Βιβλιοθήκη Λευκάδας, με την υπόσχεση αν ποτέ γίνει Μουσείο Καρυωτάκη στην Πρέβεζα να επιστραφεί, με κοίταξε και είπε: «Εγώ για την ιδιαίτερη πατρίδα μου θα έδινα και την ψυχή μου, αλλά τι να το κάνεις αυτό το πράγμα, δεν είναι για παρουσιασμό!»

Μάζεψα λοιπόν έναν σωρό από σαρακοφαγωμένα ξύλα – έτσι έγινε ύστερα από τόσα χρόνια το τραπέζι, παρατημένο στην αυλή, έρμαιο στις καιρικές συνθήκες, βαμμένο με τρεις στρώσεις λαδομπογιάς – και προσπάθησα, εγώ ο άσχετος από πάσης φύσεως τεχνική εργασία να το επισκευάσω. Στα περισσότερα σημεία, τρίβονταν λες κι ήταν από φελιζόλ!..

Ήταν κυριολεκτικά σαν να προσπαθούσα ν’ αναστήσω έναν νεκρό! Έξι μήνες κράτησε η επισκευή και οι εργασίες συντήρησης, οι οποίες ποιος ξέρει πόσο θα κρατούσαν ακόμα αν δεν υπήρχε η πολύτιμη και αφιλοκερδής συνδρομή του Ανδρέα Δ. Μεταξά και του Θωμά Π. Σολδάτου.

Μετά το πέρας των εργασιών, απευθύνθηκα στον δήμο Λευκαδίων και συγκεκριμένα στον συνθέτη κύριο Κυριάκο Σφέτσα, ο οποίος ήταν εκείνη την εποχή υπεύθυνος για τα πολιτιστικά του δήμου, προκειμένου να μεσολαβήσει ώστε να εκτεθεί το τραπέζι στην Βιβλιοθήκη ή όπου αλλού έκρινε ότι θα ήταν εφικτό.
Εισέπραξα αοριστίες, μιας και «οι επερχόμενες εκλογές», όπως είπε, «δεν μας επιτρέπουν τέτοιες ενέργειες τώρα» (δηλαδή ποιος ασχολείται με τραπέζια, όταν το ζήτημα είναι… τα κουτάλια!).

Απευθύνθηκα και στον Αριστοτέλη Χαραμόγλη. Ιδρυτή της «Χαραμόγλειου Ειδικής Λευκαδιακής Βιβλιοθήκης» (Χ.Ε.Λ.ΒΙ.) Πρόκειται για μια συλλογή 29.000 τίτλων με τα έργα 714 Λευκαδίων και άλλο υλικό που καλύπτει 60 ενότητες λευκαδίτικων θεμάτων τα οποία υπερβαίνουν τις 34.000 και συνεχώς εμπλουτίζεται με νέο υλικό.
Το 1984 δωρήθηκε από τον ίδιο τον συλλέκτη στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Λευκάδας. Το 1987 η Ακαδημία Αθηνών βράβευσε τον Α. Χαραμόγλη για το έργο του.
Αργότερα η Βιβλιοθήκη (Χ.Ε.Λ.ΒΙ.) αναγράφτηκε στο Bιβλίο των Pεκόρ GUINNSS 1994 ως η μεγαλύτερη βιβλιοθήκη αποκλειστικού θέματος παγκοσμίως.

Ο Χαραμόγλης ενθουσιάστηκε! Όχι μόνο ήθελε το τραπέζι, αλλά και όποιο άλλο αντικείμενο υπήρχε του Καρυωτάκη. Στο σπιτάκι της Πρέβεζας διατηρούνται ακόμα το κρεβάτι του ποιητή (το στρώμα εξαφανίστηκε από τους θαυμαστές του, αφού όταν επισκέπτονταν το σπίτι… έκοβαν κρυφά κι από ένα κομμάτι!)

ένας μεγάλος καθρέφτης με επίχρυση κορνίζα, ένα ωραίο έπιπλο με νιπτήρα και μια κανάτα. Ευτυχώς που δεν κουβάλησα όλα αυτά τα πράγματα στον Χαραμόγλη, ο οποίος την άλλη μέρα είπε πως το ξανασκέφτηκε και… δεν το θέλει το τραπέζι! Κι όταν του είπα, εκνευρισμένος, πως εγώ ξόδεψα χρόνο και χρήμα για υλικά συντήρησης κι η Λευκάδα δεν έχει ούτε μια γωνίτσα για το τραπεζάκι, υποτιμητικά έβαλε το χέρι στην τσέπη… να μου δώσει τα λεφτά που χάλασα!
Όλα αυτά μ' έκαναν να πιστεύω πως στις μέρες μας δεν υπάρχει και πολύ μεγάλη διαφορά «μεταξύ ανθρώπων που χωρίζονται με ταξίδι μισής ώρας»!
Κρίμα, γιατί ο Χαραμόγλης ήταν ένα μεγάλο κεφάλαιο για την Λευκάδα!

Τελικά, μετά από πολλές προσπάθειες… κατάφερα (!!!) να εκθέσω το τραπεζάκι στην Δημόσια Βιβλιοθήκη. Αφού του άλλαξαν χίλιες τοποθεσίες – μέχρι που το έκρυψαν κάτω από το μεγάλο τραπέζι του συμβουλίου –, αφού του έβγαλε κατά λάθος η καθαρίστρια το ένα πόδι, τώρα τυγχάνει κάποιας καλύτερης μεταχείρισης, κατόπιν και της συμβολής της διευθύντριας κυρίας Μαρίας Ρούσσου.

Σαν ελάχιστο φόρο τιμής στο αίμα και στο έργο του Καρυωτάκη, εμείς οι εναπομείναντες Λευκάδιοι «Δον Κιχώτες», «σκοντάφτοντας στην λογική και στα ραβδιά των άλλων» υιοθετούμε αυτό το… εξόριστο τραπεζάκι, παραδίδοντάς το, ως λείψανο ιερό, στο οστεοφυλάκιο της Ιστορίας.

_________________________

Δημήτρης Ε. Σολδάτος
Περιοδικό «Νέα Λευκάδα», τεύχος 1
Άνοιξη 2003

ΕΠΙΜΕΤΡΟ

Η κυρία Πόπη, η τότε σπιτονοικοκυρά του ποιητή, ίσως ο μόνος άνθρωπος που ζει ακόμα (2003) απ' όσους γνώρισαν προσωπικά τον Καρυωτάκη, μου είπε κάποιες ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες γι' αυτόν, για την εποχή εκείνη, αλλά και για τις τελευταίες μέρες του:

α) «Ήταν τζέντλεμαν! Όμορφος (ένα δεκαεφτάχρονο κορίτσι της επαρχίας ήταν φυσικό να βλέπει έτσι ένα δημόσιο υπάλληλο, ντυμένο με την τελευταία λέξη της παρισινής μόδας, γιατί ο Καρυωτάκης δεν ήταν "Άδωνις"), ολιγόλογος, ευγενέστατος και καλοντυμένος! Όταν ήρθε φορούσε ένα ωραίο, καφέ σκούρο κοστούμι με λεπτές μαύρες ρίγες! Όλες οι κουβέντες του ήταν «καλημέρα σας» όταν του πηγαίναμε το γάλα του και «καλησπέρα σας» αν μας συναντούσε στην σκάλα καθώς επέστρεφε αργά το απόγευμα. Κόσμο δεν έφερνε ποτέ στο σπίτι…

β) Λίγες μέρες πριν αυτοκτονήσει ήρθε και μας προπλήρωσε αρκετά νοίκια και μας έδωσε και χρήματα για τα ρούχα που του πλέναμε, αφού μας ευχαρίστησε για την όμορφη φιλοξενία μας, όπως είπε. Εμείς όταν πέθανε ξοδέψαμε μέρος των χρημάτων αυτών για λαμπάδες στην κηδεία και για μνημόσυνα, γιατί δεν μας έκανε καρδιά να τα κρατήσουμε. Όταν έφτασε ο αδερφός του στην Πρέβεζα, είπαμε να του δώσουμε τα υπόλοιπα λεφτά πίσω. Εκείνος όμως δεν τα δέχτηκε...

γ) Λίγο καιρό αφότου πέθανε ο Κωστάκης, ήρθε ένας υπάλληλος της νομαρχίας που ήταν μαζί του στο ίδιο γραφείο και μου έφερε κάτι ποιήματα που βρήκε σ’ ένα συρτάρι. Τα κρατούσα για ενθύμιο πολλά χρόνια. Ζήλευε ο άντρας μου όμως και αναγκάστηκα να τα κάψω! Αυτός ο υπάλληλος μου είπε πως ο Κωστάκης έλαβε ένα γράμμα μια βδομάδα πριν πεθάνει κι απ’ όταν το διάβασε ήταν σε άλλο κόσμο...

δ) Αυτά που γράφει στo ποίημα "Πρέβεζα" είναι όλα αλήθεια. Είχε τόσες κάργιες εδώ τότε, που φέραμε τον στρατό για να τις σκοτώσει, γιατί έπεφταν πάνω στα σπίτια των νοικοκυραίων, έσπαγαν τα τζάμια κι έμπαιναν μέσα.
Εδώ πιο κάτω στην γειτονιά υπήρχε μια γυναίκα που της έδιναν απ' το εστιατόριο κρεμμύδια για να τα καθαρίζει. Κι όταν περνούσες έξω απ’ το σπίτι της την έβλεπες στο κατώφλι, συνήθως, να μην κάνει άλλη δουλειά κι όλο το στενό βρομούσε απ’ τα κρεμμύδια κι έτρεχαν δάκρυα απ’ τα μάτια σου.»

Η κυρία Πόπη, 2003

___________________

ΔΑΡΔΑΝΕΛΙΩΝ 12

Στην Πρέβεζα, σ' ένα στενό υπάρχει ένα σπιτάκι
γωνιακό στην αγορά, φτωχό και ξεχασμένο.
Ογδόντα χρόνια αργότερα την σκάλα ανεβαίνω
που αντήχησαν τα βήματα του Κώστα Καρυωτάκη.

Στην πόρτα μ' υποδέχεται η σπιτονοικοκυρά του
γριούλα - τότε θα 'τανε παιδούλα στα δεκάξι.
"Τις πόρτες και τα έπιπλα σαράκι έχει ρημάξει..."
μου λέει καθώς μπαίνουμε, "αυτή είναι η καμαρά του!"

Ανοίγω το παράθυρο και το γερτό πατζούρι
και βλέπω - με τα μάτια του - τις κάργιες να χτυπιούνται,
γυναίκες καθαρίζοντας κρεμμύδια ν' αγαπιούνται...
Κι ο ήλιος δύει, σαν πληγή ανοιχτή της Πολυδούρη.

Κάθομαι στο κρεβάτι του, ζεστά είναι τα σεντόνια
λες μόλις να σηκώθηκε! Κοιτιέμαι στον καθρέφτη
και μια σκιά ξωπίσω μου στο τζάμι μέσα πέφτει,
σαν να χαμήλωσε το φως και γύρισαν τα χρόνια...

Τον βλέπω στο γραφείο του - ένα παλιό τραπέζι.
Στο βάζο το τριαντάφυλλο, που απόψε το 'χει κόψει
γιατί γελώντας κοίταζε την αυστηρή του όψη,
και δίπλα τα βιβλία του - αντί χαρτιά να παίζει...

Παντού η εγκατάλειψη! Και υγρασία στον τοίχο,
σαν δάκρυ που μαντήλι του τ' ασβέστη έχει την στρώση.
Γράφει το δάχτυλο σταυρούς: σκόνη - απουσία τόση -
στα πράγματα που απόμειναν! Μ' έναν δικό του στίχο

τα έπιπλα τριγύρω μου μιλούν με τον τριγμό τους -
λες κι απ' τα χείλη εκεινού τα λόγια ετούτα βγαίνουν:
"Σύμβολα εμείναμε καιρών που απάνω μας βαραίνουν
άλυτοι γρίφοι, που μιλούν μονάχα στον εαυτό τους".

Δημήτρης Ε. Σολδάτος, 2003

http://forumprevezas.wordpress.com/tag/%ce%ba%ce%b1%cf%81%cf%85%cf%8e%cf%84%ce%b1%ce%ba%ce%b7%cf%82/

ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ

Απ' την εκπομπή "Πρώτη Σελίδα"
του Φρέντυ Γερμανού.

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΕΥΚΑΔΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ

2009-02-06T00:45:00.079+02:00

Άσ' την ανίδεη και χοντροκομμένη γενιά στους στοχασμούς της,
που 'ναι ψέμα και που 'ν' ερείπιο…

Άγγελος Σικελιανός

Αιτία για το άρθρο τούτο είναι η ευχαριστήρια ανακοίνωση της Ε.ΛΕ.Μ. προς τον βουλευτή Λευκάδας για την μεσολάβησή του ώστε να αγοραστεί από την Εθνική Τράπεζα, να επισκευαστεί, να μετατραπεί σε μουσείο και να παραδοθεί εν συνεχεία στον Δήμο Λευκαδίων το σπίτι που έζησε μέρος της ζωής του ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός. Οπωσδήποτε η ενέργεια του βουλευτή έδωσε οριστική λύση σ’ ένα μείζoν ζήτημα κι έβγαλε από δύσκολη θέση φορείς που είτε είχαν εξευτελιστική άγνοια του ζητήματος είτε με ευτράπελους χειρισμούς διαιώνισαν το αδιέξοδο.
Εδώ όμως δεν θα μας απασχολήσει η σημαντική παρέμβαση, αλλά και αυτονόητη υποχρέωση του βουλευτή Λευκάδας να διαφυλάξει με οποιονδήποτε τρόπο την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου. Εδώ θα σχολιάσουμε την ανακοίνωση της Εταιρείας.

Είναι πράγματι απίστευτη η έπαρση της εισαγωγής, καθώς μ’ ένα πρωτόγνωρο ύφος επιβολής αυτοχαρακτηρίζεται ως «το σημαντικότερο πνευματικό σωματείο της Λευκάδας, με πανελλήνια εμβέλεια…» κ.λπ. Ανεπίτρεπτα πράγματα για τέτοιου είδους σωματείο, που πρωτίστως θα έπρεπε να διέπεται από μετριοπάθεια αντί να παραδίδει μαθήματα αμετροέπειας!

Στην συνέχεια της ανακοίνωσης ακολουθεί νέο ολίσθημα. Αναφέρεται πως το σωματείο παρακολουθεί κάθε πνευματική και πολιτιστική κίνηση που πραγματοποιείται στο νησί ή έξω απ’ αυτό, κι έχει ως στόχο να εξάρει, να προβάλει και να επαινέσει κάθε ενέργεια που συμβάλλει στην προαγωγή του πολιτισμού στο νησί. Αυτό κι αν είναι παρ-άνοια!

Η Εταιρεία εξαίρει μόνο τα του οίκου της και τα γύρω από την προβολή αυτής. Είναι πασίγνωστο πως η εφημερίδα «Τα Νέα της Λευκάδας» αναφέρθηκε αμέτρητες φορές με άρθρα του υποφαινόμενου αλλά και του εκδότη, στο θέμα της Οικίας Σικελιανού χωρίς ποτέ η προσπάθεια αυτή να επαινεθεί, ούτε καν να αναφερθεί, από την Εταιρεία. Αυτό τι σημαίνει; Πως η εφημερίδα δεν συμβάλλει στην προαγωγή του πολιτισμού στο νησί με τέτοιες ενέργειες αφού δεν επαινέθηκε από την Εταιρεία ή ότι η Εταιρεία ψεύδεται ξεδιάντροπα όταν λέει πως επαινεί κάθε τέτοια προσπάθεια; Αν τώρα η Εταιρεία ισχυριστεί πως δεν υπέπεσαν στην αντίληψή της τα συγκεκριμένα δημοσιεύματα, τότε ψεύδεται όταν λέει πως παρακολουθεί κάθε ενέργεια που συμβάλλει στην προαγωγή του πολιτισμού στο νησί.

Δεν θεωρώ καθόλου πνευματική ενέργεια το εύκολο «εύγε» της Εταιρείας στον βουλευτή, όταν όλα πλέον είχαν τελειώσει.
Η "μεγαλοσύνη" της θα φαινόταν αν επαινούσε την προσπάθεια τότε που κανείς δεν μιλούσε για το θέμα, τώρα καταδεικνύεται απλώς η μικρότητά της.
Και το «γλείψιμο» στον βουλευτή συνεχίζεται πιο κάτω άνευ ερυθριάσεως.
Αναφέρει η ανακοίνωση: «Η ενέργειά σας αυτή, έκφραση ευαισθησίας στα πολιτιστικά πράγματα της Λευκάδας (αρφ, αρφ!) περιποιεί σε σας ιδιαίτερη τιμή (αρφ! αρφ!). Με την πράξη σας αυτή τιμάτε τον ποιητή μας Άγγελο Σικελιανό και συνδέετε τ’ όνομά σας (αρφ,! αρφ!) με ένα μεγάλο πολιτιστικό γεγονός του νησιού. Προσέξτε την έκφραση «συνδέετε τ’ όνομά σας». Σ’ ευχαριστήρια επιστολή της Εταιρείας προς τον Νομάρχη Λευκάδας για κάποια… χορηγία, ακολουθείται το ίδιο μοτίβο, λες κι η Εταιρεία έχει πολυγραφήσει τα ευχαριστήρια αλλάζοντας απλώς το όνομα του παραλήπτη:
«Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας σας ευχαριστεί για την απόφαση να χρημοτοδοτήσετε (αρφ! αρφ!)… Σας βεβαιώνουμε, κύριε Νομάρχη, ότι με την πράξη σας αυτή συνδέσατε τ’ όνομά σας (αρφ! αρφ!)…» (Τα «Νέα της Λευκάδας, 8/7/2006, αριθμ. φύλλου 575). Αυτό είναι το ζητούμενο για την Εταιρεία: να συνδέσει κανείς τ’ όνομά του με τ' όνομα κάποιου ήδη αναγνωρισμένου ζώντος ή και τεθνεώτος για να εκσφενδονιστεί μαζί του έστω κι από σπόντα στην… αιωνιότητα!

Πεθαίνοντας ο ιδρυτής της Χαραμογλείου Ειδικής Λευκαδιακής Βιβλιοθήκης (Χ.Ε.Λ.ΒΙ.) Αριστοτέλης Χαραμόγλης, οι της Εταιρείας, σαν τα κοράκια στο πτώμα, προέβησαν ως είθισται στο ανάλογο φιλολογικό μνημόσυνο. Λίγο καιρό πριν, όμως, η βραβευμένη από την Ακαδημία Αθηνών και καταγεγραμμένη στο Βιβλίο των ρεκόρ Γκίνες ως η μεγαλύτερη αποκλειστικού θέματος βιβλιοθήκη στον κόσμο, κινδύνευσε να καταστραφεί λόγω νεροποντής επειδή η στέγη ήταν… τρύπια!
Και παρέμεινε σκεπασμένη με νάιλον για μήνες χωρίς ούτ’ ένας να μιλήσει πλην της εφημερίδας, που στο άρθρο «Η Ναϊλένια Βιβλιοθήκη» (26/6/2003, αριθμ. φύλλου 358) ανέδειξε το θέμα αποδίδοντας ευθύνες και σε συγκεκριμένα πολιτικά πρόσωπα.
Υπενθυμίζω πως ο αείμνηστος Α. Χαραμόγλης στην πρώτη σελίδα του λευκώματος «Σικελιανός», έκδοση της Εταιρείας, αναγράφει το απίστευτο: «Το βιβλίο τούτο, αναγνώστη μου, δεν δωρίθηκε στην βιβλιοθήκη Ε.Λ.ΒΙ. (προσέξτε με τι σεμνότητα ο Χαραμόγλης παραλείπει το αρχικό Χ στην ονομασία της Βιβλιοθήκης, που αντιστοιχεί στ’ όνομά του) από την Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών όπως είχε υποχρέωση, αλλά το προμηθεύτηκα από τον κύριο Αντώνη Φίλιππα, όχι με χρήματα, αλλά με αντιπραγματισμό, δίνοντάς του ένα άλλο βιβλίο…». Και στο εξώφυλλο του τόμου, απ’ την μέσα πλευρά, βρίσκεται κολλημένη και η απόδειξη (δρχ. 1000) στο όνομα του κ. Φίλιππα που το αγόρασε από την Εταιρεία.
Επιμύθιο: Αν θέλετε να ψάξετε για κοράκια, θα τα βρείτε όπου υπάρχουν πτώματα!

Τέλος, ακόμα και οι προσκλήσεις για την κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας της Εταιρείας σε γνωστό πολυτελές ξενοδοχείο των Αθηνών, τιμώνται μ’ ένα καθόλου ευκαταφρόνητο ποσό, και δικαιολογείται η τιμή με την εξής γλοιωδέστατη για πνευματικό σωματείο αναφορά:
«Θα σερβιριστούν και καναπεδάκια, εκλεκτά εδέσματα κ.λπ.».

Μπορεί να καθίσει αναπαυτικά στα καναπεδάκια της ματαιοδοξίας της η Εταιρεία.
Εμείς οι υπόλοιποι, όμως, δεν οφείλουμε ν’ ανοίγουμε τον δρόμο (και ενίοτε τα σκέλια) για να περνάνε οι της Εταιρείας και οι... φιλικοί της!

__________________

Μήνες αργότερα , η Εταιρεία κυκλοφόρησε ένα φυλλαδιάκι με αοριστίες,
που στην ουσία προ(σ)καλούσε όποιον την αμφισβητεί να ενταχθεί στις
τάξεις της για να… την κριτικάρει!
Μάλλον οι της Εταιρείας λησμόνησαν την παλιά λευκαδίτικη παροιμία
που έλεγε: «Ή δείρτο τ’ αρχοντόπουλο ή μην το μαγαρίζεις!».

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΕΥΚ – ΑΔΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ
(μια μελέτη των αμελέτητων)

Σκίτσο: Νίκος Γαζής

Είναι κάτι γερόντια ξιπασμένα
που έχουν πάρει επ’ ώμου την Λευκάδα.
Κι έτσι όπως γίναν παρα-μορφωμένα
αξίζουν εκδρομούλα στον Καιάδα.

Έχουν την φιλαυτία φιλενάδα,
μα σαν σκυλάκια σκύβουν τον αυχένα
στους υψηλά ισταμένους, ένα ένα,
κουνώντας την ουρά με τρυφεράδα.

Στην πρόσκληση της πίτας τους τονίζουν:
«θα υπάρχουν κι εκλεκτά καναπεδάκια» –
παντού και πάντα η μάσα υπενθυμίζουν.

Κι όπου νεκρός, χυμάνε σαν κοράκια
για να τον μελετήσουνε. Στις μέρες
που ζούμε, τι εταιρείες τι εταίρες!

Δημήτρης Ε. Σολδάτος

_____________________________

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Τα Νέα της Λευκάδας»
(10/2/2007, αριθμ. φύλλου 725).
Απ’ το βιβλίο «ΣΑΝ-ΤΑ ΜΑΥΡΑ ή Μούσα Λευκαηδία», 2010

Η ΧΡΥΣΟΦΡΥΔΗ ΚΙ Ο ΙΕΡΟΦΑΝΤΗΣ

2009-02-06T00:44:00.042+02:00

ΕΛΕΝΑ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ – ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΕΡΥΚΙΟΣ

Η ΧΡΥΣΟΦΡΥΔΗ ΚΙ Ο ΙΕΡΟΦΑΝΤΗΣ

«Εγώ είμαι ιεροφάντης σου, βωμοί τα γόνατά σου»

Κ. Παλαμάς

Κάλπαζε ο Άγγελος στην αμμουδιά πάνω σε ολόλευκο άλογο με την Εύα στην αγκαλιά του. Σπίθιζαν οι οπλές πάνω στα χαλίκια. Ολόιδιος Πήγασος το περήφανο άτι σηκώνονταν στα πισινά του λες κι ήθελε να εκτοξευτεί μπροστά σαν βέλος. Μέσα στο μαυράδι του ματιού του ο δίσκος του ήλιου καθώς βασίλευε, κόκκινος και πηχτός σαν αίμα, έδειχνε κάρβουνο που σε νύχτα βαθιά φλογάει τα σκότη. Δάγκωνε το χαλινάρι, θέλοντας να ελευθερωθεί για να πετάξει σαν ψυχή σκλαβωμένη που στο σώμα πια δεν χωράει. «Μια απόγειαν αγνότη» φυσούσε από την μεριά της θάλασσας. Μικρά υγρά διαμαντάκια, μύρα ευωδιαστά οι θαλασσοσταγόνες πάνω στης «γαληνομέτωπης» τα μαλλιά. Τα φιλούσε ο Αλαφροΐσκιωτος κι η αρμύρα τού μούδιαζε τα χείλια. Σκύβει στ’ αυτί της. Απαλά, όπως η αύρα θροΐζει στον καλαμιώνα, της ψιθυρίζει : «Όλα τα σάρκωσες εσύ! Όλα τ’ άφηκα πίσω μου, πως αφήνει ένα ντύμα το φίδι» κι ήρθα κοντά σου. Εκείνη ζεστή σαν φωλιά, «ψυχή πυρόζωη», γυναίκα «λιανοκόκαλη», με τον ιδρώτα στο μέτωπό της να κυλάει καθώς το μέλι απ’ την κερήθρα, «άξιο ανάστημα της πνοής του», τρέμει «ωσά φτερούγες ν’ άπλωσε στο αγέρι η ανατριχίλα».
«Έρως! Το μειδίαμα του ιδεώδους προς το υπάρχον!»

«Σε κάποια άκρη της Λευκάδας, όπου τα χαλίκια είναι καθάρια, τελειωμένα από το κύμα σαν αυγά περιστεριού» συνέβη αυτό το θαύμα, «ένα αργό ηλιοβασίλεμα» του… 2008.
Στις φλέβες της γυναίκας κυλούσε το αίμα του Αγγέλου: δισέγγονή του, από τον γιο του τον Γλαύκο. Στου άντρα τα φρένα στροβιλίζονταν σαν γαλαξίας το πνεύμα του Σικελιανού: λίγες μέρες πριν είχε ενσαρκώσει στο Κηποθέατρο τον μύστη ποιητή στην παράσταση «Λόγος Αγγέλου», έκτοτε μια φωνή μαύλιζε την ακοή του: «τίναξε το μεγάλο βάρος του εαυτού σου κι έλα καταπάνω μου να σου φιλήσω το κεφάλι και τα μάτια, γιατί εγώ είμαι ο αδερφός που επρόσμενες παντοτινά!».

Συνδετικός κρίκος και των δύο ο Γιάννης Φαλκώνης, που πίστεψε πως «ήρθε η ώρα οπού ο άμμος θα τρίξει κάτω απ’ τα πόδια σαν ζωντανή φωνή». Με την κάμερα στο χέρι απαθανάτισε τις μυστικιστικές αυτές στιγμές, της αναβίωσης του καιρού που η Εύα με
τον Άγγελο κάλπαζαν ερωτευμένοι στα ίδια ετούτα μέρη, εκατό χρόνια πριν! Στον ρόλο της Εύας η Έλενα, συνδετικός κρίκος στο χάσμα των εποχών. Ένα ακόμα ντοκουμέντο μοναδικό, μέρος του μυθικού ντοκιμαντέρ που γυρίζεται εδώ και ποιος ξέρει πόσα χρόνια και που κανείς δεν έχει ιδέα πότε κι αν ποτέ θα τελειώσει. Ο Γιάννης είναι κυριολεκτικά «έξω απ’ τον χρόνο». Ένας μανιακός της τέχνης. Υπομονετικός όμως και μακρόθυμος σαν τις «αργοβάδιστες αρκούδες» στην Ιερά Οδό. Τι αξίζει όμως η τέχνη αν δεν είναι ιερά οδός;

Η Έλενα ήρθε στην Γύρα «χρυσόφρυδη» κι ανάλαφρη σαν φάσμα, «κατά πως γράφει η θάλασσα, με το φτερό τ’ ανέμου, απάνω σ’ απλωτό γιαλό πόχει ψιλόν τον άμμο…»
Ωραία σαν άγγελος και «με τον κόσμο πίσω της να καίγεται σαν Τρωάδα, κι η πυρκαγιά ν’ αντιφεγγάει στα βάθη των περασμένων, όπως με την δύση του ήλιου αντιφεγγάν τα παραθύρια μιας πολιτείας ολόφλογα και ξάφνου βυθίζονται στο βράδιασμα».

Η κόρη της, η μικρούλα Εύα, σαν την προγιαγιά της, ίδια κατάξανθη μαινάδα έτρεξε κι έπεσε με τα ρούχα στην θάλασσα λες κι η αρμύρα ήθελε να ζευγαρώσει με το αίμα του Σικελιανού εντός της. Όταν μπήκε στ’ αυτοκίνητο να φύγει, άπλωσα το χέρι μου να την χαιρετήσω και τεντώθηκε για ν’ ακουμπήσει τ’ ακροδάχτυλά μου, όπως ο Θεός αγγίζει τον Αδάμ στον γνωστό πίνακα της Δημιουργίας. Εντελέχεια!

Ο Δημήτρης Βερύκιος «αγνάντια στον ήλιο που βασίλευε ως πυρωμένο σίδερο, εφανέρωνε την μυστική την πλάση πολυκίνητη σαν τον μυριόπτυχο χιτώνα, σταματώντας μπροστά στην λάμψη των αισθήσεων ως σε κατώφλι Ναού», προτού να μπει. Στο άδυτο των αδύτων εισερχόμενος, στην πεπτ-ουσία της Τέχνης, απεκδύθηκε την τεχνική «σαν τον φλογερό χιτώνα του Νέσσου, τραβώντας όλες τις σάρκες απ’ τα κόκαλα!» Και ντυμένος στα λευκά, σαν Ελευσίνιος ιεροφάντης μύησε τα μάτια μας στην μυσταγωγία των Σικελιανικών μυστηρίων. Αν κάποτε αυτό το ντοκιμαντέρ τελειώσει και προβληθεί στο κοινό, η κριτική δεν θ’ αποτελείται από γράμματα, αλλά από θαυμαστικά!!!

Αληθινά! Κι εγώ «ήμουν έξω, ήμουν έξω απ’ τον χρόνο». Όλες οι σκηνές ήταν σαν «Ύμνος του Μεγάλου Νόστου». Τα λόγια «σαν κληματόβεργες που σέρπουνε στο χώμα, δίχως αντιστύλι». Ψυχή «γυμνή σ’ αφήνω εδώ, σαν φρουρημένη απ’ την παντοδυναμία της σιωπής» που μαυλιστικά ψιθυρίζει: Γένοι’ οίος έσσι.

(Τα κλεισμένα σε εισαγωγικά αποσπάσματα είναι σκόρπιοι στίχοι παρμένοι από το έργο του Άγγελου Σικελιανού.)

__________________________

Δημήτρης Ε. Σολδάτος
Από την εφημερίδα «τα Νέα της Λευκάδας»
Αριθμός φύλλου 1000, σελίδα 4
12 Ιουνίου 2008

ΛΟΓΟΣ ΑΓΓΕΛΟΥ

2009-02-06T00:44:00.040+02:00

ΘΕΑΤΡΙΚΗ, ΜΟΥΣΙΚΟ – ΧΟΡΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ
«ΛΟΓΟΣ ΑΓΓΕΛΟΥ»

ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΜΥΣΤΑΓΩΓΙΑ

Την Τρίτη 5 Αυγούστου, στις 9:30 το βράδυ, στο Κηποθέατρο Άγγελος Σικελιανός, δίπλα στο σπίτι του ποιητή, που ήδη αγοράστηκε από την Εθνική Τράπεζα, ανακατασκευάζεται και θα παραδοθεί στον Δήμο Λευκαδίων ως μουσείο (η γιγαντιαία αφίσα – επένδυση – στην πρόσοψη που κοινοποιεί το γεγονός ήταν μια πολύ συγκινητική σκηνή για μας που πιστέψαμε και εργαστήκαμε για την επίτευξη αυτού του στόχου) πραγματοποιήθηκε η θεατρική παράσταση «Λόγος Αγγέλου» σε σκηνοθεσία ενός λάτρη του Σικελιανού και απρόσκοπτου εργάτη του πολιτισμού της Λευκάδας, του Γιάννη Φαλκώνη.

Η παράσταση βασίστηκε σε κείμενα, γράμματα και ποιήματα του Σικελιανού. Τον Λόγο του Άγγελου εξέφερε, με μια εξ-αιρετική ερμηνεία ο Λευκάδιος ηθοποιός Δημήτρης Βερύκιος. Στην μουσική σύνθεση και στο πιάνο η Άννα Στερεοπούλου δημιούργησε μια πανδαισία μελωδιών εμπνευσμένων απ’ την ζωή και το έργο του ποιητή, ενώ συγκλονιστικά ερμήνευσε, παίζοντας και κατά διαστήματα φλάουτο η σοπράνο Ευτυχία Δημητρακοπούλου. Η Κατερίνα Καστάνη, χορεύτρια σαν από αρχαία τραγωδία βγαλμένη, «με ιερή εφηβότητα, σαν το έλατο που στην θεία γαλήνη του βουνού σέρνει όλη τη δροσιά της γης» δόνησε τον αέρα με την δωρική παρουσία της, καθώς και με την ήρεμη μεγαλοπρέπεια της κίνησής της που βασίστηκε στις απέριττες χορογραφίες της Αθηνάς Ζώτου, η οποία γοήτευσε και η ίδια με το χορό της, «φτερούγισε σαν αγριομέλισσα ολόγυρα απ’ το λούλουδο κάνοντας ν’ αλαφροτρέμουνε τα φύλλα του απ’ τον αέρα του φτερού».

Ήταν η πρώτη φορά που ο Άγγελος Σικελιανός παρουσιάζεται ως ρόλος στο θέατρο κι αν σκεφτεί κανείς πως η παράσταση έλαβε χώρα στην σκιά του σπιτιού του ποιητή, με τέτοιους συντελεστές, αυτό από μόνο του καθιστά αδόκιμο τον όρο παράσταση και επιβάλλει τον χαρακτηρισμό μυσταγωγία.

Η σκηνοθετική ματιά του Γιάννη Φαλκώνη ήταν η απαραιτήτως απαραίτητη. Τίποτε περιττό. Ξέροντας πως «είδωλα είμαστε κι ίσκιοι» φρικίασε το σκηνικό με φωτοσκιάσεις. Σεβάστηκε το εν αρχή ην ο λόγος και εν τέλει εξαφάνισε την επιτήδευση της σκηνοθεσίας για να μας φανερώσει τον Σικελιανό.

Ο Δημήτρης Βερύκιος δεν έκανε το σφάλμα να αναμετρηθεί με την Ολύμπια μορφή, την στεντόρεια φωνή και το Αισχυλικό ύφος «του πρωτότοκου των νεκρών», του ποιητή, αλλά επέλεξε να υπηρετήσει τον Σικελιανικό Λόγο με ειλικρίνεια εκτυφλωτική λες κι ήταν «ντυμένος τον ήλιο» και με μια σύγχρονη προσέγγιση που αποτελεί ολοδική του κατάκτηση ύφους, απόρροια εξ-αιρετικού ταλέντου, αλλά και μακρόχρονης θεατρικής εμπειρίας.
Έκανε τον Σικελιανό συγκαιρινό μας «καθώς, σε πέλαγο ασάλευτο, πετώντας δυο χαλίκια, απλώνοντας του ενός ο κύκλος μπαίνει μες στον άλλο, δίχως να σπάει ο γύρος τους». Ο ίδιος ο Άγγελος θα έλεγε θαρρώ στον έξοχο ερμηνευτή: «Εμπήκες στην ψυχή μου, ωσάν ψυχή αδερφού, στον αδερφό! Όμοια κι εσύ, πριν γίνεις Αστροχίτωνας, περίμενες να βρεις της πάλης την ουσία σκυφτός».
Όταν διαβάζοντας τα ποιήματα του Αγγέλου τα άφηνε απ’ το χέρι του, με μια κίνηση αριστοτεχνική, να γλιστρήσουν στο πάτωμα και ενίοτε το μυσταγωγικό αεράκι τα μετέφερε ως τους θεατές, ήταν σαν να τα έριχνε από το παρελθόν μέσα στο μέλλον για να μεταγγίσει στις νοθευμένες μέρες μας το αυτούσιο αίμα του ποιητικού λόγου.

Οι θεατές καταχειροκρότησαν με ειλικρίνεια στο τέλος όλους και ο Βασίλης Θερμός απένειμε για λογαριασμό του Πνευματική Κέντρου τιμητική πλακέτα στον Δημήτρη Βερύκιο και λουλούδια στις κυρίες της παράστασης, τα οποία έφτασαν… καθυστερημένα.

«Κι έπειτα γίνηκε σιωπή…»

(Τα κλεισμένα σε εισαγωγικά αποσπάσματα είναι σκόρπιοι στίχοι παρμένοι από το έργο του Άγγελου Σικελιανού.)

_______________________

Δημήτρης Ε. Σολδάτος
Από την εφημερίδα «τα Νέα της Λευκάδας»
8 Ιουνίου 2008

ΟΙΚΙΑ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ

2009-02-06T00:43:00.106+02:00

Ήταν ποιητής ετούτος (ο Σικελιανός) από το γένος των αϊτών.
Είχε αρχοντιά μεγάλη, σπάνια χάρη κι ευγένεια.
Τον έβλεπες να μιλάει και να λάμπει έξαλλο το γαλάζιο μάτι
του ή τον άκουες ν’ απαγγέλνει και τράνταζαν τα τζάμια
του σπιτιού.

Καταλάβαινες πώς θα ’ταν οι αρχαίοι ραψωδοί
που, στεφανωμένοι με κληματόφυλλα ή μενεξέδες,
γύριζαν από παλάτι σε παλάτι
και με το τραγούδι τους μέρωναν τους ανθρώπους
που ήταν ακόμα θεριά.
Αληθινά, από την πρώτη στιγμή που τον είδα,
ένιωσα πως ο νέος αυτός τιμάει το ανθρώπινο γένος.

Νίκος Καζαντζάκης

ΠΡΩΤΑΠΡΙΛΙΑ ΜΕ ΔΙΗΜΕΡΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ

Περνώντας έξω απ’ τον Άγιο Σπυρίδωνα είδα ένα ταμπλό του δήμου Λευκαδίων ν’ αναγράφει: «Ο Δήμαρχος Λευκάδας και το Δημοτικό Συμβούλιο σας προσκαλούν στην τελετή υπογραφής του ιδιωτικού Συμφωνητικού εκπόνησης μελετών και ανάληψης επιβλέψεων για την δημιουργία «ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΠΙΦΑΝΩΝ ΛΕΥΚΑΔΙΩΝ» Χορηγία ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ στο Δημαρχείο την Παρασκευή 3 Απριλίου, στις 18:00».
Το μουσείο αυτό, πράγμα που δεν αναγραφόταν στο ταμπλό, θα στεγαστεί
στο σπίτι που έζησε μέρος της ζωής του ο Άγγελος Σικελιανός, χωρίς
ΚΑΜΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ να γίνεται στ’ όνομά του!

Τρεις μέρες μετά την τελετή υπογραφής του ιδιωτικού Συμφωνητικού εκπόνησης μελετών και ανάληψης επιβλέψεων για την δημιουργία «ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΠΙΦΑΝΩΝ ΛΕΥΚΑΔΙΩΝ» και κατόπιν δημοσιεύσεως μεγάλου αφιερώματος στα «Νέα της Λευκάδας» με τίτλο «Αμαύρωση της μνήμης του Σικελιανού», η Εθνική Τράπεζα ανακοινώνει στην επίσημη ιστοσελίδα της: «Μέσα σε κλίμα ιδιαίτερης επισημότητας πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 3 Απριλίου 2009, στην Αίθουσα Συνεδρίων του Πολιτιστικού Κέντρου Δήμου Λευκάδας, η υπογραφή του συμβολαίου εκπόνησης μελετών και ανάληψης επιβλέψεων για τη δημιουργία του «ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΙΚΙΑΣ ΑΓΓΕΛΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ»!

http://www.nbg.gr/wps/portal/!ut/p/c0/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3jXIFNnSzcPIwN3fx8XAyMfVwtXXycfQ4MAM_3g1Bz9gmxHRQCHR3jQ/?WCM_PORTLET=PC_7_ER5C9FH20GOLD02LE8EMBL1054_WCM&WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/NBG-gr/nbg+site/group/press%2C+publications/press+releases/bank/2009/xorigia+ete+gia+mouseio+sikelianou+sti+leykada

Ποιος λέει ψέματα;

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Το μελάνι που έχει χυθεί σ’ αυτήν εδώ την εφημερίδα για την Οικία Σικελιανού είναι πολύ, αλλά πολύ λίγο μπροστά στο ανάστημα του «αλαφροΐσκιωτου» τέκνου της Λευκάδας.
Το πρώτο μου άρθρο (20/1/2000, αριθμ. φύλλου 151) ήταν «Για το Σπίτι του Άγγελου». Αφορμή κάποιος Λευκαδίτης δημοσιογράφος που έγραψε πως δεν πρόκειται να γίνει ποτέ μουσείο και θα ήταν καλύτερα να… γκρεμιστεί! Μου ανέβηκε η χολή στα μάτια και υπερασπίστηκα σθεναρά την προσπάθεια της τότε δημοτικής αρχής για την αγορά της Οικίας. Ο δήμαρχος, στο πλαίσιο μιας αξιοσημείωτης επικοινωνιακής πολιτικής, πράγμα άγνωστο για τις μετέπειτα δημοτικές αρχές, απάντησε στο άρθρο μου κι επικρότησε την επιχειρηματολογία μου, επισημαίνοντας κι εκείνος την ανάγκη συστράτευσης όλων γι’ αυτό το θέμα (1/2/2000, αριθμ. φύλλου 158).

Η προένταξη του έργου 27/12/2001 στο πρόγραμμα Ε.Π.Τ.Α. του Υπουργείου Πολιτισμού έριξε μια δέσμη φωτός στο θέμα της αγοράς της Οικίας,
η οποία ανήκε σε ιδιώτες. Οι ορκωτοί λογιστές κοστολόγησαν την Οικία
20 εκατομμύρια δρχ. φθηνότερη απ’ το ποσόν που ζητούσαν οι ιδιοκτήτες
και έτσι η αγορά δεν πραγματοποιήθηκε!
Ο Σικελιανός δεν κρίθηκε άξιος για είκοσι εκατομμύρια δραχμές παραπάνω
από το κράτος, αλλά και οι ιδιοκτήτες «μυρίστηκαν ψητό» κι είπαν να
βγάλουν «κι απ’ την μύγα ξύγκι».

Έκτοτε το χάος… Η νέα δημοτική αρχή που προέκυψε από τις εκλογές έδωσε ρεσιτάλανευθυνότητας.Συγκεκριμένα: η απερχόμενη αρχή άφησε να εννοηθεί πως είχε πετύχει την οριστική ένταξη, ενδεχομένως για προεκλογικούς λόγους, και η καινούργια αρχή δεν «το έψαξε», αφού
πίστεψε την προηγούμενη,και τελικά το έργο απεντάχθη!

Ένα χαρακτηριστικό γεγονός της αφασίας που επικρατούσε στον δήμο είναι
και το εξής:Η τότε αντιδήμαρχος έστειλε επιστολή προς την αρμόδια
αναπληρωτή υπουργό Πολιτισμού με την οποία ζητούσε την προσωπική της
παρέμβαση για την χρηματοδότηση του έργου χρησιμοποιώντας την
απίστευτη φράση: «Το έργο πρέπει ν’ ακολούθησε οριστική ένταξη»!
Τι θα πει «πρέπει»; Θα πει πως πρέπει να μην είχε ιδέα για το τι είχε
συμβεί!Τόση, μα τόση ανευθυνότητα από πλευράς του δήμου Λευκαδίων!

Πράγματι, όταν πήγα στο δήμο και ζήτησα τον «Φάκελο Οικίας Σικελιανού»,
μόνο που δεν μου «κρέμασαν κουδούνια», αφού ΦΑΚΕΛΟΣ ΔΕΝ ΥΠΗΡΧΕ!
Κάτι σκόρπια έγγραφα μόνο, σαν «τον μίτο της Αριάδνης», που ο άλλος
αντιδήμαρχος με προέτρεψε να τα ταξινομήσουμε (λες και μαζί τ’
ανακατέψαμε) για να βγει κάποια άκρη!

Τότε, μου ήρθε στο μυαλό το παρακάτω γεγονός: Το 1934 η Βουλή
αποφασίζει την ανάθεση των Δελφικών Εορτών σε είκοσι δύο μέλη,
εξοστρακίζοντας το ζεύγος Σικελιανού από την ιδέα που οι ίδιοι
είχαν συλλάβει. Ο ποιητής θ' αναρτήσει έξω από την πόρτα του
γραφείου του μια φράση του Νίτσε:
«Εκεί που τελειώνει το κράτος, αρχίζει ο άνθρωπος».

Στο πρωτοσέλιδο άρθρο της εφημερίδας μας με τίτλο «Σπίτι για κλάματα»
(7/5/2005,αριθμ. φύλλου 453) και στο ένθετο «Ο Σικελιανός δεν είναι
ζητιάνος» αναλύονταν με λεπτομέρειες και αδιάσειστα επιχειρήματα οι
τραγικοί χειρισμοί του όλου θέματος.
Εν τω μεταξύ είχε μεσολαβήσει το άρθρο «Πρόσκληση γενεθλίων» στο οποίο
καλούσα τους πάντες να συστρατευθούν στην υπόθεση της Οικίας
Σικελιανού.Παραθέτω απόσπασμα:

«Το άρθρο αυτό είναι ένα άρθρο Τιμής.
Δεν γράφτηκε με σκοπό να προκαλέσει, αλλά να προσκαλέσει.
Προσκαλώ λοιπόν τον οποιονδήποτε, από τον Βουλευτή μέχρι τον απλό
πολίτη,να συμμετάσχουν ενεργά στην υπόθεση της δημιουργίας του
ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΑΓΓΕΛΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ.

Προσκαλώ τους αρμόδιους, καθώς και όσους έχουν εμπλακεί κατά το
παρελθόν με το ζήτημα, να αποστείλουν στην εφημερίδα, προς δημοσίευση,
όποια έγγραφα κατέχουνκαι που καταδεικνύουν τις ενέργειες προς την
επίτευξη αυτού του σκοπού, όπως επίσης και να μας ενημερώσουν για τις
προθέσεις τους όσον αφορά το τι μέλλει γενέσθαι.

Προσκαλώ όλα τα πολιτιστικά σωματεία, εντός και εκτός Λευκάδας,
ν' αποστείλουν έγγραφο συμπαράστασης και συστράτευσης, αν πράγματι
αποτελούν πνευματικούς κιβωτούς διαφύλαξης της πολιτιστικής μας
κληρονομιάς.

Προσκαλώ τις διακεκριμένες προσωπικότητες που νησιού όπου κι αν
βρίσκονται να δηλώσουν το βροντερό παρών τους και να αποδείξουν
εμπράκτως την αγάπη τους για την Λευκάδα του πολιτισμού, εάν και εφ’
όσον αυτή η αγάπη υπάρχει.

Προσκαλώ τους συμπολίτες μου, αυτούς που με σταματάνε στον δρόμο για
να ενδυναμώσω την φωνή τους, να ενδυναμώσουν τώρα και την δική μου
φωνή,δικαιώνοντας και την φωνή του Σικελιανού: «Τόσα μου ετάξαν
τάματα, ω λαός ευλογημένος! σα ζωντανός να γύριζε στην πλάση ο
πεθαμένος».
Στο τέλος Μαρτίου, μήνας που γεννήθηκε ο ποιητής,
η εφημερίδα θα δημοσιεύσειτα ονόματα όσων επικοινωνήσουν,
από δώθε μέχρι τα πέρατα της γης, για να δηλώσουν την
συμπαράστασή τους.

Σας προσκαλώ όλους να βγούμε μαζί απ’ την αδράνεια κι απ’ την «λογική»
τού «δεν γίνεται τίποτα» και να αποδείξουμε στους εαυτούς μας πως δεν είμαστε «ανδρείκελα, στης Μοίρας τα δυο τυφλά χέρια».
Ας κάνουμε στον Άγγελο Σικελιανό, στον δικό μας Άγγελο, το πιο άξιο
δώρο για τα γενέθλιά του. Ας αγαπήσουμε την Λευκάδα που αγάπησε,
«καθώς κοιτά ένας άνθρωπος που ανοίγουνε τα μάτια του στον όρθρο,
τον αυγερινό!» .Ειδάλλως, «καθώς ο άνθρωπος που δεν μπορεί ν’ ακο-
λουθήσει άμα βραδιάζει τ’ άστρα», ας αρκεστούμε στην Λευκάδα του
σκότους».

ΚΑΝΕΙΣ άλλος δεν δήλωσε την συμπαράστασή του, εκτός απ’ τον αείμνηστο
λογοτέχνη Λάκη Μαμαλούκα και τον πολιτιστικό σύλλογο «Ο Αϊ-Γιάννης
στο Ροδάκι».

«ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΠΙΦΑΝΩΝ ΛΕΥΚΑΔΙΩΝ»

Κι εκεί που όλα φάνηκαν να τελειώνουν αισίως,
με την αγορά της Οικίας από την Εθνική Τράπεζα,
κι αφού η αγορά διαφημίστηκε ολοσέλιδα
στο σύνολο σχεδόν των αθηναϊκών εφημερίδων,
κάνοντας λόγο για το «Αρχοντικό της Ποίησης»

και για το «οικουμενικό των στίχων» του Σικελιανού,
προέκυψε καινούργιο θέμα:

Το Ερευνητικό Εργαστήριο ΜΕΑΑmuse, που ανήκει στο Θεματικό Δίκτυο
Έρευνας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, στο οποίο η
Εθνική Τράπεζα ανάθεσε μεταξύ άλλων και την Μουσειολογική Έρευνα
και Μελέτη, αποφάνθηκε πως λόγω… έλλειψης ενθυμημάτων το μουσείο
πρέπει να ονομαστεί «Επιφανών Λευκαδίων» (παραδόξως, στην σημερινή
επίσημη ιστοσελίδα του, αναφέρει πως η μελέτη έγινε για το Μουσείο…
Άγγελου Σικελιανού!).

http://meaamuse.web.auth.gr/main.html?lang=greek#

Επικοινώνησα με τον τέως, πλέον, βουλευτή (ο οποίος είχε
μεσολαβήσει με επιστολές του στην Εθνική Τράπεζα για την αγορά της
Οικίας, βασιζόμενος στην αρθογραφία της εφημερίδας, που όμως ποτέ
δεν ανάφερε) και του πρότεινα να πορευτούμε μαζί με όσους ενδιαφέ-
ρονται για το θέμα ώστε να αποτραπεί ένας τέτοιος τραγέλαφος.
Μου υποσχέθηκε πως θα μ’ ενημέρωνε μέσα στον ίδιο μήνα.
Ο μήνας ήταν ο Αύγουστος του 2008. Θα έλεγα «Χρόνια Πολλά τον
Αύγουστο» αλλά τελικά ο βουλευτής «δεν ξέχασε» το θέμα.
Στην τελετή υπογραφής του ιδιωτικού Συμφωνητικού εκπόνησης μελετών
και ανάληψης επιβλέψεων για την δημιουργία «ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΠΙΦΑΝΩΝ
ΛΕΥΚΑΔΙΩΝ» χορηγία της Εθνικής Τράπεζας στον δήμο (3/4/2009)
ήταν εκεί κι έβγαλε... πολύ ωραίες φωτογραφίες με τα «μεγάλα
κεφάλ(α)ια» της Τράπεζας! Άλλοι προβάλλονται κι άλλοι προσβάλλονται
– η διαφορά μικρή, όση και της διαφοράς απ’ την διαφθορά.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η ακολουθία των γεγονότων και η σχετική αρθογραφία
είναι ο αναμφισβήτητος δρόμος προς την αλήθεια,
τ’ άλλα είναι το άλλοθι των ψευδομένων.
Κλείνω το άρθρο τούτο μ’ ένα απόσπασμα του Νίκου Καζαντζάκη,
από το γράμμα που έστειλε στον Πρεβελάκη
όταν έμαθε για τον θάνατο το Αγγέλου της ποίησης:

(Η νεκρική προσωπίδα του Σικελιανού)

Δεν μπορώ ν’ ανεχτώ να ζουν τόσοι τιποτένιοι
και να χάνεται μια τέτοια «εντελέχεια» .
Όταν συλλογίζουμαι τώρα την Ελλάδα
και τους ανθρώπους που την κατοικούν
και τους πιθήκους που εξευτελίζουν το Πνέμα,
καπνίζει η κεφαλή μου.
Απάνω στην κοπριά του κόσμου
κάθεται ο νους μου και φωνάζει:
Είναι άδικο, άδικο, δεν το δέχουμαι…

ΟΙΚΙΑ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Για το Σπίτι του Άγγελου
«Τα Νέα της Λευκάδας», 20/1/2000, αριθμ. φύλλου 151
Εις μνήμην
«Τα Νέα της Λευκάδας», 19/6/2003, αριθμ. φύλλου 357
Σπίτι για κλάματα
«Τα Νέα της Λευκάδας», 7/4/2005, αριθμ. φύλλου 453
Ο Σικελιανός δεν είναι ζητιάνος
«Τα Νέα της Λευκάδας», 7/4/2005, αριθμ. φύλλου 453
Συναινετικές διαδικασίες
«Τα Νέα της Λευκάδας», 8/7/2006, αριθμ. φύλλου 575
Εθνική υπόθεση
«Τα Νέα της Λευκάδας», 21/3/2008, αριθμ. φύλλου 975
Οικία Σικελιανού
«Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης «poiein.gr», 15/3/2009
Οικία Σικελιανού
«Εφημερίδα Πριν», 18/4/2009, αριθμ. φύλλου 927

Απ' το βιβλίο "ΣΑΝ-ΤΑ ΜΑΥΡΑ ή Μούσα Λευκα(η)δία

ΠΑΝΤΑΖΗΣ ΚΟΝΤΟΜΙΧΗΣ (1924 - 2005)

2009-02-06T00:43:00.098+02:00

Ο λαογράφος της Λευκάδας
ΠΑΝΤΑΖΗΣ ΚΟΝΤΟΜΙΧΗΣ
Στην μοναδική συνέντευξη της ζωής του,
που παραχώρησε στον Δημήτρη Ε. Σολδάτο

Πήρα μια πρόσκληση που έγραφε: «H Ε.Λ.Μ.Ε. Λευκάδας και ο Δήμος Σφακιωτών σας προσκαλούμε στην εκδήλωση που διοργανώνουμε για να τιμήσουμε τον Πανταζή Κοντομίχη για την υπερπεντηκονταετή προσφορά του στα γράμματα και στην εκπαίδευση.
Στις 17 Ιουνίου 2004, ημέρα Πέμπτη και ώρα 19:30 στο Πολιτιστικό κέντρο του Δήμου Λευκάδας (αίθουσα συνεδριάσεων του Δημοτικού συμβουλίου). Με ομιλητές τον κ. Δημήτρη Σ. Τσερέ και την κ. Κωνσταντίνα Αυγέρη.»

Από καιρό έψαχνα μια ευκαιρία για να γνωρίσω αυτόν τον σπουδαίο πνευματικό άνθρωπο. Και, δια μέσω της εφημερίδας, ν' αναφερθώ στην προσωπικότητά του. Τα Νέα της Λευκάδας κυκλοφορούν κάθε Πέμπτη. Η εκδήλωση γίνονταν Πέμπτη και μάλιστα Ιούνιο, τον μήνα των γενεθλίων του! Δεν σκέφτηκα πολύ. Έψαξα στον κατάλογο, βρήκα το νούμερο του Πανταζή Κοντομίχη και του τηλεφώνησα. Δέχτηκε ευγενικά να μου παραχωρήσει μια συνέντευξη.

Πήρα τον διευθυντή κ. Ηλία Κοντογεώργη και του το είπα. «Σε ζηλεύω!» ήταν η πρώτη φράση που εκστόμισε. «Κάνε ό,τι καλύτερο μπορείς και μην σκεφτείς τίποτα.
Θα διαθέσουμε στην εφημερίδα όσο χώρο χρειαστεί. Στην ουσία δεν θα τον τιμήσουμε εμείς, εκείνος μας τιμάει!».

Την άλλη μέρα στις 11 το πρωί κατέβηκα στην Λευκάδα. Στον Μαρκά, σχεδόν απέναντι απ’ τη Χαραμόγλειο, είναι το σπίτι του. Ανέβηκα την ξύλινη σκάλα. Η κυρία Ελένη, η γυναίκα του, με καλοδέχτηκε. Μ’ έμπασε στο σαλόνι. Κι εκεί, στην άκρη του καναπέ καθισμένος, φορώντας τα χαρακτηριστικά γυαλιά του, με περίμενε συντροφιά με τα δύο εγγονάκια του.Τον είχα δει σε παλαιότερες φωτογραφίες, αλλά προσωπικά ποτέ ως τότε. Ένιωθα μια περίεργη ταραχή, όμως με τις πρώτες κουβέντες που ανταλλάξαμε αισθάνθηκα ζεστά και οικεία.

Μου μιλούσε, και μπροστά απ’ τα μάτια μου περνούσαν εκατοντάδες πυκνογραμμένες σελίδες βιβλίων... Σκεφτόμουν τον μελετητή του μέλλοντος όταν θα τα ξεφυλλίζει διαβάζοντας στα εξώφυλλα: Πανταζή Κοντομίχη: «Τα Γεωργικά της Λευκάδας», «Η Λευκαδίτικη Λαϊκή Φορεσιά», «Λαογραφικά Σύμμεικτα Λευκάδας», «Η Λαϊκή Ιατρική στην Λευκάδα»,«Ομήρου Οδύσσεια», «Ομήρου Ιλιάδα», «Ησιόδου έργα», «Δημοτικά Τραγούδια της Λευκάδας», «Το Νεοελληνικό Θέατρο της Λευκάδας»… Ατελείωτος ο κατάλογος! Ανεκτίμητος ο πνευματικός θησαυρός που μας άφησε παρακαταθήκη: μελέτες και άρθρα σε περιοδικά και εφημερίδες, χρονογραφήματα, επιφυλλίδες, βιβλία…

Πώς να μην ντραπώ όταν μου είπε ότι παρακολουθεί την προσπάθεια που κάνω στην εφημερίδα;Ήταν σαν να μου έλεγε «συνέχισε να μάχεσαι!», ενώ τα δικά μου όπλα δεν ήταν τίποτα άλλο από μια… σφεντόνα, μπροστά στο δικό του πνευματικό οπλοστάσιο.

Τον ρώτησα πολλά. Και θα τον ρωτούσα ακόμα περισσότερα, μα δεν ήθελα να καταχραστώ τον πολύτιμο χρόνο του ούτε να τον κουράσω άλλο. Τα σημαντικότερα σημεία της κουβέντας μας παρατίθενται με την μορφή ερωταπαντήσεων παρακάτω:

_________________________________

Γεννηθήκατε στον Κάβαλλο της Λευκάδας το 1924. Ακριβώς 80 χρόνια πριν.
Πώς ήταν τα παιδικά σας χρόνια;

Πολύ δύσκολα! Δημοτικό πήγα πριν το 1940, προπολεμικά.
Ήταν εκείνα τα χρόνια τα λεγόμενα φτω-χι-κά!
Το γυμνάσιο το τελείωσα το 1943. Τότε δεν ήταν εύκολο να σπουδάσει κάποιος.
Παρόλα αυτά, τον Σεπτέμβρη του 1945 έδωσα εξετάσεις και μπήκα στην
Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών.

Γιατί διαλέξατε την Φιλοσοφική;

Μου άρεσε, το ‘χα καημό!
Είχα μιαν αγάπη μέσα μου για τη λογοτεχνία και γενικά για το βιβλίο.

Από πού ξεκίνησε αυτή η αγάπη;

Από το δημοτικό. Είχε κάτι βιβλία ο μακαρίτης ο πατέρας μου,
ο οποίος ήταν εγγράμματος κι έγραφε και καλά.
Υπήρχαν και κάτι φίλοι μου εκεί στους Σφακιώτες,
αδέρφια του Γεράσιμου του Γρηγόρη, που είχαν κάποια βιβλία
που είχε αφήσει ο Γεράσιμος στο χωριό και τα μοίραζαν στην παρέα.
Πόσα βιβλία διάβασα στην κατοχή, δεν το φαντάζεται άνθρωπος…

Στην Αθήνα πού μένατε;

Έμενα στο σπίτι του νονού μου. Ζαμπέλης Θωμάς λεγότανε.

Χρειάστηκε να δουλέψετε παράλληλα με τις σπουδές σας;

Παράλληλα δούλευα σε μια εφημερίδα, την Φοιτητική Φωνή, και έγραφα κιόλας.
Αυτή ήταν η αρχή, κατά κάποιον τρόπο. Τα πρώτα δημοσιεύματα.
Όταν τέλειωσα το πανεπιστήμιο, ήρθα κατευθείαν στην Λευκάδα,
όπου και διορίστηκα ύστερα από δύο χρόνια,
το 1952. Οι άνθρωποι που γνώριζα εδώ, ήταν ο Ασδραχτάς, λίγο ο Φλογαΐτης, ο Σβορώνος
κι ο Ροντογιάννης.

Πότε εκδόθηκε το πρώτο σας βιβλίο;

Το 1964. Λεγόταν Το Νεοελληνικό Θέατρο στην Λευκάδα. Η πρώτη έκδοση έγινε στην Μέλισσα. Δεν είχε όμως καλή τύχη, γιατί ο εκδότης, Γιώργος Ραγιάς, ήταν από τη ηγεσία της αριστεράς. Το 1964 εκδόθηκε το βιβλίο, το 1967 έγινε η δικτατορία.
Τον πιάσανε αυτόν, διαλύσανε τον εκδοτικό οίκο, και ό,τι στοκ βιβλίων υπήρχε πουλιόταν σε εξευτελιστική τιμή στα καροτσάκια.Αργότερα επικοινώνησα με τον Ραγιά και μου είπε: «Μην ρωτάς τίποτα! Όλη η περιουσία μου πήγε στα καροτσάκια,τζάμπα!». Απορώ πώς αυτός ο άνθρωπος ορθοπόδησε και δημιούργησε απ’ την αρχή έναν από τους ωραιότερους εκδοτικούς οίκους της χώρας.

Η συνεργασία σας με τις Εκδόσεις Γρηγόρη πώς προέκυψε;

Ο Γρηγόρης ήταν Λευκαδίτης. Του πήγα τη μετάφραση της Οδύσσειας το 1972.
Εξέδωσε το βιβλίο και μου είπε: «Όλα,ό,τι βγάλεις από δω και πέρα, θα τα εκδίδω εγώ!».

Είχε τύχη το δεύτερο βιβλίο σας;

Είχε καλή τύχη! Η ιδέα για την μετάφραση ξεκίνησε απ’ το πανεπιστήμιο.
Δεν με ικανοποιούσε, ας πούμε, η μετάφρασητων Καζαντζάκη-Κακριδή. Σε συζητήσεις που είχα με συμφοιτητές μου συμφωνούσαμε για το δυσπρόσιτο, στο ευρύ κοινό, γρέντζο ύφος της. Πάντως την προτιμώ απ’ την μετάφραση του Σιδέρη, γιατί αν αγνοήσεις το ύφος, κατά τ’ άλλα είναι πετυχημένη.

Πόσο χρόνο σας πήρε η μετάφραση της Οδύσσειας;

10 χρόνια! Είχα πολλή δουλειά στο σχολείο τότε. Έγραφα και στην εφημερίδα του Μαμαλούκα και δεν το είχα πάρει στα ζεστά ότι θα μπορούσε να γίνει βιβλίο και να εκδοθεί. Είπα, θα μεταφράσω από μερικές ραψωδίες κάποια κομμάτια που μου άρεσαν κι ό,τι βγει. Ύστερα ξεκίνησα απ’ την αρχή. Μετά ήρθε η Ιλιάδα, ο Ησίοδος, και συνέχισα με τα λαογραφικά.

Πιστεύετε ότι θα μπορούσαν να μεταφραστούν τα έπη του Ομήρου χωρίς την χρήση δεκαπεντασύλλαβου;

Όχι! Βέβαια, και ο δεκαεφτασύλλαβος μπορεί, όπως του Καζαντζάκη.
Γιατί σε δεκαεφτασύλλαβο είναι και το πραγματικό κείμενο της Οδύσσειας.
Εμένα όμως μου άρεσε ο δεκαεξασύλλαβος, γιατί ρέει εύκολα.

Αν σε κάποιο σημείο της μετάφρασης χρειαζόταν ν’ αλλάξετε τα μέτρα, υπέρ του νοήματος,
θα το κάνατε;

Βέβαια! Το έχω κάνει αυτό. Είναι υπέρβαση.
Η ουσία είναι πιο σημαντικό πράγμα απ’ την τεχνική, αν θα έπρεπε να διαλέξουμε.

Ο Όμηρος έκανε τέτοιες υπερβάσεις στα μέτρα;

Όχι! Τα κρατάει ακριβώς. Είναι εκπληκτικό αυτό!
Βέβαια, ο Όμηρος δημιουργούσε ο ίδιος, δεν μετέφραζε κάποιον άλλον.

Πόσο χρόνο χρειάζεστε για να γράψετε ένα βιβλίο;

Περίπου ένα χρόνο, χωρίς να υπολογίσουμε την έρευνα, που μπορεί να κρατήσει χρόνια.

Κάνετε δεύτερη η τρίτη γραφή;

Προσέχω πάρα πολύ όταν γράφω, κι έτσι δεν χρειάστηκε τρίτη γραφή.
Δεύτερη γραφή, καμιά φορά, ναι.

Κάνετε πάντα κάποιο σχεδιάγραμμα ή τώρα πια, ύστερα από τόση εμπειρία,το παραλείπετε;

Όχι, πάντα κάνω σχεδιάγραμμα: εισαγωγή, τι θ’ ακολουθήσει πρώτο, δεύτερο, τρίτο, τέταρτο… και πού θα καταλήξω.

Παρακολουθείτε την πορεία της έκδοσης ενός βιβλίου σας;

Βεβαίως! Σε όλα κάνω δεύτερη και τρίτη διόρθωση εγώ ο ίδιος.

Το βιβλίο σας Λαϊκή Λευκαδίτικη Φορεσιά κυκλοφόρησε απ’ τον ΕΟΜΜΕΧ.
Γιατί ειδικά αυτό δεν βγήκε απ’ τις Εκδόσεις Γρηγόρη;

Ήρθε ένας υπάλληλος του ΕΟΜΜΕΧ στην Λευκάδα επίτηδες γι’ αυτό το θέμα,
Γκίκας λεγόμενος. Αυτός που έχειγράψει για τα κάστρα της Ελλάδας, και της Λευκάδας. Ζήτησε να με δει και μου είπε: «Ξέρω ότι έχετε κάποιο υλικό για τη Λευκαδίτικη φορεσιά, που σε κάποιο μουσείο την είδα και μου άρεσε». Έτσι έγινε! Το βιβλίο πήγε πολύ καλά. Ήταν και εκπληκτική η έκδοση! Σε 4000 αντίτυπα βγήκε, κι ακόμα κυκλοφορεί… Υπάρχει και στο εξωτερικό. Κι άλλα βιβλία μου υπάρχουν έξω. Απ’ τη βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης μου τηλεφώνησαν για να μου πουν ότι υπάρχουν βιβλία μου κι εκεί. Μια Λευκαδίτισσα φοιτήτρια της γαλλικής φιλολογίας έκανε μια διατριβή για το νησί της, και ο Γάλλος καθηγητής τής έδωσε για βοήθημα μια βιβλιογραφία.
Τρία απ’ τα βιβλία του καταλόγου ήταν δικά μου. Το βιβλίο, το κάθε βιβλίο, κάνει ένα μεγάλο ταξίδι μέσα στον κόσμο και στο χρόνο. Ένα συναρπαστικό ταξίδι που κανένας δεν ξέρει πού σταματάει κι αν σταματάει…

Πως βλέπετε τα πολιτιστικά δρώμενα της Λευκάδας; Υπάρχει πραγματική ουσία;

Υπάρχει! Έτυχε να είμαι απ’ τα ιδρυτικά μέλη αυτού που λέγεται «Γιορτές Λόγου και Τέχνης». Ήμουν απ’ το 1952 – 1955 πρόεδρος του Μουσικοφιλολοφικού Συλλόγου Ορφέας. Θυμάμαι με τι ενθουσιασμό τότε ξεκινήσαμε όλοι! Μου έκανε εντύπωση ότι κανένας πνευματικός άνθρωπος δεν αρνήθηκε ποτέ να έρθει να μιλήσει στην Λευκάδα. Εκεί, απ’ την πλατεία, περάσανε όλοι: Βενέζης, Μελάς… Όλοι περάσανε από δω! Αυτά τα πράγματα
μείνανε μέσα μας. Κι εξακολουθώ να πιστεύω στις Γιορτές Λόγου και Τέχνης.

Θέλετε να πείτε ότι οι Γιορτές του 1955 ήταν ίδιες ποιοτικά με τις σημερινές;

Ίδιες, όχι! Αλλά όπως όλα αλλάζουνε και μεταβάλλονται, έτσι κι οι Γιορτές!
Δεν αλλάζουνε μόνο οι εποχές, αλλά κιεμείς οι ίδιοι. Εξαρτάται από ποια σκοπιά το βλέπει ο καθένας το κάθε πράγμα.

Ναι, αλλά ο Ορφέας, για παράδειγμα, είναι το ίδιο εκείνο σωματείο που διέπρεπε τότε, όταν το σημερινό έχει τα εκθέματα και τα ενθυμήματα παρατημένα σε μουχλιασμένες αποθήκες, αδυνατώντας να πετύχει με κατάλληλους και επείγοντες χειρισμούς μια οριστική λύση, πριν όλο αυτό το υλικό χαθεί οριστικά;

Είναι λυπηρό, πραγματικά! Όμως κι εδώ υπάρχει το χρηματικό πρόβλημα…
Εκτός αυτού, και μιλάω γενικότερα, για το Πνευματικό Κέντρο και το δήμο,
είναι από παλιά ανοργάνωτοι. Δυο-τρεις άνθρωποι κρατάνε το βάρος κάθε προσπάθειας στις πλάτες τους. Ήμουνα εκεί χρόνια, μαζί με τον συχωρεμένο τον Δήμο τον Μαλακάση, και ξέρω… Δεν έχουν αρχείο, κατ’ αρχήν! Δεν υπάρχουν όλα τα ενθύμια που δίνανε τα διάφορα συγκροτήματα που συμμετείχαν στις Γιορτές, ενώ θα έπρεπε να υπάρχει Μουσείο Γιορτών Λόγου και Τέχνης. Είμαστε τσαπατσούληδες! Και με συμπαθάς που χρησιμοποίησα αυτή τη λέξη.

Τελικά, ο κάθε πνευματικός άθλος σ’ αυτόν τον τόπο, και όχι μόνο, πραγματοποιείται από ελάχιστους, ενώ την δόξα την καρπώνονται άλλοι;

Πράγματι! Όταν άρχισαν, όμως, οι Γιορτές συνέβαινε το εντελώς αντίθετο.
Όλο το συμβούλιο τότε, που αποτελούνταν από 20 ή και 30 άτομα, κατεβαίναμε το βράδυ με σκούπες και σαρώναμε την πλατεία. Καθηγητές, δάσκαλοι,υπάλληλοι…
Μορφωμένοι άνθρωποι και απλός κόσμος, όλοι μαζί. Παίρναμε τις καρέκλες στον ώμο μας και τις μεταφέραμε. Δουλεύαμε! Τώρα δεν βρίσκεται άνθρωπος να τα κάμει αυτά χωρίς να πάρει λεφτά! Τα πρώτα 10-15 χρόνια υπήρχε εθελοντισμός, μεράκι.Υπήρχε αγάπη. Ήταν το γεγονός του καλοκαιριού, του χρόνου ολόκληρου…

Θα μπορούσε πιστεύετε, με κάποιον τρόπο, να αλλάξει κάτι προς το καλύτερο στα πολιτιστικά της Λευκάδας;

Είναι ένα θέμα πολύ δύσκολο! Έχουν δοκιμαστεί πολλοί τρόποι, σε διάφορους τομείς, αλλά χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα. Όλα τα χωριά μιμήθηκαν την πολιτιστική ζωή της Λευκάδας, χωρίς να υπάρχουν πάντα οι κατάλληλες προϋποθέσεις, με αποτέλεσμα η ποσότητα να υποβαθμίσει την ποιότητα. Κάθε πράγμα που εξαπλώνεται ανεξέλεγκτα,
τελικά χαλαρώνει και κάποτε σβήνει κιόλας. Το Φεστιβάλ ήταν για μας τότε σαν ένα θαύμα! Η Λευκάδα πρωτοστάτησε,και δεν είναι τοπικιστικό αυτό που λέω. Αργότερα μας μιμήθηκε ολόκληρη η Ελλάδα...

Απ’ τους παλαιότερους πνευματικούς ανθρώπους του νησιού, θυμάστε, για παράδειγμα,
τον ποιητή και ολυμπιονίκη Δημήτρη Γολέμη;

Τον Γολέμη, όχι!

Τον Πανάγο;

Με τον Πανάγο συνεργαζόμαστε κιόλας!

Τον Άγγελο Σικελιανό τον γνωρίσατε ποτέ προσωπικά;

Έγινε μια φορά, αλλά… πολυλογούμε τώρα…

Όχι, έχει ενδιαφέρον!

Είχε συμβεί το εξής: Εγώ γνώριζα πολύ καλά, με φιλία μπορώ να πω, τον σκηνοθέτη του Εθνικού Θεάτρου τον Καραντινό, τον Κεφαλλονίτη. Κάποια φορά τον είδα να μιλάει
με κάποιον. Δεν ήξερα ποιος ήταν ο συνομιλητής του, αλλά από το παράστημα κι από μια μπέρτα που είχε περασμένη στους ώμους του κατάλαβα πως ήταν ο Σικελιανός. Όπως πέρναγα, τον κοίταζα θέλοντας να τον δω από κοντά. Δεν πρόσεξα όμως και σκόνταψα στο μπαστούνι του. Με το βάρος που είχε, καθώς έγερνε το σώμα του Σικελιανού πάνω του, δεν κουνήθηκε το μπαστούνι, αλλά εγώ έπεσα μπρούμυτα, με τον χαρτοφύλακα που κρατούσα στα χέρια μου. Θυμάμαι που έτρεξε και μ’ έπιασε για να με σηκώσει.
Του λέει ο Καραντινός: «Το ξέρεις πως είναι πατριωτάκι σου;» Κι ο Σικελιανός απάντησε: «Τι λες βρε παιδί μου!» Και κοιτάζοντάς με:«Και πήγες να πάθεις κακό από μένα!».

Σε κάποιο άρθρο σας υποστηρίζατε ότι πρέπει να μεταφερθούν τα οστά του Σικελιανού από την Αθήνα στην Λευκάδα, για να ταφούν εδώ. Επιμένετε σ’ αυτή την άποψη;

Εκ’ των υστέρων κατάλαβα πως δεν είχα δίκιο. Ήταν απλά η δική μου προσδοκία.

Ποια η γνώμη σας για την αγορά της οικίας Σικελιανού στην Λευκάδα
και την μετατροπή της σε μουσείο;

Καλό θα ήταν να αγοραστεί, αλλά δεν βγαίνουν τα λεφτά.
Τελικά όμως πιστεύω ότι θα γίνει.

Ενδιαφέρεται η νέα γενιά για τον πολιτισμό;

Εγώ δεν θέλω να κατηγορήσω τους νέους. Πάντοτε μέσα στα ποσοστά νεολαίας ενός τόπου βγαίνουν και οι καλοί και οι κακοί και οι άχρηστοι. Εξαρτάται απ’ το περιβάλλον κι απ’ τις συνθήκες.

Αν ήσαστε εν ενεργεία εκπαιδευτικός, θα θέλατε να διδάσκετε τότε ή τώρα;

Όχι, τότε που ήμουν, καλύτερα!

Τι είναι αυτό που αν ξαναγεννιόσαστε θα θέλατε να το κάνετε πάλι;

Θα ήθελα αν ξαναγεννιόμουν να ήμουν και πάλι καθηγητής! Έβγαλα καλά και σεβαστικά παιδιά. Έβγαλα μαθητές που τους συναντάω σήμερα και τους χαίρομαι. Σε μια εκδήλωση που έκανε το πανεπιστήμιο για να με τιμήσει, τουλάχιστον 300 απ’ το ακροατήριο ήταν μαθητές μου! Και είπα: «Εγώ τα έβγαλα όλα αυτά τα παιδιά; Και τι άλλο θέλω στην ζωή μου;».

Ευχαριστώ πολύ γι’ αυτήν την κουβέντα που είχαμε. Σας εύχομαι υγεία και δύναμη για να συνεχίσετε το έργο σας.

Εγώ ευχαριστώ. Ευχαριστώ πολύ!

Εδώ, σχεδόν τελείωσε η κουβέντα μας. Του έβγαλα κάποιες φωτογραφίες στο γραφείο του, κάποιες άλλες σε ένα ανέκδοτο χειρόγραφό του, γραμμένο όπως πάντα με μολύβι, και πληροφορήθηκα πως το νέο του βιβλίο που αναμένεται να κυκλοφορήσει είναι μια μετάφραση του Δάφνις και Χλόη απ’ τα Ποιμενικά του Λόγγου. Μου είπε ακόμη πως στα
νεανικά του χρόνια έγραψε κάποια ποιήματα και 2-3 θεατρικά. Αργότερα όμως τα έσκισε όλα, αφού τα θεώρησε ανάξια λόγου και ασχολήθηκε με το έργο που ήδη γνωρίζουμε. Τον αποχαιρέτησα εγκάρδια και έφυγα. Τα εγγονάκια του, ο Πανταζής και η Ελένη, με συνόδεψαν μέχρι τη σκάλα κοιτάζοντας με τα λαμπερά ματάκια τους την φωτογραφική
μηχανή.

Βγήκα στο δρόμο. Απ’ το πάρκο, απέναντι, το κεφάλι της ακαλαίσθητης προτομής του Σβορώνου (σαν την κεφαλή του Βαπτιστή στο πιάτο της Σαλώμης) με κοίταζε ανέκφραστα με τα άδεια μπρούτζινα μάτια του. Η βοή της πόλης κι ο καυτερός ήλιος με ζάλισαν ελαφρά. Ποια να ‘ναι τάχα η αληθινή ζωή, σκέφτηκα. Αυτή που βλέπω αναίσθητη ν’ απλώνεται τριγύρω μου: της καθημερινής συναλλαγής,της σκόνης, της φτήνιας και του ξεπεσμού ή η άλλη που υπάρχει μέσα στα βιβλία, στις χάρτινες αυτές οστεοθήκες του
πνεύματος;

Καθώς απομακρυνόμουν, έριξα μια τελευταία ματιά στα παράθυρα του Κοντομίχη, κι ένα ποίημα του Σικελιανού, που σαν μεθαύριο άφησε αυτόν τον κόσμο, στριφογύριζε επίμονα στο μυαλό μου:

Άσ’ την ανίδεη και χοντροκομμένη
γενιά στους στοχασμούς της, που ‘ναι ψέμα
και που ‘ν’ ερείπιο, και βυθίσου ακέριος
στ’ άναρχο ρίγος που χιμάει στο νου Σου,
απ’ όπου δεν ανάτειλαν ακόμα
της δημιουργίας τα πείσματα, να λάμψει
στο κορμί και στο νου Σου η τέλεια λάμψη
της Σκέψης και το τέλειο Γενηθήτω!

__________________

Δημήτρης Ε. Σολδάτος
Από την εφημερίδα «τα Νέα της Λευκάδας»
Αριθμός φύλλου 411, 17 Ιουνίου 2004
Αναδημοσίευση 453, 7 Απριλίου 2005

ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΑ

2009-02-06T00:43:00.097+02:00

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

2009-02-06T00:42:00.072+02:00

Δημήτρης Ε. Σολδάτος:
ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΛΕΥΚΑΔΑ ΑΥΤΗ Η ΜΑΥΡΙΛΑ
Συνέντευξη στον Ηλία Κοντογεώργη
(χωρίς περικοπές)

Πολλά χρόνια φίλοι με τον Δημήτρη αλλά και συνεργάτες στα "Νέα της Λευκάδας" είχα την ευκαιρία να τον γνωρίσω από κοντά και να συζητήσουμε
αμέτρητες φορές για θέματα επί παντός επιστητού. Σήμερα με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης θέλοντας να τιμήσω τον εκλεκτό συνεργάτη και φίλο παραθέτω αποσπάσματα από την κουβέντα που είχαμε υπό μορφή συνεντεύξεως.

___________________________________

1988. Εκδίδεις το πρώτο βιβλίο σου στις εκδόσεις Κονιδάρη.
2008. Είκοσι χρόνια αργότερα την τελευταία σου συλλογή: Nobel λόγω ατεχνίας.
Από πότε ξεκίνησες να γράφεις;

Απ’ όταν ξεκίνησα και να πονάω, από μικρός φαντάζομαι. Σκληρό πράγμα ο στίχος, πώς αλλιώς θα αντιπάλευε τον πόνο; «H ποίηση είναι συνέπεια της ασυνέπειας ανάμεσα στην ζωή και στο όνειρο», έξοχα το διατύπωσε ο Γιάννης Κυριαζής. «Παιδί έγραψα τον πρώτο μου στίχο. Από τότε ξέρω πως δεν θα πεθάνω ποτέ, θα πεθαίνω όμως κάθε μέρα», είπε ο Τάσος Λειβαδίτης. Καμία σχέση η ποίηση με πεταλούδες κι άστρα, έτσι όπως την αντιλαμβάνομαι εγώ τουλάχιστον. Ο ποιητής δεν είναι ένας ονειροπαρμένος εργοστασιάρχης μιας βιομηχανίας ψευδαισθήσεων, αλλά ο δημοσιογράφος της αιώνιας επικαιρότητας. Οφείλει να λέει ό,τι οι άλλοι δεν λένε και να δείχνει όσα κανένας δεν βλέπει, λογοδοτώντας μόνο στο μελάνι του.
Ξαναθυμάμαι τον Λειβαδίτη: "Δεν φοβάμαι παρά μονάχα τον Θεό, εκτός κι αν τον υπηρετώ. Και την ποίηση, ακόμα κι όταν την υπηρετώ".

Πριν αρχίσει η συνεργασία μας στην εφημερίδα το 2000, είχες 12 χρόνια να βγάλεις βιβλίο. Έγραφες αυτό το διάστημα;

Έκλεβα χρόνο απ’ τον ύπνο μου. Ήμουν στην Αθήνα. Άλλαζα συνεχώς δουλειές και σπίτια. Ξέρεις πώς είναι η ζωή εκεί. Προσπαθούσα να τα προλάβω όλα! Μια μέρα μαγείρευα και έγραφα σχεδόν παράλληλα. Κάποια στιγμή αφηρημένος ανακάτεψα με το στιλό το φαγητό στην κατσαρόλα και πήγα να γράψω με την... κουτάλα! Ενδεχομένως έτσι θα προέκυπτε ένα γραπτό νοστιμότερο κι ένα φαγητό ποίημα! Η κυρία Κική Δημουλά έχει γράψει έναν αντιπροσωπευτικότατο στίχο για τον σύγχρονο πανζουρλισμό, που δυστυχώς πια δεν ισχύει μόνο για τις μεγαλουπόλεις: «Θέ μου, τι κουφάρια ξέβρασε η επιβίωση». Όταν αλέθεσαι στα γρανάζια της καθημερινής αγωνίας για τον επιούσιο πώς να γράψεις; Κι αν γράψει ο πεινασμένος, θα γράψει «ψωμί» κι ο απογοητευμένος «απογοήτευση». Εγώ έγραψα βιωματικά. Δεν είναι τυχαίο πως οι κορυφαίοι ποιητές μας είχαν μια ζωή σχετικά εξασφαλισμένη, χωρίς αυτό να σημαίνει πως όποιος έχει οικονομική ευχέρεια είναι απαραιτήτως και κορυφαίος ποιητής ή πως όποιος δεν έχει δεν είναι.

Το Ποίημα της Εβδομάδας κράτησε αρκετά χρόνια. Εκ των υστέρων τι νομίζεις πως αποκόμισες;

Εκτός από τον… παχυλό μισθό μου (γέλια), είχα την ευκαιρία να δημοσιεύσω το σύνολο σχεδόν της δουλειάς μου και συγχρόνως να κρίνομαι από ένα ευρύ φάσμα κοινού, όχι απαραίτητα λογοτεχνικού. Βέβαια, μιας και τα περισσότερα ποιήματα γράφονταν στο βραχύ διάστημα της μιας εβδομάδας, έπρεπε
να κάνω συνεχώς κατοστάρι, ενώ η ποίηση είναι μαραθώνιος.

Πιστεύεις πως ο κόσμος εκτίμησε την γραφή σου από το ποιήματα ή από τα άρθρα σου;

Θα ήθελα να πιστεύω από τα ποιήματα, αλλά δεν νομίζω πως είναι αλήθεια. Τα άρθρα ήταν ένα πιο γνώριμό τους είδος, παρότι έγραψα και ποιήματα χρονογραφήματα θα έλεγα. Νιώθω όμως την ικανοποίηση που μου παρέχει η πεποίθηση πως είχα κάτι να πω και το είπα με όση τέχνη και όση ατεχνία μου αντιστοιχούσε.

Τι σημαίνει για σένα Καφέ Ρετρό;

Αν αφαιρέσεις την αρχική συλλαβή από τον τίτλο "(ΚΑ) ΦΕ ΡΕΤΡΟ"
απομένει η λέξη φέρετρο. Το βιβλίο αποκαλύπτει απ' το εξώφυλλο
κιόλας, στον εμβριθή αναγνώστη, το πρώτο του μυστικό.
Όλοι οι "ήρωες" της συλλογής είναι πεθαμένοι. "Πεθαμένες" και οι
στιχουργικές μορφές: τα μέτρα και οι ομοιοκαταληξίες.
Είναι μια "μεταμφιεσμένη" πραγματεία για την φθορά και τον θάνατο, άρα και για την ίδια την ζωή, αλλά παράλληλα και το μεθυστικό άρωμα μιας εποχής που προσπάθησα να την κλείσω στο χάρτινο μπουκαλάκι ενός βιβλίου. Είναι η μυρωδιά από ψημένο καλαμπόκι στην αυλή του σπιτιού, ενώ τρέχαμε στο μισοσκόταδο να πιάσουμε κωλοφωτιές για να τις τρίψουμε στις μπλούζες μας να φωσφορίζουν. Είναι ο χωματόδρομος με τις παπαρούνες και τις υδρόβιες βιολέτες πριν περάσει ο σύγχρονος οδοστρωτήρας και ισοπεδώσει την αθωότητά μας, αφήνοντάς την στο πάχος ενός χαρτονομίσματος - πριν... ΦΕ-ΡΕΤΡΟ-ΠΟΙΗΘΟΥΜΕ!

Πίστευες πως θα βραβευόσουν κάποτε από την Ακαδημία Αθηνών;
Τι σημαίνει αυτό για σένα;

Δεν το πίστευα, το ήλπιζα όμως. Όταν πήγα να παραλάβω την περγαμηνή νόμιζα πως άκουγα πίσω μου τα βήματα των απλών αυτών ανθρώπων που περιγράφονται στο βιβλίο, νόμιζα πως άκουγα τον ανατριχιαστικό ήχο από το αναπηρικό καροτσάκι του Αρσένη. Ήταν σαν να δικαιώθηκε η δική τους ζωή, η τόσο φαινομενικά ασήμαντη
ζωή τους. Νομίζω πως αν μου χρώσταγε κάτι η τύχη, μετά από κείνη την βραδιά, που έγινε "ΤΥΧΗΙ ΑΓΑΘΗΙ", με εξόφλησε. Είναι άγνωστο στον πολύ κόσμο πόσο αίμα σού ρουφάει ένα ποίημα. Όταν έχεις κάνει αφαίμαξη στις ίδιες σου τις φλέβες, περιμένεις πως κάποιος θα βρεθεί να σου μεταγγίσει λίγο. Αυτό ήταν για μένα η βράβευση: μετάγγιση αίματος. Είχα φτάσει σε σημείο οριακό. Σαν να μην υπήρχα. Για τον πνευματικό κόσμο της Λευκάδας, για τον δήμο, για κανέναν. Δεκάδες προτάσεις, άρθρα, ποιήματα, όλα στο κενό. Αν δεν ήταν η Ακαδημία θα κόντευα να πιστέψω πως – όπως και η πρώτη μου συλλογή προέβλεψε – ήμουν ανύπαρκτος.
Αυτή η μαυρίλα δεν μπορεί να είναι Λευκάδα!

Nobel λόγω ατεχνίας. Το τελευταίο σου βιβλίο. Γιατί τώρα;

Tα λεφτά της Ακαδημίας μου έκαιγαν τα χέρια, όπως τα αργύρια του Ιούδα. Δεν ήθελα, μιας κι οι ανάγκες περισσεύουν, να πάνε πουθενά αλλού εκτός απ’ τον σκοπό για τον οποίο δόθηκαν, ένα μέρος τους τουλάχιστον. Συγκέντρωσα τα καλύτερα σατιρικά από το Ποίημα της Εβδομάδας και καμιά δεκαπενταριά καινούρια και τα ενταφίασα επί χάρτου. Ζωή σε λόγου τους!

Σε τι νομίζεις νομίζεις πως διαφοροποιούνται τα ποιήματά σου από αυτά των άλλων;

Μέχρι τα δεκαοκτώ μου γνώριζα την ποίηση μέσα από τις σελίδες των βιβλίων του
σχολείου και από τους στίχους των λαϊκών τραγουδιών, γι’ αυτό και η έφεση στην ομοιοκαταληξία. Στην τότε ηλικία μου ο Σικελιανός είχε στο σπίτι του μια από τις μεγαλύτερες βιβλιοθήκες. Ξεκίνησα να γράφω γιατί με κούραζαν τα φυσιολατρικά ποιήματα «για την ωραία Λευκάδα» που έγραφαν οι λαϊκοί και ενίοτε οι λόγιοι ποιητές του νησιού. Η ανώδυνη ποίηση. Ήθελα να μιλήσω για πράγματα που μέχρι τότε δεν τα είχε αγγίξει κανείς στην Λευκάδα ή τα άγγιξε επιδερμικά. Πράγματα που με αρρώσταιναν. Χρόνια επιζητούσε διέξοδο αυτός ο «καρκίνος» που μου έτρωγε τα σπλάχνα. Κι έγραψα χωρίς αφόρητες λογοτεχνικούρες, λες κι η κάθε γραμμή να ήταν η τελευταία μου. Σεβάστηκα τα μέτρα και την τεχνική, ασέλγησα ανελέητα όμως στην γλώσσα που τόσο όμορφα χειρίζονταν όσοι ψεύδονταν. Έτσι, εφήρμοσα το ρητό του Ιταλού ποιητή Τζάκομο Λεοπάρντι (1798 – 1837) «Γράφετε στην ζωντανή γλώσσα, ας είναι άσχημη. Περιφρονείτε την νεκρή γλώσσα, ας είναι ωραία». Παραφράζοντας τον Παναγούλη «έβρισα με την ίδια δύναμη που θα ήθελα να προσευχηθώ». Αυτή νομίζω ήταν η διαφοροποίηση.
Αν δεν δημοσιεύονταν πρώτα στην εφημερίδα κι ύστερα σε βιβλίο οι σάτιρες
θα ήταν πολύ πιο αιχμηρές και λιγότερο θεματολογικά περιορισμένες.

Ποιον Λευκάδιο ποιητή, εκτός από τους δύο μεγάλους βάρδους μας, εκτιμάς περισσότερο;

Τον Σπύρο Φίλιππα – Πανάγο. Από το μικρό σε έκταση έργο που άφησε πίσω του και μόνο το παρακάτω απόσπασμα αρκεί για να λάμψει η αξία του: «Ω, Δύναμη γεννήτρα εσύ, δοσμένα / δεν τα 'χεις όλα όσα έχεις πλάσει / στη θάλασσα, στα ουράνια και στη Γη. / Φυλάς για το μεγάλωμά μας ένα / στο νου του ποιητή, να μην χαλάσει, / κι αντί για σένα αυτός δημιουργεί.»

Αύριο το Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Λευκαδίων και η Εταιρεία
Λευκαδικών Μελετών διοργανώνουν βραδιά με αφορμή την Ημέρα της Ποίησης προκειμένου να τιμήσουν δύο Λευκάδιους ποιητές, τον κύριο Κ. Θ. Φωτεινό, φιλόλογο και τον κύριο Σπύρο Βρεττό, δικηγόρο. Πώς κρίνεις το γεγονός ότι δεν είσαι ανάμεσα σ’ αυτούς που θα τιμηθούν;

Μα σήμερα είναι η Ημέρα της Ποίησης, όχι αύριο. Πάντα καθυστερημένοι αυτοί;
Σοβαρά τώρα. Ίσως περιμένουν να πάρω και το… Νόμπελ!!!

Μου αρέσει που το αντιμετωπίζεις με χιούμορ, μα θα επιμείνω στο ίδιο θέμα.
Η Εταιρεία Λευκαδικών Μελετών, η οποία όπως η ίδια αναφέρει έχει ως σκοπό την ανάδειξη και την επιβράβευση οποιουδήποτε αξιόλογου πνευματικού έργου στο νησί, γιατί δεν θεώρησε πρέπον να στείλει έστω ένα συγχαρητήριο τηλεγράφημα για την βράβευσή σου από την Ακαδημία;

Δυστυχώς, η μεγαλοψυχία δεν διδάσκεται στα πανεπιστήμια!

Σκληρά λόγια!

Σκληρή αλήθεια!

Με την χρηματοδότηση του Πνευματικού Κέντρου Λευκαδίων εκδόθηκε πρόσφατα κι ένα καινούργιο λογοτεχνικό περιοδικό η «Προκυμαία». Συνεργάζονται οι Λευκάδιοι ποιητές Γιάννης Βουκελάτος, Κ.Θ. Φωτεινός, καθώς και οι: Δέσποινα Καλέζου, Κων/να Αυγέρη, Βιβέτ Τσαρλαμπά –
Κακλαμάνη κ.α. Σου ζητήθηκε συνεργασία;

«Βαδίζοντας αργά στην προκυμαία, / υπάρχω; λες. Κι ύστερα δεν υπάρχεις». Όπως βλέπεις, ούτε ο Καρυωτάκης δεν μπορούσε να υπάρχει στην προκυμαία, εγώ θα υπήρχα;

Τελικά τι σημαίνει να είναι κανείς ποιητής;

Μάλλον θα πρέπει να ρωτήσεις... έναν ποιητή!
Εγώ, είτε εκσφενδονίζομαι στο παρελθόν,
μιας και δεν μπορώ να φύγω προς το μέλλον,
είτε βρίσκομαι σε οδυνηρούς περιπάτους με το παρόν
και - όπως διάβασα γραμμένο σ' έναν πίνακα
της Χαρούλας Αδαμοπούλου -
"περπατάω ανάμεσα στις φωτισμένες βιτρίνες,
εκεί που οι πρωτοκλασάτες γκόμενες
και τα λαμέ πουστράκια
ψωνίζουν για να στολίσουν την γαμημένη τους ψυχή.
Πίσω όμως απ’ τον παράδεισό σας
υπάρχουν ξεκωλιασμένες πουτάνες,
πρεζάκια που κάνουν πίπες για την δόση τους,
μπάτσοι που πουλάνε προστασία
και άστεγοι στις εξόδους κινδύνου".
Σ' έναν τέτοιο κόσμο, οφείλεις να είσαι... απο-ποιητής!

Στις μέρες μας ο ποιητής έχει κάποια θέση;

Ο Ιταλός ποιητής Ντίνο Καμπάνα (1885 – 1932) ήταν όμορφος σαν θεός. Είχε μακριά μαλλιά και γένια κατάξανθα κι έμοιαζε λένε σαν ήλιος. Κοιμόταν κατάχαμα πάνω σε μια κοινή ψάθα, κάτω από δέντρα, πλάι σε ρυάκια. «Η γη είναι μητέρα μου» έλεγε. «Μπορώ να την επιβαρύνω, ενώ για τους ανθρώπους δεν έχω δικαίωμα».
Η Φιλανδή ποιήτρια Έντιθ Σέντεργκραν (1892 – 1923) ζούσε με την μητέρα της σ’ ένα ερημικό σπιτάκι, μέσα σε απίστευτη φτώχεια. Απογοητευμένη απ’ την ζωή της και τους ανθρώπους έλεγε πως βρήκε την αλήθεια στην χλόη και στα φύλλα. Όταν πέθανε, η τυφλή μητέρα της έδεσε ένα σχοινί από την πόρτα μέχρι τον πέτρινο σταυρό του τάφου και κάθε πρωί πιασμένη από το σχοινί, σκουντουφλώντας μέσα στο χιόνι πήγαινε και την μοιρολογούσε με τους ίδιους της τους στίχους. Είναι ατέλειωτες αυτές οι ιστορίες για τους ποιητές. Σήμερα τι μυθολογία να δημιουργηθεί, που στο μέλλον δεν θα έχουμε καν χειρόγραφα αφού όλα θα γράφονται στα laptοp – ένα Βackspace και καθάρισες! Τώρα ο ποιητής έγινε δημοσιοσχεσίτης, πολιτικάντης, ένα άχρηστο πλάσμα που περιφέρει το κενό του πάνω κάτω για να το γεμίσει χειροκροτήματα και ενίοτε πενταροδεκάρες. Αν εξαιρέσει κανείς την κυρία Κική Δημουλά και κάποιους, μετρημένους στα δάχτυλα, εκτός συστήματος που παλεύουν με όποιο τρόπο να υπάρξουν, σχεδόν όλοι οι άλλοι, οι παντοιουτοτρόπως πολυπροβεβλημένοι, είναι ανακυκλώσιμα μεγαλοεκδοτικά σκουπίδια!

Ευχαριστώ για την ενδιαφέρουσα κουβέντα που είχαμε κι ελπίζω να συνεργαστούμε εκ νέου με κάποια άλλη στήλη που εσύ θα επιλέξεις.

Να ξέρεις όμως πως πάντα θεωρώ την ποίηση σπονδυλική στήλη του λόγου.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης θα ήθελες να κλείσουμε με κάποιο αγαπημένο σου τετράστιχο;

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ-ΠΟΙΗΣΗ

Αφού για μένα μόνη αξία
είν' η ομοιοκαταληξία,
δεν βρίσκω άλλη ικανοποίηση
απ' το να γίνει ο κόσμος ποίηση.

___________________________

Εφημερίδα "τα Νέα της Λευκάδας"
21/3/2008

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΓΙΑ ΕΡΩΤΕΥΜΕΝΟΥΣ, 2003

2009-02-06T00:31:00.033+02:00

Έρωτα, γιε του Άπιαστου και της Απελπισίας,
είναι η ζωή αντίγραφο – φτηνό – της φαντασίας...

Πρόκειται για ένα μικρό βιβλιαράκι, εκτός εμπορίου. Εδώ ανθολογούνται πέντε ποιήματα. Στο οπισθόφυλλο υπάρχει το επιγραμματικό δίστιχο του Γιάννη Κυριαζή:
«Αυτό το εγχειρίδιο άγνωστε αναγνώστη
αν βυθιστεί στα σπλάχνα σου, ζωής σε κάνει γνώστη».

ΣΤΗΝ ΟΥΡΑ

Και περιμένω στο ταμείο να πληρώσω
τα λίγα πράγματα που ψώνισα και λέω:
«Αν βιάζεσαι έλα πιο μπροστά» – στον τελευταίο.
Και η χαρά μου μεγαλώνει άλλο τόσο.

Έτσι, μπορώ να σε κοιτάζω, που τα ψώνια
κρατάς, τα πλήκτρα σαν χτυπάς στην μηχανή σου.
«Δέκα κι εξήντα…» λες, κι ακούω την φωνή σου.
Βλέπω τα χέρια σου που δίνουν τα κουπόνια.

Παρατηρώ τους μορφασμούς, το φέρσιμό σου
όταν ψιλά τα ρέστα δίνοντας γυρεύεις.
Χαριτωμένα που γελάς, που σοβαρεύεις –
διαβάζω πια κάθε γραμμή στο πρόσωπό σου.

Ξέρω πώς φτιάχνεις τα μαλλιά σου σαν βαριέσαι,
ξέρω τα χείλη πως δαγκώνεις όταν λάθος
κάνεις μια πράξη, και φαντάζομαι τι πάθος
θα ’χει το στόμα σου την ώρα που φιλιέσαι!

Ξέρω αν χαίρεσαι κρυφά κι αν υποφέρεις.
Ξέρω τι άρωμα φοράς – πότε τ’ αλλάζεις.
Ξέρω ακόμα απ’ τον θυμό σου πότε βράζεις
με κάποιο δύστροπο πελάτη. Μα δεν ξέρεις

κι εσύ πως έρχομαι για σένα κάθε βράδυ,
άγνωστος μέσα σε αγνώστους, να ψωνίσω
μήπως και βρω μιαν αφορμή να σου μιλήσω
και τ’ άγγιγμά σου το τυχαίο νιώθω…χάδι!

Πέρασε η ώρα…Φτάνω μπρος απ’ το ταμείο.
Κανείς πιο πίσω να του δώσω την σειρά μου.
Πάει, τελείωσε κι απόψε η χαρά μου:
«Οκτώ και πέντε, ευχαριστώ κύριε, αντίο…»

ΝΑΙ;

«Το βράδυ θα τα ξαναπούμε, αν θέλεις, ναι;»
Μα τι μπορούσα ν’ απαντήσω, μήπως όχι;
Με μια λεξούλα της μονάχα μου ανέ–
βαινε το δάκρυ να λυθεί σε πρωτοβρόχι.

«Ωραίο το έργο, ναι; Θα πάμε για καφέ;
Πάντα μετά το σινεμά μ’ αρέσει, εσένα;»
Κι ήταν λες κι έπαιζε η λύρα του Ορφέ–
α, όταν πρόφερε το «ναι» αυτό για μένα.

Όσα μου αρνήθηκε με πείσμα η ζωή
ήρθε ο καιρός να τα χαρώ, να τ’ αποκτήσω.
Και βρήκα, ναι, το θάρρος, πήρα αναπνοή
βαθιά, λιγάκι πιο πολύ να προχωρήσω:

Το μεσημέρι θα έρθω δύο και μισή
απ’ την δουλειά σου για να φύγουμε παρέα.
Τα λέμε, ναι; Μιλάω πια όπως κι εσύ…
Δεν ξέρω, κάτι έχω πάθει τελευταία!

Κοίτα, εγώ... Θέλω να πω… «Πες μου, εσύ τι;»
Μ’ αρέσεις… ναι; (τα λόγια τρέμουν) Σ’ αγαπάω…
Κι απάντησε ότι θέλει δήθεν να σκεφτεί…
Τα ΝΑΙ μου τα ’πε κι ένα ΟΧΙ καρτεράω.

ΣΤΑ ΧΙΟΝΙΑ

Στα χιόνια ένα ταξίδι ήθελες τόσο!
Τόσο πολύ, που η καρδιά σου είχε παγώσει
(και μου την χάρισες, προτού να σου εκπληρώσω
την εκδρομή) αφού το δέρμα σου είχες στρώσει

με πάγο, σαν σε άγγιξα με θέρμη
πρώτη φορά, πρώτη μαζί και τελευταία…
Μαύρη στιγμή – σώμα λευκό, ψυχή άδεια κι έρμη –
που την θυμάμαι με το τζάκι εμπρός μου θέα.

ΣΤΟN ΦΑΡΟ

Και να, πού μ’ έφερε η εσχάτη απελπισία!
Τα σαλεμένα φρένα μού είπαν να σε πάρω
– πάντα της πράξης προηγείται η φαντασία –
μαζί μου απόψε – ερημιά, νύχτα – στον φάρο.

Σε βλέπω μπρος μου μες στο μαύρο φόρεμά σου
ψυχρή σαν μέταλλο, αγέρωχη, κι απλώνω
γυμνό τον πόνο να ντυθεί τ’ αγκάλιασμά σου,
λες κι έχω απλώσει τα δυο χέρια μου για φόνο!
Σ’ αγγίζω, τρέμεις, τρέμω, τρέμουμε απ’ τον πόθο
έτσι όπως γέρνουν τα καλάμια όταν φυσάει
πάνω απ’ την λίμνη, τα ματόκλαδά σου νιώθω
στο πρόσωπό μου σαν μετάξι που μεθάει.
Σκίζω τα χείλη σου, η γλώσσα μου άγριο χέλι
μες απ’ τα δόντια σου ρουφάει την ψυχή σου –
πάνω απ’ το κάστρο το φεγγάρι ανατέλλει.
Σκάβω τα σπλάχνα σου και λες: «Είμαι δική σου…
κράτα με… σφίξε με…». Βογκάς κι εγώ σπαράζω…
πονάς… συστρέφεσαι… τα νύχια σου στην πλάτη
μου μπήγεις – ξέσπασε ο αφρός – αίματα στάζω…
σπέρμα φωτιά, που καίει τα φύκια, σπάει τ’ αλάτι!
Γέρνεις στο στήθος μου μετά λαχανιασμένη,
κλαις τρυφερά και ψιθυρίζεις τ’ όνομά μου.
Σαν μια θηλιά από τον λαιμό μου κρεμασμένη
το στόμα ανοίγεις για να πιεις το φίλημά μου.
Και πίνεις… πίνεις τα φιλιά… τα δάκρυα πίνεις…
«Κράτα με… σφίξε με…» ξανά μου λες. Αχ, μίλα…
Μέσα σου μπαίνω… κι όλη νύχτα ανάβεις… σβήνεις…
γιομάτη γλύκα… φως… σκοτάδι… ανατριχίλα!
Κι εκεί, στην τέλεια ηδονή – στον οργασμό σου –
«Πεθαίνω… χάνομαι…» μου λες «κι εσύ μαζί μου…»
Μαζί σου, αγάπη μου… (Βυθίζω στο λαιμό σου
μια το μαχαίρι κι άλλη μια μες στο κορμί μου!)
.......................................................
Τ' άλλο πρωί, κάτι ψαράδες θα μας βρούνε
αγκαλιασμένους να φιλιόμαστε στο στόμα…
«Είναι νεκροί εδώ και ώρα…» έτσι θα πούνε,
αντί να πουν πως… αγαπιόμαστε ακόμα!

Πάντα της πράξης προηγείται η φαντασία!
Τα σαλεμένα φρένα μού είπαν να σε πάρω
μαζί μου απόψε – ερημιά, νύχτα – στον φάρο.
Να, πού μ' έφερε η εσχάτη απελπισία!

ΑΠΟΠΕΙΡΕΣ

Το δάχτυλο είχα στην σκανδάλη και το πιστόλι στην καρδιά –
έτσι με βρήκες!
Ήταν οι πόρτες κλειδωμένες και φυλαγμένα τα κλειδιά.
Από πού μπήκες;

Είχα στημένη την αγχόνη κι ετοιμασμένη την θηλιά.
«Αν δεν φοβάσαι…»
μου πες «κρεμάσου στο λαιμό μου να σε σκοτώσω με φιλιά!»
Κι είπα: Ποια να ’σαι;

Έτοιμο είχα το ξυράφι! Και μια στιγμή προτού κοπώ…
«Φλέβα σου αν γίνω…»
μου ’πες «στα δύο θα με κόψεις;» Κι έκοψα ένα «σ’ αγαπώ»
σαν μαύρο κρίνο.

Ήταν τα χάπια στο συρτάρι κι είχα τα μάτια στο κενό,
στερνή μου λύση.
«Να πιεις» μου είπες «δεν σ’ αφήνω». Σου είπα: Δεν αυτοκτονώ
αν γίνεις βρύση.

Ξερνούσε αίμα η καρδιά μου, είχε τελειώσει η αντοχή –
τόση αηδία!
Κι είπες: «Σου δίνω το κορμί μου, να 'χει στα δάκρυα η ψυχή
σου μια σχεδία».

Η μοναξιά μου Κλυταιμνήστρα, παραφυλούσε στο λουτρό
μ’ ένα μαχαίρι.
Κι εσύ της πήρες το στιλέτο κι είπες με βλέμμα κοφτερό:
«Δώσ’ μου το χέρι!»

Ήταν ο τάφος ανοιγμένος, ψυχορραγούσα από καιρό
και μου ’πες: «Ζήσε!»
Το φέρετρο έκανες καράβι! Κι αφού ανάστησες νεκρό,
η Αγάπη είσαι;